હું અડધી ગુસ્સામાં અને અડધી દુઃખમાં સ્પા બિલ્ડિંગમાંથી બહાર દોડી આવી અને ચાલતી રહી. એક સાથી સિવાય કોઈને આ ઘટના વિષે જણાવવાનું મન નહોતું. મેં તેને ફોન કર્યો પણ તેની પોતાની સ્પા ટ્રીટમેન્ટ શરુ થઇ ગઈ હતી એટલે ફોન રિસીવ ન થઇ શક્યો. બાકી કોઈ સાથે વાત કરવાનું મન નહોતું એટલે મન શાંત થાય ત્યાં સુધી લાઈબ્રેરીમાં બેસવાનું નક્કી કર્યું. ત્યાં એકાંતમાં પોતાનાં ઇમોશન્સ પ્રોસેસ કરી શકવાનો સ્કોપ હતો. મનમાં એક આશા એ પણ હતી કે, જો સુબ્બૈયા દેખાય તો તેની સાથે ટાઇમપાસ કરું તો થોડી મજા આવે પણ એ ત્યાં નહોતો. પછી યાદ આવ્યું તેની તો પ્લાન્ટેશન ટૂઅર ચાલુ હશે.

લાઇબ્રેરીમાં કોઈ ઇન્ટરેસ્ટિંગ બુક શોધીને તેમાં મન પરોવવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ, વ્યર્થ. મારી અકળામણનો કોઈ પાર નહોતો. જેટલી હું પ્રયત્ન કરી રહી હતી કે, આ સિચુએશન મારો હૉલિડે ન બગાડે એટલી હું વધુ ફ્રસ્ટ્રેટ થઇ રહી હતી. અંતે રડવું આવી ગયું. એક ઈચ્છા હતી કંઈ જ ન કહેવાની અને મારો થોડો ઘણો બચેલો કુચેલો હૉલિડે મૂડ સેવ કરવાની. બીજી ઈચ્છા હતી લાઉડસ્પીકર પર જોરથી રાડ પાડવાની કે, “પૈસા દઈને તમારાં રિઝોર્ટમાં રહેતા કોઈ પણ ગેસ્ટ સાથે તેનાં શરીરમાં પ્રાઇવેટલી ચાલતી એક કુદરતી પ્રક્રિયા વિષે પૂછવું અયોગ્ય અને અભદ્ર છે! ઇટ્સ લાઇક આસ્કિંગ સમવન કે, છેલ્લે રેસ્ટરૂમ ક્યારે ગયા હતા!! એ પ્રક્રિયાનાં બેઝ પર ગેસ્ટ્સ સાથે ભેદભાવ કરવો અસ્વીકાર્ય છે! અસ્વીકાર્ય હોવો જોઈએ! ખાસ એટલા માટે કે, એ પ્રક્રિયામાંથી દુનિયાની અડધો અડધ વસ્તી પસાર થાય છે. આ છે તમારો ‘વર્લ્ડ કલાસ’ રિઝોર્ટ?! આ કયું વર્ષ ચાલે છે? 1925? બુલશીટ!”

શાંતિથી એક જગ્યાએ બેસવું અશક્ય હતું એટલે હું લાઇબ્રેરીની બહાર ગ્રીનરીમાં ચાલવા લાગી. વચ્ચે વચ્ચે આંસું ચાલ્યાં જતાં હતાં. મૂર્તિ અને શ્રીનાથનું ધ્યાન મારા પર પડ્યું અને તેમણે પૂછ્યું “આર યુ ઓકે?” પહેલા તો મેં હા કહીને વાત ટાળી. પછી થયું ટુ હેલ વિધ ઈટ! મેં જાણી જોઈને તેમને કહ્યું કે સ્પામાંથી આ રીતે પીરિયડ્સનાં કારણે મારી સાથે બહુ વિચિત્ર અને અપમાનજનક વર્તન કરવામાં આવ્યું. તેમને અફકોર્સ મારી ‘ટૂ મચ ડિટેઈલ્સ’ સાંભળવી નહોતી. તેમનાં મોં પર એક ઑક્વર્ડનેસ પણ આવી ગઈ હતી અને મને એ વાતનો બહુ આનંદ હતો. લોકોને અનકમ્ફર્ટેબલ ફીલ કરાવવાવાળી નાનકડી ક્રાંતિ પણ જો આ એક રિઝોર્ટ જેટલી જગ્યામાંયે જો આ પરિસ્થિતિ બદલી શકે તો મારી એ અળવીતરાઈ લેખે લાગે.

