ઓસ્ટિન ટ્રિપ

અમેરિકા, ઓસ્ટિન

સાન ફ્રાન્સિસ્કો મૂવ થયાં પછી દરેક લોન્ગ વીકેન્ડ પર મેં કોઈ નવી જગ્યાએ જવાનું નક્કી કર્યું હતું. સૌથી પહેલો લોન્ગ વીકેન્ડ – ચોથી જુલાઈનો ખાલી ગયો હતો કારણ કે, હું એ પ્લાન કરવામાં થોડી મોડી પડી હતી. પણ, તેનાં પરથી મારો પાઠ ભણીને મેં ત્યાર પછીનાં બધાં લોન્ગ વીકેન્ડ પ્લાન કરવાનું શરુ કરી દીધું હતું. સૌથી પહેલો હતો લેબર ડે લોન્ગ વીકેન્ડ સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં. હજુ થોડાં જ સમય પહેલાં સાન ફ્રાન્સિસ્કો શિફ્ટ થઇ હતી એટલે ન્યુયોર્ક જવાની હજુ ઈચ્છા નહોતી. મારે સેકન્ડ ટીયરનાં શહેરો એક્સ્પ્લોર કરવા હતાં. મારાં વિકલ્પ હતાં – પોર્ટલેન્ડ, સિએટલ, ન્યૂ ઓરલીન્સ અને ઓસ્ટિન. એ ચારે સ્થળોનાં હવામાન, ટિકિટનાં ભાવ અને હોસ્ટેલની અવેલેબીલીટી વિશે તપાસ કરીને અંતે મેં ઓસ્ટિન પર પસંદગી ઉતારી અને જુલાઈનાં અંતે બધું બુક કર્યું.

ઓગસ્ટનાં અંતમાં બાનાં ગુજાર્યા પછી દસ દિવસમાં જ મારી ઓસ્ટિનની ટ્રિપ બુક થયેલી હતી. મારું ક્યાંયે જવાનું મન નહોતું પણ બધું બુક થયેલું હતું અને પરિવારનું પણ કહેવું એમ હતું કે, મારે ફરી આવવું જોઈએ અને હું તેમની સાથે સહમત હતી એટલે હું નિર્ધારિત દિવસે બધી તૈયારીઓ કરીને ઓસ્ટિન જવા રવાના થઇ. હું કોઈ ટ્રિપ પર ગઈ હોઉં અને પાછાં ફરીને તેનાં વિશે મને કંઈ યાદ ન હોય એવું ન બને. પણ, આ લખતી વખતે ઘણું બધું યાદ કરતાં મને ઘણો સમય લાગી રહ્યો છે.


શુક્રવારે બપોરે કામ પતાવીને હું ઓસ્ટિન જવા રવાના થઈ. એરપોર્ટ પર ચેક-ઇન વગેરે માથાકૂટ વિના પતી ગયું પછી મારાં ચેક-આઉટ ગેઇટ પર જઈને કાચની મોટી બારીઓ પાસે એરપોર્ટ પર પ્લેન્સ, કાર્ગો શિપ કરતાં માણસો વગેરેની હિલચાલ જોઇને બેઠી હતી. અહીંનાં એરપોર્ટની એ બારીઓ સામે મોં રાખીને એરપોર્ટની પ્રવૃત્તિઓ જોતાં બેસવાની સુવિધા મારી ફેવરિટ છે. ઓસ્ટ્રેલિયા કે ભારતમાં કોઈ પણ એરપોર્ટ પર મેં એ પ્રકારની બેઠક નથી જોઈ.

હું હેડફોન્સ લઇ જતાં ભૂલી ગઈ હતી એટલે ફ્લાઈટમાં મનોરંજનની સુવિધા હોવા છતાં કંઈ ખાસ જોઈ નહોતી શકી. એટલે ઢળતાં સૂર્ય અને વાદળો તરફ નજર કરીને ફોટો લેવાં અને ત્યાર સુધીનાં જીવન વિશે વિચારવા સિવાય કંઈ ખાસ કરવાનું હતું નહીં. રાત્રે ઓસ્ટિન પહોંચતાં લગભગ સાડા દસ જેવું થયું હતું. એરપોર્ટ પર એક પણ દુકાનો ખુલ્લી નહોતી. છતાં પણ એરપોર્ટ ધમધમતું કેવું હશે તેનો ખ્યાલ આવી જતો હતો. ઠેક-ઠેકાણે આર્ટનાં ઈન્સ્ટોલેશન લગાવવામાં આવ્યા હતાં. સૌથી પહેલું મારું ધ્યાન ગયું હતું એક સ્પેસક્રાફ્ટ અને હોવરક્રાફ્ટ વચ્ચેની દેખાતી કોઈ ફ્યુચરીસ્ટિક વસ્તુ પર. બધે જ ‘Keep it weird’ની થીમવાળી જાહેરાતો હતી. એ ઓસ્ટિનનું સુત્ર છે. (અને પોર્ટલેન્ડનું પણ). નીચે જતાં બેગેજ કેરોસેલ પર ધ્યાન ગયું. ત્યાં મોટાં ગિટારનાં આકારનાં સજાવેલાં આર્ટ પીસ રાખવામાં આવ્યા હતાં કારણ કે, ઓસ્ટિન એ અમેરિકાનું લાઈવ-મ્યુઝિક કેપિટલ ગણાય છે. આટલું કલાત્મક એરપોર્ટ મેં પહેલાં ક્યાંયે નહોતું જોયું.

