ટોક્યો રિટર્ન્સ

જાપાન, ટોક્યો

ઉપર ટાઇટલમાં તમે વાંચ્યું એ રીતે અમે નારાથી ઓસાકા પાછા ફરીને ઓસાકાની અમારી હોટેલનાં રિસેપ્શન પરથી તરત અમારી બૅગ્સ ઉપાડી અને ઓસાકા સ્ટેશનથી ટ્રેન પકડીને ટોક્યો પાછા ફર્યા. લગભગ સાડા નવ આસપાસ ટોક્યો પહોંચતા જ અમને કકડીને ભૂખ લાગી હતી. પણ, સામાન સાથે લઈને ક્યાંયે જવાનો મતલબ નહોતો એટલે પહેલા અમે ત્યાંની અમારી હોટેલ જવાનું નક્કી કર્યું. મેં જ્યારે બુકિંગ કર્યું હતું ત્યારે મને એ હોટેલ વિષે કૈં ખાસ ખ્યાલ નહોતો. ફક્ત એટલી ખબર હતી કે, મારાં બજેટમાં એ બે દિવસો માટે ટોક્યોમાં ચોઈસ ખૂબ ઓછી હતી અને અમે ક્યોતો વગેરે ફરવા ગયા હતા ત્યારે અભિ એ હોટેલમાં રહ્યો હતો અને તેનાં તેણે વખાણ કર્યા હતા. આ હોટેલનું નામ હતું ‘પાર્ક હોટેલ’.

હોટેલમાં અંદર જવાનો રસ્તો વિચિત્ર હતો. સામાન્ય હોટેલ્સની જેમ બરાબર પ્રવેશદ્વાર પર હોટેલ-લૉબી કે રિસેપ્શન કે તેવું કૈં જ નહોતું. પહેલી નજરે ત્યાં કોઈ હોટેલનું નામોનિશાન ન લાગે અને જો બિલ્ડિંગની બહાર હોટેલનું મોટું બોર્ડ ન મારેલું હોત તો અમે કદાચ ત્યાંથી પાછા પણ ફરી ગયા હોત અને આસપાસ હોટેલ શોધતા રહ્યા હોત. થોડું મગજ ચલાવીને અમે બિલ્ડિંગનો મુખ્ય દરવાજો ખોલવાનો પ્રયત્ન કર્યો તો એ ખૂલ્યો અને અમે લિફ્ટ સુધી પહોંચ્યા પછી હૉટેલ લૉબીની સાઈન લગાવેલી હતી એ માળ પર ગયા. પછી અમને સમજાયું કે, એ બિલ્ડિંગનું બંધારણ એવું હતું કે, પહેલા અમુક માળ પર ઓફિસ અને દુકાનો હતી અને અમુક માળથી ઉપરનો આખો વિસ્તાર હોટેલનો હતો. આવું બંધારણ અમે પહેલા ક્યારેય કોઈ હોટેલમાં જોયું નહોતું. મેં ધાર્યું કે, આ હોટેલનાં આવા બંધારણનું કારણ એ હોઈ શકે કે, એ વિસ્તાર મોટાં મોટાં બિલ્ડિંગ્સથી ભરાયેલો હતો એટલે અમુક માળથી નીચે તમને કોઈ પણ જાતનો વ્યૂ પણ ન મળે અને સૂર્યપ્રકાશ પણ નહીં.

ચેક-ઇન કરતા જ અમને કહેવામાં આવ્યું કે, “તમારે મોટાં રૂમ્સ જોઈતાં હોય તો ઉપરનાં માળ પર અમુક રૂમ્સ છે. બાકી ‘આર્ટ ફ્લોર’ પર હાલમાં મારી પાસે ફક્ત બે નાના રૂમ છે.” આ ‘આર્ટ ફ્લોર’ શબ્દ સાંભળીને હું અને સૅમ બંને ચમક્યા. અમે આર્ટ ફ્લોર પરનાં રૂમ જોવાની માંગણી કરી. એ રૂમ મગજ કામ ન કરે તેટલાં સુંદર હતાં! દરેક રૂમની અલગ અલગ થીમ હતી અને એ થીમ પ્રમાણે ત્યાંની દરેક દીવાલ પર ઠેક-ઠેકાણે ઉપરથી નીચે સુધી ખૂબસૂરત રંગીન મ્યુરલ્સ બનાવવામાં આવેલાં હતાં. દરેક રૂમનાં કલાકાર અલગ હતાં અને અમુક કલાકારોએ બે કે ત્રણ રૂમ પણ પેઇન્ટ કરેલાં હતાં. અમે કોઈ પણ હોટેલમાં આજ સુધી આવું કૈં જ પહેલા નથી જોયેલું! અમે ‘બામ્બૂ’ અને ‘હન્ડ્રેડ પોએમ્સ’ની થીમવાળાં રૂમ માણ્યાં.