થોડી વારમાં સુબ્બૈયા દેખાયો. તેણે પણ એ જ સવાલ પૂછ્યો. હું તેને તો આ આખી ઘટના વિષે કહેત જ પણ, તેની બૉડી લૅન્ગવેજ જોઈને મેં પહેલા તો તેને પૂછ્યું “તું ઉતાવળમાં છે?” તેણે કહ્યું “હા બસ હું ઘરે જવા માટે નીકળું છું. મેં કહ્યું હતું ને, કાલે મારો ડે ઑફ છે. હજુ પૂરું અંધારું નથી થયું ત્યાં નીકળી જાઉં.” મને આગળ કંઈ કહેવું યોગ્ય ન લાગ્યું એટલે મેં તેને ફક્ત “હૅવ ફન” કહીને ગુડ બાય કહ્યું.

એ ગયો ત્યાં જ મારા સાથીની સ્પા ટ્રીટમેન્ટ પણ પૂરી થઇ. તેણે આવીને પહેલો સવાલ એ પૂછ્યો કે, મારી ટ્રીટમેન્ટ કેવી રહી. મેં ફટાફટ જે થયું એ બધું કહી નાંખ્યું. મારે ફક્ત એટલું સાંભળવું હતું કે, “આય ઍમ સૉરી કે, તારી સાથે આવું થયું. નહોતું થવું જોઈતું.” પણ, સામે જવાબ આવ્યો “ઓ! ઠીક છે યાર ડિનર ફિગર આઉટ કરીયે.” હું તેની સામે જોતી રહી. તેણે આગળ ઊમેર્યું “તું શું ઈચ્છે છે? હું આમાં શું કહું કે શું કરું? મને તો ખબર પણ નથી કે, તારી એ લોકો સાથે એક્ઝૅક્ટલી વાત શું થઇ છે!” એ જવાબમાં મેં બે જવાબ સાંભળ્યાં – એક એ કે, તને એમ લાગતું હોય કે તારી સાથે અન્યાય થયો છે તો એનાંથી મને કોઈ ફર્ક નથી પડતો. બીજો એ કે, મને આ આખી ઘટનાનાં તારાં વર્ઝન પર ભરોસો નથી. એ લોકોએ તારી સાથે બહુ સામાન્ય રીતે વાત કરી હોય અને તે ઑફેન્સ લઈને અતિશયોક્તિ કરી હોય તેમ પણ બને.

માય હાર્ટ બ્રોક ઇન અ થાઉઝન્ડ પીસિઝ. મૂવ ઑન! નોબડી કેર્સ! શું સ્વજન? શું સાથી? અહીં પણ મારી પાસે બે ચોઈસ હતી – આ ટૉપિક પર મારું આમ ફીલ કરવું વૅલિડ કેમ છે અને તેનો રિસ્પોન્સ ઇનસેન્સિટિવ કેમ છે એ તેને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરું – જેની તેનાં પર કોઈ જ અસર નહોતી થવાની અને ફક્ત ઝઘડો થવાનો હતો, કે પછી ડિનર ફિગર આઉટ કરું અને મૂવ ઑન કરીને મારી એનર્જી અને મૂડ બંને બચાવવાનો પ્રયત્ન કરું. આ વખતે હું હારી ગઈ. મેં ચુપ રહીને બીજો રસ્તો લઇ લીધો. એ દિવસે આખા ગ્રુપ સાથે ડિનર કરવાનો મારો બિલકુલ મૂડ નહોતો અને હું ડિરેક્ટલી આ વાત કહું તો મારા પર ફરી નાની વાતને મોટી કરીને બધાનો મૂડ ખરાબ કરવાનો આરોપ આવશે તેવું મને લાગ્યું એટલે મેં પ્રપોઝ કર્યું કે, આપણે ત્રીજા રેસ્ટ્રોંમાં જઈએ જ્યાં આપણે હજુ સુધી નથી ગયા. અમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે, ત્યાં નૉન-વેજિટેરિયન ફૂડનું લાઇવ કાઉન્ટર છે એટલે મને ખબર હતી કે, એટ લીસ્ટ ત્રણ સાથીઓ તો ત્યાં નહીં જ આવે. એ સિવાય પણ મારે ખરેખર એ રેસ્ટ્રોંનો ડિનર એક્સપીરિયન્સ ખરેખર જોવો હતો કારણ કે, રિઝોર્ટનાં સ્પેશિયલ ડિનર્સ નોર્મલી એ રેસ્ટ્રોંમાં જ અરેન્જ થતાં હતાં.