મેં સુપર શટલનો કાયસ્ક શોધીને મારી શટલ વિશે તપાસ કરી અને એ સ્ત્રીએ મને ત્યાં બેસીને પંદર-વીસ મિનિટ રાહ જોવાનું કહ્યું. મેં ત્યાં સુધીમાં બહાર લટાર મારવાનું નક્કી કર્યું. બહાર બે મિનિટ ગઈ ત્યાં તો હું ઓગળવા લાગી. ખૂબ ગરમી અને અતિશય ભેજ. જાણે પર્થની ગરમી અને દક્ષિણ ઓશિયાનો ભેજ. પછી તો તરત જ અંદર આવી ગઈ અને શટલ ન આવે ત્યાં સુધી બહાર ન નીકળવાનો નિર્ણય લીધો. શટલમાં અમે ત્રણ લોકો હતાં અને ત્રણે પ્રવાસીઓ હતાં. એક છોકરી (નામ ભૂલી ગઈ) પોતાની કોઈ મિત્રનાં લગ્ન માટે ત્યાં આવી હતી અને બીજો છોકરો ઇયન મારી જેમ જ ત્યાં ફરવા માટે આવ્યો હતો. એ મારાં જેવડો જ હતો પણ હજુ કોલેજમાં હતો કારણ કે, તેણે પાંચ વર્ષ આર્મીમાં સર્વિસ કરી હતી કે, જેથી તેનું કોલેજનું ભણવાનું ફ્રી થઇ જાય અને તેને ફીઝ ન ભરવી પડે. તેણે તેની ટ્રિપ બહુ મોડી બુક કરી હોવાને કારણે કોઈ પણ હોસ્ટેલ તેનાં માટે ત્રણ રાત માટે ખાલી નહોતી. એટલે એ દરેક રાત ત્રણ અલગ અલગ હોસ્ટેલમાં વિતાવવાનો હતો. તેની પહેલીવહેલી હોસ્ટેલ મારી હોસ્ટેલ હતી.

હોસ્ટેલ પહોંચીને ચેક-ઇન વગેરે પતાવીને પંદરેક મિનિટમાં અમે બંને જમવા જવા માટે રવાના થયાં. પણ, શરૂઆતની દસેક મિનિટ તો મેં ફક્ત હોસ્ટેલનાં પોર્ચનાં અને પ્રવેશદ્વારનાં ફોટોઝ લેવામાં કાઢી. ત્યાંની દરેક દિવાલ પર પેઇન્ટિંગ હતાં. એક પણ ખૂણો કોરો નહોતો. હોસ્ટેલથી એક-બે મિનિટ ચાલતાં એક રેસ્ટોરાં અમે ખુલ્લું જોયું અને ત્યાં ભીડ પણ સારી એવી દેખાતી હતી એટલે સારું હશે તેવું માનીને અમે ત્યાં કંઇક ખાવાનું નક્કી કર્યું. ત્યારે રાત્રે સાડા અગિયાર જેવો સમય થયો હતો. અંદર ભીડની એવરેજ ઉંમર વીસ વર્ષ હતી. ત્યાંથી સ્ટેટ યુનીવર્સીટી એકદમ નજીક હતી એટલે એ બધાં લગભગ વિદ્યાર્થીઓ જ હશે તેવું અનુમાન કરવું વ્યાજબી હતું. મેં અને ઇયને રીતસર ત્રીસ વર્ષથી મોટાં દેખતાં લોકોને શોધવાની રમત શરુ કરી હતી. અમને જમવાનું પતાવ્યા સુધીમાં કુલ ત્રણ લોકો દેખાયાં જે ત્રીસથી ઉપરની ઉંમરનાં હશે. ત્યાંનો વેઇટ-સ્ટાફ પણ એટલો નાનો અને સુંદર તૈયાર થયેલો હતો કે, તેમનાં એપ્રન ન દેખાય ત્યાં સુધી ખબર ન પડે કે, ગેસ્ટ કોણ છે અને વેઇટર કોણ છે.

જમતાં જમતાં ઇયનનાં આર્મીનાં અનુભવો સાંભળવાની મને ખૂબ મજા આવી અને અમારી નવી દોસ્તી પર તેણે આગ્રહ કરીને મને ટ્રીટ પણ આપી. ત્યાર પછી હોસ્ટેલ પાછાં ફરતાં હોસ્ટેલની બરાબર સામે એક મસ્ત નાનો ઓપન-એર બાર હતો જ્યાં અમે જમીને જવાનું નક્કી કર્યું. ત્યારે લગભગ સાડા બાર જેવો સમય થયો હતો અને એ બારમાં કોઈ જ નહોતું. બારટેન્ડર ઓસ્ટ્રેલિયન ફૂટબોલ જોઈ રહ્યો હતો એટલે તેની સાથે થોડી વાત થઇ. ત્યાં ટેબલ્સ પર ઘણી બધી ગેમ્સ પડી હતી. અમે ચેસ રમવાનું શરુ કર્યું. પણ, અમે બંને થાકેલાં હતાં એટલે પાંચેક મિનિટમાં જ કંટાળી ગયાં અને રમત પડતી મૂકી.એક-એક ડ્રિંક પતાવીને અમે હોસ્ટેલ પાછાં ફર્યાં અને બીજા દિવસે સવારે બની શકે તો સાથે શહેર એક્સ્પ્લોર કરવાનું નક્કી કર્યું.

મારાં ડોર્મમાં છ પલંગ હતાં અને દર બે ડોર્મ વચ્ચે એક સામાન્ય બાથરૂમ હતું. મેં પહેલાં ક્યારેય છથી વધુ લોકો સાથે બાથરૂમ શેર નહોતું કર્યું એટલે સવારે બાથરૂમની અવેલેબીલિટી કેવીક હશે અને ચોખ્ખાઈ કેવી હશે તેનાં વિશે મને શંકા હતી. પણ, ત્રણે દિવસ કંઈ વાંધો ન આવ્યો. આ હોસ્ટેલ પહેલી એવી હોસ્ટેલ હતી જ્યાં ડોર્મની ચાવી લેવી જરૂરી નહોતી. હોસ્ટેલ ખૂબ નાની હતી – ફક્ત છથી આઠ ડોર્મ હતાં એટલે હોસ્ટેલનાં મુખ્ય દરવાજેથી અંદર આવવું હોય તો હોસ્ટેલનો સ્ટાફ તમારાં માટે બારણું ખોલી શકે અને બહુ વધુ લોકો ન હોય એટલે તેમને ત્યાં રહેતાં દરેકનાં મોં પણ સામાન્ય રીતે યાદ હોય અને ડોર્મ સામાન્ય રીતે ખુલ્લા જ રહેતાં સિવાય કે, જો કોઈએ થોડાં સમય માટે કપડાં બદલવા માટે કે એમ ડોર્મને અંદરથી તાળું માર્યું હોય. ત્યાંનું વાતાવરણ બહુ કમ્યુનલ હતું એટલે કોઈ વસ્તુ ચોરાવાની બીક લાગે તેવું નહોતું. વળી, મારી પાસે કિંમતી ખાસ કંઈ હતું નહીં. કેમેરા અને વોલેટ મારી સાથે રહેતાં અને બેગમાં ફક્ત કપડાં હતાં એટલે મેં તો બધું ખુલ્લું હોવા છતાં બેગને પણ તાળું મારવું જરૂરી નહોતું સમજ્યું.