જો કે, રિસેપ્શનિસ્ટની વાત સાચી હતી. એ રૂમ્સ થોડાં નાના તો લાગ્યા જ ખરા. અમને ટોક્યોની અમારી પહેલી હોટેલ – ‘ન્યૂ ઓતાની’માં તો આની સરખામણીએ લગભગ બમણાં કદનાં રૂમ મળેલાં હતાં. પણ, અમને આ ‘આર્ટ રૂમ’ માણવા મળ્યાં હતાં એ દૃષ્ટિએ આ ડીલ કૈં ખોટી નહોતી. હા એટલું ખરું કે, અમારે બે રાતથી વધારે ત્યાં રહેવાનું આવ્યું હોત તો સંકડાશનાં કારણે થોડી મૂંઝવણ થઇ જાત.

સામાન રાખીને હરખાતા અમે આસપાસ કોઈ ભારતીય રેસ્ટ્રોં શોધવા લાગ્યા. અમને મળ્યું ‘ડાઉનટાઉન બીઝ (Downtown B’s)’ જે નજીક પણ હતું, ખુલ્લું પણ હતું અને જેનાં રેટિંગ્સ પણ સારાં હતાં. અમે પહોંચ્યા ત્યારે અમારા સિવાય ત્યાં કોઈ જ નહોતું. તેનો માલિક બહુ મળતાવડો હતો એટલે અમારી સાથે તેણે ઘણી વાત કરી. એ કલકત્તાનો હતો અને તાજ હોટેલ ચેઇન્સમાંની એકમાં કામ કર્યું હોવાનું તેણે અમને જણાવ્યું હતું. તેણે ટોક્યોમાં પોતાનાં જીવન વિષે અને ત્યાં કઈ રીતે પહોંચ્યો તે વિષે ઘણી વાત કરી હતી જેમાંનું કૈં જ મને યાદ નથી. મને એટલી ભૂખ લાગી હતી કે, જમવા સિવાયની કોઈ પણ વસ્તુ પર મારું ધ્યાન નહોતું. અમને એ દિવસે સામાન્ય રોટલીઓ ખાવાનું મન થયું હતું પણ, એ તેમનાં મેન્યુમાં ક્યાંયે નહોતી. છતાંયે મેં તેમને પૂછ્યું જો તેમનો કુક બનાવી આપતો હોય તો. તેણે અમને તેની ગોઠવણ કરી આપી અને જમવાનું સ્વાદિષ્ટ તો હતું જ!

અમે ત્યાં ગયા પહેલા જ આશુ-શ્રી અને અભિને પૂછ્યું હતું. આશુ-શ્રીએ જમી લીધું હતું અને એ ઊંઘવાની તૈયારીમાં હતા એટલે જ આવ્યા પણ, અભિએ જમી લીધું હોવા છતાં એ નાશ્તો કરવા અને અમારી સાથે થોડો સમય બેસવા આવ્યો. અમારા છેલ્લી ઘડીનાં હોટેલ બુકિંગનાં કારણે અભિની હોટેલ અમારાથી અલગ થઇ ગઈ હતી અને તેની હોટેલમાં રૂમ્સ નહોતાં મળતાં એટલે અમે સાથે નહોતા રહી શકવાનાં તેનું અમને થોડું દુઃખ હતું. પણ, બે જ રાતનો સવાલ હતો એટલે વાંધો નહોતો.