એ રેસ્ટ્રોં લેકનાં કિનારે હતું અને ત્યાંની એકદમ માઇલ્ડ લાઇટ બહુ સરસ માહોલ જમાવી રહી હતી. ત્યાંની સુંદરતા મારા માટે સારું ડિસ્ટ્રેક્શન હતી પણ, તોયે કદાચ બૅક ઑફ માઇન્ડમાંથી દુઃખ પૂરું ગયું નહોતું. સાથીનું મન બાકીનાં ગ્રુપમાં અટવાયેલું હતું અને તેની બેચેની વારે વારે દેખાતી રહેતી. અમે જલ્દી ડિનર પતાવીને બાકીનાં સાથીઓ સાથે જોડાયા. ત્યાં જઈને જોયું તો સમજાયું કે, તેમનાં પણ બે-બેનાં અલગ ગ્રુપ બની ગયાં હતાં. જે બે લોકો ઘોષનાં રેસ્ટ્રોંમાં બેઠા હતા તેમની સાથે અમે થોડો સમય જોડાયા. ઘોષની હોસ્પિટાલિટીની વાત થઇ, સાથે એ પણ વાત થઇ કે, દરેક ગેસ્ટ વિષે તેમને કેટલું બધું યાદ રહે છે! એક સાથીએ જોરથી બોલવા માંડ્યું “બંગાળી લોકોનું માઇન્ડ અને મેમરી બહુ શાર્પ હોય છે પણ એ લોકો કુશંકાઓમાં પોતાનું મગજ બરબાદ કરે છે.” મને બહુ અજુગતું લાગ્યું એટલે મેં થોડો વિરોધ કર્યો કે, આવું જનરલાઇઝેશન કરવું યોગ્ય નથી પણ, તોયે તેમની ગાડી ચાલુ રહી. કુમાર વિશ્વાસે તેમનાં એક ઇન્ટરવ્યૂમાં એક શબ્દપ્રયોગ કર્યો હતો એ મને યાદ આવી ગયો- “કસ્બાઈ અભદ્રતા”. તમે એમનાં રેસ્ટ્રોંમાં બેઠા છો, ત્રણ દિવસથી તેમની અબવ ઍન્ડ બિયોન્ડ હોસ્પિટાલિટી માણી રહ્યા છો અને છતાં તેમનાં જ રેસ્ટ્રોંમાં બેસીને ખુલ્લા અવાજે તેમની કમ્યુનિટીની નિંદા કરવામાં તમને બિલકુલ સંકોચ નથી થતો?! આવું મેં છાશવારે થતું જોયું છે અને બોલનારને ભાન પણ નથી હોતી! તેમનું ધ્યાન દોરવામાં આવે તોયે લોકો “હેં હેં હેં , લે એમાં શું?” “હા તો કંઈ ખોટું થોડું કહીએ છીએ? જે જોયું છે એ કહીએ છીએ” કહીને વાત ઊડાવી દેતા હોય છે. લાખો વર્ષનાં એવલ્યુશન પણ આપણે બેસિક ડીસન્સી અને કર્ટસીથી હજુ કેટલાં દૂર છીએ!

તેમનું ડિનર પત્યું પછી થોડી વાર ટાઇમ પાસ કરવા અમે બે સાથીઓનાં રૂમ પર ગયા. ત્યાં અચાનક ફરી સ્પા એક્સપીરિયન્સની વાત નીકળી. મને પણ પૂછવામાં આવ્યું મારાં એક્સપીરિયન્સ વિષે. મેં તેમને આખી ઘટના વિષે વાત કરી અને તેનાં રિસ્પૉન્સમાં એક સાથી પાસેથી પહેલી વખત મને સિમ્પથીનાં બે શબ્દ સાંભળવા મળ્યાં. ઍન્ડ આય વૉઝ રિલીવ્ડ કે, હું જે ફીલ કરી રહી હતી એ અતિશયોક્તિ નહોતી! પ્રૉબ્લેમ મારી ઓવર-સેન્સિટિવિટી નથી! જે થયું એ ખરેખર અયોગ્ય અને અપમાનજનક હતું! અત્યાર સુધી જેમને કહ્યું અને જેમણે જોયું તેમનાં રિએક્શન પરથી તો મને પોતાને મારી જાત પર ડાઉટ થવા માંડ્યો હતો. અન્યાય જ્યાં સાવ નૉર્મલાઇઝ થઇ ગયો હોય ત્યાં, અન્યાયને અન્યાય કહેવાવાળાં અને એ અન્યાય થયાનું દુઃખ અનુભવનારાં જ પાગલ કહેવાતા હોય છે.