ડલોરસ પાર્ક

અમેરિકા, ફોટોઝ, સાન ફ્રાન્સિસ્કો

સાન ફ્રાન્સિસ્કો ફોટો સીરિઝની સૌથી છેલ્લી પોસ્ટ – સાન ફ્રાન્સિસ્કોનો પ્રખ્યાત ડલોરસ પાર્ક. આ બધાં જ ફોટોઝ અને વિડિયોઝ બે અલગ અલગ ઈવેન્ટ્સ દરમિયાન લેવામાં આવ્યા છે. એલ.જી.બી.ટી પ્રાઈડ પરેડ વિકેન્ડ પર તથા પાર્ક અપગ્રેડ થયાં પછી તેનાં ઉદ્ઘાટનની સાઈલેન્ટ ડિસ્કો પાર્ટી દરમિયાન.

સાઈલેન્ટ ડિસ્કો? એ શું વળી? વિડિયોઝ જોશો ત્યારે દેખાશે કે ઘણાં બધાં લોકો કાન પર હેડફોન્સ લગાવીને મ્યુઝિક વિના નાચી રહ્યાં છે. ખરેખર એ જે મ્યુઝિક તેમનાં હેડફોન્સ પર વાગી રહ્યું છે તેનાં પર નાચી રહ્યાં છે – આ પ્રવૃત્તિ એ સાઈલેન્ટ ડિસ્કો. તેમાં સામાન્ય રીતે ઘોંઘાટ કંટ્રોલમાં રાખવા માટે મ્યુઝિક લાઉડ સ્પીકર પર નહીં પણ લોકોને હેડ-ફોન્સ આપવામાં આવ્યાં હોય તેનાં પર વાગતું હોય. આ ડલોરસ પાર્કવાળી ઇવેન્ટમાં તો બે અલગ અલગ ડી.જે. હતાં અને બંનેનું મ્યુઝિક બે અલગ સ્ટેશન પર વાગી રહ્યું હતું જે તમે હેડફોન્સ પર એક નાનકડી સ્વિચ વડે કંટ્રોલ કરી શકો. એ સિવાય એક ત્રીજું પણ ડી.જે. વિનાનું ક્લાસિકલ મ્યુઝિકનું ઓટો-પ્લેયર સ્ટેશન હતું જેમને ફક્ત ઘાસ પર શાંતિથી બેસીને ત્યાંનો નજારો માણવાની ઈચ્છા હોય તેમનાં માટે. ફોટોઝ અને વિડિયોઝ માટે નીચેનાં ફોટો પર ક્લિક કરો. હવે પછીની શ્રેણી છે – ઓસ્ટિન ટેક્સસની લોન્ગ-વીકેન્ડ ટ્રિપ જે મેં સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં કરી હતી.

IMG_20150618_172040-COLLAGE

લેન્ડ્સ એન્ડ

અમેરિકા, ફોટોઝ, સાન ફ્રાન્સિસ્કો

સાન ફ્રાન્સિસ્કોનાં આઉટર રીચમંડ વિસ્તારમાં લેન્ડ્સ એન્ડ નામની એક બહુ સુંદર જગ્યા છે. ત્યાં વોકર્સ, જોગર્સ અને સાયકલિસ્ટસ માટે એક લાંબી પગદંડી આવેલી છે અને તમામ જગ્યામાં બસ હરિયાળી, સામે સુંદર દરિયો અને સાન ફ્રાન્સિસ્કોનો સિગ્નેચર ગોલ્ડન ગેઇટ બ્રિજ. આ જગ્યાની બરાબર પાછળની તરફ શહેરને ફેસ કરતાં લીજ્યન ઓફ ઓનર નામનું એક આર્ટ મ્યુઝિયમ આવેલું છે. એ મ્યુઝિયમમાં બધાં જ પેઇન્ટિંગ્સ વિક્ટોરિયન સમયનાં છે. લીજ્યન ઓફ ઓનર બિલ્ડિંગ અને તેનું આર્કીટેક્ચર પોતે પણ વર્ક ઓફ આર્ટ છે. તેનાં ફોટોઝ માટે નીચે ક્લિક કરો.

IMG_5696-COLLAGE

સરખામણી

અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા, નિબંધ

હમણાં ગયાં અઠવાડિયે એક વાચક આયેશાએ મને એક સવાલ પૂછ્યો હતો.

“1.Can you please let us know the key differences in the life styles of an OZ/perth and SF.

2.Health Systems

3. Kids education

4. Income levels and savings”

તો આ રહ્યો તેમનાં સવાલોનો જવાબ બીજી કેટલીક અગત્યની વ્યવહારિક માહિતી સાથે.

રેન્ટ અને પ્રોપર્ટીનાં ભાવો

ઓસ્ટ્રેલિયામાં આંતરિક રીતે પણ પર્થ, સિડની અને મેલ્બર્નની જીવનશૈલીમાં ઘણો ફર્ક છે. (Sorry બ્રિસ્બેનની મને ખબર નથી.) પર્થમાં જીવનજરૂરિયાતની વસ્તુઓ સિડની અને મેલ્બર્નનાં પ્રમાણમાં ઘણી મોંઘી છે. પણ, સામે પર્થનાં રેન્ટ અને પ્રોપર્ટીનાં ભાવ સિડની કરતાં થોડાં ઓછાં છે અને મેલ્બર્ન કરતાં થોડાં વધુ.

સાન ફ્રાન્સિસ્કો અને બાકીનાં અમેરિકાની વાત કરું તો સાન ફ્રાન્સિસ્કો બે એરિયા અને ન્યૂ યોર્ક રહેવા અને જીવવા માટે અમેરિકાનાં સૌથી મોંઘા શહેરો છે. પર્થમાં સિટી સેન્ટરમાં ૨-બેડરૂમનાં શેર-હાઉઝમાં એક વ્યક્તિ માટે એક રૂમનું ભાડું દર મહિને લગભગ  $૧૯૦૦-$૨૦૦૦માં પડે. સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં શહેરનાં મધ્યમાં એક વ્યક્તિ માટે એક સ્ટૂડિયો અપાર્ટમેન્ટ ૨૦૦૦થી ૨૩૦૦માં પડે. પર્થમાં સિટી સેન્ટરમાં બે બેડરૂમનાં અપાર્ટમેન્ટનું ભાડું લગભગ $૪૦૦૦ થી $૪૫૦૦ જેટલું હોય છે તો અહીં સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં પણ બે બેડરૂમનાં અપાર્ટમેન્ટ ઓછામાં ઓછાં $૪૫૦૦માં પડે. પર્થમાં ૩-૪ વ્યક્તિનાં શેર-હાઉઝમાં રહેવા જાઓ તો રેન્ટ લગભગ ૧૦૦૦-૧૨૦૦ જેવાં થઇ જતાં હોય છે. પણ, સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં વ્યવસ્થિત કનેક્ટેડ ડીસ્સ્ટ્રીક્ટમાં શેર-હાઉઝમાં પણ વ્યક્તિદીઠ રેન્ટ તો ૧૫૦૦-૨૦૦૦ જેટલું જ રહે છે.

અહીં એક અગત્યનો ફર્ક એ છે કે, પર્થમાં સિટી સેન્ટર એટલે બેથી ત્રણ કિલોમીટરની પેરિફેરીનો વિસ્તાર. સિટી સેન્ટરથી ફક્ત ૮-૯ કિલોમીટરનાં અંતરે આવેલાં સબર્બમાં તરત જ ભાવ થોડાં પડી જાય. સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં એવી સુવિધા નથી. અહીં આખાં મેટ્રોપોલિટન એરિયામાં રેન્ટ લગભગ સરખાં જેવાં જ રહે છે. શહેરનાં મધ્યથી ખૂબ દૂર આઉટર રિચમંડ વગેરેનાં ભાવ થોડાં ઓછાં છે પણ સામે ત્યાંથી સિટી સેન્ટરમાં આવતાં લગભગ ૪૫ મિનિટ જેટલો સમય લાગે.

પ્રોપર્ટી ખરીદવાની હોય તો પર્થમાં ૫૦૦,૦૦૦ થી ૬૦૦,૦૦૦ વચ્ચે સારા સબર્બમાં સિટી સેન્ટરથી ૮-૯ કિલોમીટર જેવાં અંતરનાં વિસ્તારમાં ૨થી ૩ બેડરૂમનાં ઘર કે અપાર્ટમેન્ટ આરામથી મળી જાય. અહીં એક બેડરૂમનાં અપાર્ટમેન્ટનાં ભાવ પણ ૮૦૦,૦૦૦થી ૯૦૦,૦૦૦ની રેન્જમાં શરુ થાય છે. વ્યવસ્થિત સાઈઝ/સ્ટાઈલનાં ઘર તો ઓછામાં ઓછાં એક મિલિયનથી. જો કે, આ તકલીફ ફક્ત સાન ફ્રાન્સિસ્કો અને ન્યૂ યોર્કમાં જ છે. ઓસ્ટીન, ફીનીક્સ જેવાં સેકન્ડ ટીયરનાં શહેરોમાં અને ઈસ્ટ કોસ્ટનાં લગભગ બધાં જ સારા શહેરોમાં સારાં સ્થળે સારા ઘરોનાં રેન્ટ દર મહિને ૭૦૦=૮૦૦થી વધુ નથી. ત્યાં ૨૫૦,૦૦૦થી ૩૦૦,૦૦૦ની રેન્જમાં સારા ઘર ખરીદી પણ શકાય છે.

કનેક્શન અને પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ 

ઓસ્ટ્રેલિયામાં ગમે ત્યાં રહો તમને ઘર સાથે ઓછાંમાં ઓછી એક પાર્કિંગ સ્પેસ તો મળે જ. સાન ફ્રાન્સિસ્કો અને ન્યૂ યોર્કમાં એ રિવાજ નથી. પાર્કિંગ માટે એક્સ્ટ્રા રેન્ટ ભરવું પડે અને દરેક બિલ્ડિંગમાં પાર્કિંગ માટે જગ્યા હોય એ પણ જરૂરી નથી. સાઉથ-બે (સનીવેલ, માઉન્ટન વ્યૂ વગેરે)માં જો કે, લગભગ બધાં ઘરોમાં ડેડીકેટેડ પાર્કિંગ હોય જ છે અને એ જરૂરી પણ છે તેમનાં માટે કારણ કે, ત્યાં પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટની ખાસ સુવિધા નથી. ઓસ્ટ્રેલિયામાં લગભગ દરેક શહેર પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટથી વેલ-કનેક્ટેડ છે. સાન ફ્રાન્સિસ્કો મેટ્રોપોલિટન મોટાં ભાગે વેલ-કનેક્ટેડ છે. પણ, સાઉથ બેમાં ક્યાંયે એટલું સારું નેટવર્ક નથી. એટલે, ત્યાં રહેતાં હો તો તમે કાર વિના જીવી ન શકો. સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં કાર લેવા કરતાં જરૂર પડે ત્યારે ‘ઉબર’, ‘લિફ્ટ’ વગેરે ટેક્સી સર્વિસ વાપરવી વધુ સસ્તી છે. સિટી સેન્ટરમાં તો ઘણી વખત ગ્રોસરી લઈને પણ લોકો ટેક્સીમાં પાછાં ફરતાં જોવા મળે.

લાઈફસ્ટાઈલ અને ખર્ચ

અમેરિકામાં ઘણાં લેન્ડ-લોર્ડ્સ આજની તારીખે પણ ‘ચેક’ માંગે છે! ઓસ્ટ્રેલિયામાં એક પણ કામ માટે ચેક વપરાતાં મેં નથી જોયાં. આ એક જ ઉદાહરણ બંનેની બેન્કિંગ સિસ્ટમનાં ફર્કનો ટૂંક સાર છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં બધું જ ઓનલાઈન પેમેન્ટ છે અને અહીં હજુ ચેક પેમેન્ટ ચાલે છે. અહીં હજુ પે-પાસ/પે-વેઇવ સિસ્ટમની પણ શરૂઆત નથી થઇ. ઓનલાઈન બેન્કિંગનાં ઇન્ટરફેસ ખૂબ જૂનવાણી લાગે. ઓસ્ટ્રેલિયા ઘણું ચોખ્ખું છે. અહીં શહેરો પ્રમાણમાં ઘણાં ગંદા છે. જીવનજરૂરિયાતની વસ્તુઓ – ગ્રોસરી, ફૂડ આઈટમ વગેરે માટે ઓસ્ટ્રેલિયામાં કોલ્સ, વૂલવર્થ અને આઈજીએ જેવાં ચેઈન સ્ટોર્સ સ્ટાન્ડર્ડ ઓપ્શન છે. અહીં ગ્રોસરીમાં હજુ પણ લોકલ સ્ટોર્સનો દબદબો છે. સેઈફવે, ટ્રેડર જોઝ, હોલ ફૂડ્સ વગેરે છે પણ સાથે સાથે લોકલ સ્ટોર પણ ઘણાં છે.

આલ્કોહોલ અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ ઓસ્ટ્રેલિયામાં ઘણાં મોંઘાં છે અને અહીં ઘણાં સસ્તાં. ઓસ્ટ્રેલિયામાં તમે જે ભાવ જુઓ એ જ ભાવ આપો. અહીં વસ્તુઓનાં ભાવો ટેક્સ વિના એડવર્ટાઈઝ થતાં હોય છે. રેસ્ટોરાંમાં કોઈ પણ વસ્તુની આખર કિંમત મેન્યુમાં લખેલો ભાવ વત્તા ટેક્સ વત્તા ટિપ એમ મનમાં ગણવી પડે. જો કે, સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં દારૂ સિવાયની બધી વસ્તુઓ લગભગ પર્થ જેટલી જ મોંઘી છે, બાકીનું અમેરિકા ઘણું સસ્તું છે. પર્થમાં નવ વાગ્યા પછી લગભગ કોઈ જ રેસ્ટોરાં ખુલ્લા ન મળે. અહીં દસ સુધી તો ઘણું બધું ખુલ્લું હોય છે અને વિકેન્ડમાં ૧૧:૩૦ – ૧૨ સુધી. પર્થમાં જેમ ક્લબિંગ પછીનું ફૂડ કબાબ છે એમ અહીં બરિટો છે. અહીં જોબ્સનાં ઘણાં બધાં ઓપ્શન છે. ઇન્ડસ્ટ્રિ ઘણી મોટી છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં તમે કોઈ એક સ્પેસિફિક ઇન્ડસ્ટ્રિમાં હો તો પાંચ-છ વર્ષમાં એ ઇન્ડસ્ટ્રિમાં લગભગ બધાં જ તમને અને તમારાં કામને ઓળખતાં હોય. you cannot fuck up. અહીં એવું નથી. સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં તમે ઓછાંમાં ઓછાં ૮૫,૦૦૦થી ૯૦,૦૦૦ પર એનમ ન કમાતાં હો તો વ્યવસ્થિત સેવિંગ ન કરી શકો. એ જ સેલેરીમાં તમે ઈસ્ટ કોસ્ટ પર અધધ સેવિંગ કરી શકો. પણ, સામે સાન ફ્રાન્સિસ્કો બે એરિયાનાં ઓવરઓલ સેલેરી અહીંની લાઈફસ્ટાઈલ પ્રમાણે ઊંચાં છે અને ઈસ્ટ કોસ્ટનાં નીચા. સાન ફ્રાન્સિસ્કોની ટેકનોલોજી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં સેલેરી સાથે મોટાં ભાગની કંપનીઓમાં સ્ટોક ઓપ્શન્સ પણ ઓફર કરવામાં આવે છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં તેવું ક્યાંયે નથી.

હેલ્થકેર

ઓસ્ટ્રેલિયાની પબ્લિક હેલ્થકેર સિસ્ટમની ખરેખર દાદ દેવી પડે. ૨૫થી નીચેની ઉમરનાં અને એકલાં રહેતાં લોકોને ઓસ્ટ્રેલિયામાં પ્રાઈવેટ હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સની પણ જરૂર નથી. અમેરિકામાં હેલ્થકેર બધી પ્રાઈવેટ જ છે. મોટાં ભાગની કોર્પોરેટ કંપનીઓ તેમનાં એમ્પ્લોઇ અને ફેમિલી માટે હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પે કરતી હોય છે. ઘણી કંપનીઓ સોએ સો ટકા કવર કરે છે અને ઘણી મોટાં ભાગે કવર કરે અને બાકીનો ખૂબ નાનો ભાગ એમ્પ્લોઇએ કવર કરવાનો રહે છે. અહીં હોસ્પિટલનો હજુ અનુભવ નથી (ટચ વૂડ) એટલે કાર્યવાહીનાં ફર્કની ખબર નથી. અહીં ફુલ મેડિકલ કવરેજ સાથે પણ નોર્મલ ડોક્ટરની દરેક અપોઈન્ટમેન્ટ માટે લગભગ $૨૦-૨૫ જેવો ખર્ચ આવે છે. જયારે, ઓસ્ટ્રેલિયામાં પબ્લિક હોસ્પિટલ અને જી.પીની મુલાકાત મેડિકેર સાથે બિલકુલ ફ્રી છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં લગભગ દરેક કંપની દર વર્ષે ૧૨ દિવસની સિક લીવ આપતી હોય છે. અહીંની મારી જોબમાં સિક લીવ અનલીમીટેડ છે અને બાકીની બે એરિયાની કંપનીઓની પણ સિક લીવ પોલીસી ઘણી લિબરલ છે. કેલીફોર્નિયા અને ટેકનોલોજી સિવાયની ઇન્ડસ્ટ્રીઝની મને ખબર નથી. ઓસ્ટ્રેલિયામાં ઓછામાં ઓછી બાર મહિનાની અનપેઈડ મેટર્નીટી લીવ આપવાનો કાયદો છે. અને લગભગ બધી જ કંપનીઓ છ મહિનાની ફૂલી પેઈડ મેટર્નીટી લીવ આપતી હોય છે. ઘણી કંપનીઓ છ મહિનાની ફુલ ટાઈમ સેલેરી લીવ કે બાર મહિનાની પાર્ટ ટાઈમ એવાં ઓપ્શન પણ આપતી હોય છે. જ્યારે, અહીંનો કાયદો ફક્ત ત્રણ મહિનાની જ મેટર્નીટી લીવનો છે. તેમાં બાકીનાં વધારા/ફેરફાર દરેક કંપની પર આધારિત છે. પેટર્નીટી લીવ બંને ઓસ્ટ્રેલિયા અને અમેરિકામાં અમુક દિવસોથી માંડીને અમુક અઠવાડિયાઓ સુધીની હોઈ શકે છે અને એ જે-તે કંપનીની એચ.આર. પોલિસી પ્રમાણે બદલાતું રહે છે.

બાળકોનાં ઉછેર બાબતે

સૌથી પહેલાં તો ઓસ્ટ્રેલિયામાં ગન-કંટ્રોલ છે અને અમેરિકામાં નથી. એટલે ઓવરઓલ સેફટી ઓસ્ટ્રેલિયામાં વધુ છે. સાન ફ્રાન્સિસ્કો બે એરિયામાં જો કે, ગન્સનો એટલો બધો ત્રાસ નથી. પણ, છતાંયે એ એક ડર તો હંમેશા રહે જ. છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષોમાં અમેરિકામાં થયેલાં સ્કૂલ શૂટિંગને ધ્યાનમાં રાખતાં બાળકો માટે તો ખાસ ડર રહે. ઓસ્ટ્રેલિયાનાં વિઝા પ્રમાણમાં ઘણાં સહેલાં છે એટલે બાળકો નાના હોય ત્યારે જો ફેમિલી-સપોર્ટની જરૂર પડે તો ફેમિલીને સહેલાઈથી બોલાવી શકાય. પણ, અમેરિકાનાં કેસમાં એ શક્ય બને પણ ખરું અને ન પણ બને. સ્કૂલની ફીઝનાં ફર્કની મને ખબર નથી, પણ, ઓસ્ટ્રેલિયામાં પબ્લિક સ્કૂલ્સ ઘણી સસ્તી છે અને ઘણી સારી પબ્લિક સ્કૂલ્સ પ્રાઈવેટ સ્કૂલ્સને ટક્કર આપે તેવી છે. પર્થમાં બાળકો માટે ઘણાં બધાં પબ્લિક પાર્ક અને કુદરતી સ્થળો છે અને પ્રવૃત્તિઓ ઓછી છે. સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં બાળકો માટે પાર્ક પ્રમાણમાં ઓછાં અને પ્રવૃત્તિઓ ઘણી બધી છે અને દરેક ફીલ્ડમાં ટ્રેઈનિંગ માટે સારામાં સારા શિક્ષકો ઉપ્લબ્ધ છે. ઓસ્ટ્રેલિયાની સ્પોર્ટ્સ ટ્રેઇનિંગ જો કે અમેરિકા કરતાં વધુ સારી છે.

યુનિવર્સીટીઝ

ઓસ્ટ્રેલિયામાં યુનિવર્સીટીનું ભણતર અમેરિકા કરતાં વધુ પોકેટ-ફ્રેન્ડલી છે અને ઓસ્ટ્રેલિયાનાં યુનિવર્સીટીનાં કોર્સિસ વધુ  evolved છે. દાખલા તરીકે, અમેરિકામાં આઈ.ટી.માં બેચલર ડિગ્રી કરવી હોય તો કમ્પ્યુટર સાયન્સ, ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ્સ વગેરે અમુક પ્રકારનાં જ મેજર્સ ઉપ્લબ્ધ છે. જયારે ઓસ્ટ્રેલિયામાં આઈ.ટી.માં પ્રોગ્રામિંગ માટે કમ્પ્યુટર સાયન્સ, નેટવર્કિંગ માટે નેટવર્કિંગ, નેટવર્ક સિક્યોરિટી વગેરે ઘણાં વિવિધ મેજર્સ ઉપ્લબ્ધ છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં સ્ટાન્ડર્ડ યુનિવર્સીટીઝમાં લગભગ દરેક કોર્સ પાર્ટ-ટાઈમ કે એક્સ્ટર્નલ રીતે ભણી શકાય છે. અહીંની મોટાં ભાગની યુનિવર્સીટીઝમાં એ વિકલ્પ નથી એટલે જો ફુલ-ટાઈમ જોબ સાથે માસ્ટર્સ કે એવું કંઈ કરવું હોય તો એ અમેરિકામાં શક્ય નથી.

આમાં જો તમને કંઈ બાકી લાગતું હોય કે આ સિવાય વધુ જાણવા ઈચ્છતા હો તો નીચે કમેન્ટ કરીને, ટ્વીટર પર અથવા મને ઇ-મેલ કરીને પૂછી શકો છો અને હું તેનો જવાબ આપવાનાં બને તેટલાં પ્રયત્નો કરીશ. Hope this helps. :)

સાન ફ્રાન્સિસ્કો

અમેરિકા, સાન ફ્રાન્સિસ્કો

કળા અને ટેકનોલોજીનું સારામાં સારું મિશ્રણ. પ્રખ્યાત અને સુંદર ગેરુઓ લાલ ગોલ્ડન ગેઇટ બ્રિજ. બીજો ઓછો પ્રખ્યાત બે બ્રિજ. ઘણી બધી ટેકરીઓ. અઘરાં ઢાળ. મોંઘી પ્રોપર્ટી. યુનિયન સ્ક્વેર. કેબલ કાર્સ. શહેરમાં ક્યાંય પણ જવા માટે ત્રણ પ્રકારનાં ટ્રાન્સપોર્ટનાં ઓપ્શન – બાર્ટ (ઉર્ફે સબવે ઉર્ફે મેટ્રો ટ્રેઈન), મ્યુની – બસ અને મેટ્રો – લાઈટ રેઇલ. ડાઉનટાઉનમાં ઘણાં બધાં ટૂરિસ્ટ. ટેન્ડરલોઈન, ફાઈનાન્શિયલ ડીસ્ટ્રીક્ટ અને પાવલ સ્ટ્રીટની શરૂઆતમાં ઘણાં બધાં બેકાર, બેઘર લોકો અને પેશાબની વાસ. ઘણું બધું રેન્ટ. ઘણું બધું આર્ટ. મિશનનાં મ્યુરલ્સ. ડાઉનટાઉનથી દસ જ મિનિટ દૂર પૂર્વમાં જતાં જાણે આખું નવું જ શહેર. ઘણાં બધાં વૃક્ષો અને સુંદર વ્યૂ. જૂનાં ક્યૂટ વિક્ટોરિયન ઘર. વિશાળકાય સુંદર ગોલ્ડન ગેઇટ પાર્ક. ડી યન્ગ આર્ટ મ્યુઝીયમ અને લીજ્યન ઓફ હોનર આર્ટ મ્યુઝીયમ્સ જ્યાંનું આખું કલેક્શન નિરાંતે જોતાં આઠ કલાકનાં બે દિવસ પણ ઓછાં પડે. ડી યન્ગ મ્યુઝિયમનો બોટીચેલી ટુ બ્રાક  (Botticelli to Braque) નો ક્લાસિક અનુભવ. કેલીફોર્નિયા અકેડેમી ઓફ સાયન્સની પ્રખ્યાત ‘નાઈટલાઈફ’ – nerd heaven. એકસ્પ્લોરેટોરીયમ – આખી જગ્યા જોવા માટે એક રાત ઓછી પડે અને ત્યાં અંદર દાખલ થતાં જ તમારામાંનું બાળક જીવી ઊઠે – કેલ અકેડેમી કરતાં પણ મોટું nerd heaven.

ફ્રેન્ડલી લોકો. મારાં લાંબા, કર્લી વાળ પર સાવ અજાણ્યા લોકો પાસેથી મને આ શહેરમાં જેટલાં કોમ્પ્લીમેન્ટ મળ્યાં છે તેટલાં ક્યાંયે બીજે નથી મળ્યાં. પર્થનાં પ્રમાણમાં નવાં લોકો સાથે ગાઢ દોસ્તી બનાવતાં લાગેલો સમય – લગભગ અડધો (પર્થમાં છ મહિને પણ ખાસ મેળ નહોતો પડ્યો. અહીં ત્રણ મહિનામાં જ રેડી!) અતિશય સરસ વર્કપ્લેસ (ટચવૂડ). ફ્રેન્ડલી કલીગ્સ. એક પણ દિવસ લગભગ એકલું લન્ચ નથી કરવાનું આવ્યું. એકસાઈટિંગ, અઘરાં પ્રોજેક્ટ્સ અને ફ્લેક્સીબલ કલાકો. Working from home on Fridays (or any other two or more weekdays) is the norm, not an exception (I know right! :D). પર્થની સરખામણીમાં વર્કફોર્સની ઉમર પ્રમાણમાં ઘણી ઓછી. ઓફિસનું કલ્ચર એકદમ કેઝ્યુઅલ. પર્થમાં શુક્રવાર કેઝ્યુઅલ કપડાંનો દિવસ હતો. અહીં રોજ કેઝ્યુઅલ કપડાંનો દિવસ હોય છે. બોસ (અને બીજાં ઘણાં બધાં લોકો) કામ પર હંમેશા શોર્ટ્સ અને ટી-શર્ટ જ પહેરીને આવે છે. કંપનીનાં ફાઉન્ડરને પણ મેં ક્યારેય સૂટમાં નથી જોયો. પર્થમાં કામ પર પહેરતી એ લગભગ બધાં જ ફોર્મલ કપડાં જવા દેવામાં આવ્યા છે. રોજની હેર-સ્ટાઈલ બનનાં બદલે કર્લી ખુલ્લા વાળની થઇ ગઈ છે. ભારતથી બહાર આવ્યા પછી છ વર્ષે પહેલી વખત અહીં સાંભળ્યું – કોઈ નવરાએ રસ્તા વચ્ચે તેની વેન ઊભી રાખીને રાડ પાડી ‘hey!” મેં પાછળ ફરીને જોયું તો કહે “Are you available for a little ‘friendship’?” બોલો લ્યો. આ ‘ફ્રાંડશિપ’ વાળાં બધાં આપડે ત્યાં અહીંથી જ શીખીને આવ્યાં હશે વીસ વર્ષ પહેલાં.

કોઈ પણ ફીલ્ડમાં કામ કરતાં હો પણ જો એ તમારો શોખ પણ હોય તો તેમાં થતાં નાના-મોટાં કામ વિશે જાણવા માટે અને ઇન્ડસ્ટ્રિનાં બીજાં લોકોને મળવા માટેનાં ઢગલાબંધ વિકલ્પો દા.ત. meetup.com પર ઓર્ગનાઈઝ થતી ઈવેન્ટ્સ જેમાં કોઈ પણ જોડાઈ શકે છે. વિચિત્રમાં વિચિત્ર રસ માટે પણ meetupનાં વિકલ્પો જેમ કે, ક્લાસિકલ મ્યુઝિક. તમને બાખ, બેથોવન, સ્ત્રાવિન્સકી વગેરેમાં રસ હોય તો ચિંતા નહીં. તમારાં જેવાં બીજાં પણ અમુક યુવાનો/યુવતીઓ છે જેમને પણ તેમાં રસ છે અને તેની ઈવેન્ટ્સમાં તમે જોડાઈ શકો છો. પર્થમાં એ અશક્ય હતું. લગભગ બધાં જ યુવાન લોકો કાં તો મેટલ સાંભળતાં અથવા તો પોપ મ્યુઝિક. ત્યાં હું અગ્લી ડકલિંગ હતી. અહીં બધાં જ પોતપોતાની રીતે અગ્લી ડકલિંગ છે અને દરેકને માટે કોઈ ને કોઈ ગ્રૂપ છે. શહેરનાં શોપિંગ અને જમવાનાં કલાકો મોડાં છે. મારાં ઘરથી બધી જ પ્રકારની દુકાનો એકદમ નજીક છે – બધે જ ચાલીને જઈ શકાય તેટલી નજીક.

શહેરમાં બે જોબ્સવાળા કપલ્સ સિવાય લગભગ કોઈ પાસે કાર નથી. પાર્કિંગ ફીઝ અને ટ્રાફિક બંને પાડી દે તેવાં. શહેરનાં યુવાનો બધાં જ લગભગ ‘ઉબર’ અને ‘લિફ્ટ’ પર જીવે છે અને એ બંનેની સર્વિસ ઘણી સસ્તી પણ છે. શહેરથી દૂર બહાર જવા માટે ‘ઝિપકાર’, ‘ગેટઅરાઉન્ડ’ વેગેરે પરથી આરામથી કાર હાયર થઇ શકે. સાઉથ બે એટલે કે, સાન્ટા ક્લારા, સનીવેલ, માઉન્ટન વ્યૂ વગેરે ખૂબ દૂર છે. કારમાં ટ્રાફિક ન હોય તો સવા કલાક જેટલું અંતર થાય અને ટ્રાફિક હોય તો દોઢ કલાક ઓછાંમાં ઓછી. ટ્રેનમાં બે કલાક ઓછામાં ઓછી. પરિવારવાળાં લગભગ બધાં જ ભારતીયો સાઉથ બે અને ફ્રીમોન્ટ તરફ રહે છે. મારાં કથક ક્લાસ હવે શહેરથી એક કલાક દૂર ફ્રીમોન્ટમાં છે એટલે મંગળવારે રાત્રે નવ પહેલાં ઘરની શકલ જોવામાં આવતી નથી. અહીં શિફ્ટ થયાં પછી છેક ચાર મહિને પહેલી વાર ઘરમાં કરિયાણાનો પહેલો રાઉન્ડ આવ્યો. બહાર હેલ્ધી ફૂડનાં ઢગલાબંધ વિકલ્પો મળી રહે છે. ૬૦નાં દશકામાં અહીંની હિપ્પી મૂવમેન્ટનાં પ્રતાપે વેજીટેરીયન/વેગનની બોલબાલા ખૂબ છે એટલે શાકાહારીઓ માટે તો આ ચોક્કસપણે સ્વર્ગ જ છે. દુનિયાનાં લગભગ દરેક પ્રકારનાં જમણ માટે અહીં ઓછામાં ઓછું એક વેગન રેસ્ટોરાં તો મળી જ રહેશે.

ઓકલેન્ડનું મારું વર્ક લોકેશન સુપર્બ. વર્કથી એકદમ નજીક લેઈક મેરિટ અને તેની આસપાસ સુંદર પાર્ક જ્યાં ઘણી વખત શુક્રવારે અમે પિકનિક લન્ચ કરતાં હોઈએ છીએ. ઓકલેન્ડ કદાચ સાન ફ્રાન્સિસ્કો કરતાં પણ વધુ આર્ટિસ્ટિક છે. સાન ફ્રાન્સિસ્કો મોંઘુ થવાનાં કારણે અહીંનાં કલાકારો બધાં જ ઓકલેન્ડ વિસ્થાપિત થવા લાગ્યાં છે. દર મહિનાનાં પહેલાં શુક્રવારે થતો ‘ફર્સ્ટ ફ્રાઈડે’ સ્ટ્રીટ આર્ટ ફેસ્ટિવલ અદ્ભુત છે, આવતી બારમી તારીખે ઓકલેન્ડમાં ક્રૂસીબલ નામની એક આર્ટ ફેક્ટરીમાં લાઈવ ગ્લાસબ્લોઇંગ અને અન્ય આર્ટ ડેમોઝ સાથે પાર્ટી અટેન્ડ કરવામાં આવશે. શહેરનાં યુવાનોનું ડ્રગ્સ પ્રત્યેનું વલણ રસપ્રદ છે. ગાંજો અને ગાંજાની ખાઈ શકાય તેવી ઘણી બધી વેરાઈટી ડલોરસ પાર્કમાં આરામથી મળી રહે. ગાંજાનો રીક્રીયેશનલ ઉપયોગ નિયમ છે, અપવાદ નહીં. એ સિવાયનાં સિન્થેટિક રીક્રિયેશનલ ડ્રગ્સ પણ ઘણાં બધાં યુવાનો કરતાં હોય છે અને એ લોકોનાં જીવન અને રહેણીકરણી બિલકુલ સામાન્ય છે. ડ્રગ્સનું આપણી ફિલ્મોમાં બતાવવામાં આવતું વર્ઝન વધુ પડતું જ નાટકીય છે અને દારૂની જેમ જ જેમણે ડ્રગ્સ ટ્રાય કર્યા હોય કે રીક્રીએશનલી યુઝ કરતાં હોય એ બધાં જ બંધાણી નથી હોતાં. પર્થમાં આ બાબતે લોકો ભારતની જેમ જ ટ્રેડીશનલ છે. જ્યારે. અહીં વધુ લિબરલ છે.

મને ખાતરી છે કે, આ લખ્યું તેનાં ઉપરાંત પર સાન ફ્રાન્સિસ્કોનું ‘સિગ્નેચર’ કહેવાય એવું ઘણું બધું લખવાનું હું ભૂલતી જ હોઈશ. આ શહેર એટલું વિશાળ અને એટલું વૈવિધ્યસભર છે કે, મેં જોયેલી દરેક જૂદી જૂદી જગ્યાઓ અને વિસ્તારો વિશે સ્વતંત્ર બ્લોગ-પોસ્ટ્સ બની શકે. એટલે હવે પછીની ઘણી બધી પોસ્ટ્સ અહીંનાં રસપ્રદ સ્થળો અને તેનાં ફોટોગ્રાફ્સનું મોટું બધું કલેક્શન હશે. બાઈ ધ વે, હવેની નવાં સ્થળોની ટ્રાવેલિંગ ફ્રિકવન્સી એટલી વધી ગઈ છે કે, મારાં માટે અપ-ટુ-ડેટ રહેવાનું અઘરું પડવાનું છે. કાલે સાંજે લોન્ગ વીકેન્ડ માટે ઓસ્ટીન – ટેક્સસ તરફ પ્રયાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. ;)