અભિને અમે અમારા ક્યોતો અને નારાનાં અનુભવો કહ્યાં અને તેણે તેટલાં દિવસ ટોક્યોમાં શું-શું પ્રવૃત્તિ કરી તેની વાતો સાંભળી. છુટ્ટાં પડતી વખતે અમે પછીનાં દિવસ માટે થોડાં પ્લાન બનાવ્યાં. અમારી જેમ તેને પણ ‘એરિક સાઉથ’નો લાભ લેવાની ઈચ્છા હતી અને એ પણ હજુ સુધી ત્યાં જઈ નહોતો શક્યો એટલે અમે ત્રણેએ પછીનાં દિવસે બપોરે ત્યાં મળીને સાથે જમવાનો પ્લાન કર્યો અને અમે પોતપોતાની હોટેલ પાછા ફર્યા.

પછીનાં દિવસે અમે મોડા ઊઠ્યા હતા અને તૈયાર થઈને તરત ‘એરિક સાઉથ’ જવા જ નીકળ્યા. નસીબજોગે ત્યાં લાઈન બહુ ટૂંકી હતી એટલે અમારો વારો જલ્દી આવી ગયો. અમે બહુ મગજ વાપર્યા વિના ફટાફટ તેમની ફિક્સ થાળી મંગાવી અને એ ઉપરાંત શેર કરવા માટે બીજી અમુક નાની વાનગીઓ મંગાવી. તેનો સ્વાદ હજુ મારાં મોંમાં અકબંધ છે તેમ કહું તો તેમાં બિલકુલ અતિશયોક્તિ નથી! આટલું સારું સાઉથ ઇન્ડિયન ફૂડ અને એ પણ ઈડલી-ડોસા-ઉત્તપ્પમ વગેરે પ્રખ્યાત બે-ત્રણ વસ્તુઓ સિવાયનું મેં કદાચ એરિક સાઉથ સિવાય અત્યાર સુધી ક્યાંય પણ નથી માણેલું. તેની ફ્લેવર્સ એટલી ઓથેન્ટિક હતી કે, અભિ – જે પોતે તમિલ છે, તેણે તેનાં મમ્મીને પોતાની થાળીનો ફોટો પાડીને મોકલ્યો. તમે જો ટોક્યોમાં હો અને તમારી પાસે સમય હોય તો આકાસાકાનાં એરિક સાઉથની મુલાકાત જરૂર લેવી!

જમવાનું પતાવીને અભિને થોડું કામ હતું એટલે એ અલગ દિશામાં ગયો અને અમે ફરવા માટે અલગ દિશામાં. હું અને સૅમ એ બપોરે થોડી વાર આકિહાબારાનાં ચિત્ર-વિચિત્ર સ્ટોર્સમાં ફર્યા અને પછી માર્કેટમાં જઈને પોતપોતાનાં પરિવાર માટે અને ઑફિસનાં કલીગ્સને આપવા માટે નાની-મોટી વસ્તુઓ ખરીદી. સાંજે બધા ફ્રી થઈ જાય પછી સાથે જમવાનો પ્લાન હતો એટલે અમે માર્કેટથી સીધા આશુ અને શ્રીને ત્યાં જ ગયા અને અભિ પણ ત્યાં જ પહોંચ્યો. ત્યાં બેસીને ક્યાં જવું એ નક્કી કર્યું અને અમારી પસંદગી ફરી ‘સાઉથ ઇન્ડિયન’ પર ઊતરી અલબત્ત, આ વખતે પણ ચીલા-ચાલુ ઈડલી-ડોસા-ઉત્તપ્પમ મેન્યુ નહીં પણ, મલયાલી(કેરાલાની સંસ્કૃતિ) સ્પેશ્યિલટીવાળું રેસ્ટ્રોં હતું. તેનું નામ હતું ‘સાઉથ પાર્ક’.

ત્યાં પણ જમવાનું ખૂબ સ્વાદિષ્ટ હતું અને ઘણાં દિવસ પછી સતત આટલું સારું ભારતીય જમવાનું પામ્યાનો અમને ખૂબ આનંદ હતો! તમે કદાચ આશ્ચર્ય થતું હશે કે આ પોસ્ટમાં અત્યાર સુધી જે ત્રણ રેસ્ટ્રોંનાં ઉલ્લેખ આવ્યાં છે એ ત્રણે ભારતીય છે. પણ, ખરેખર જાપાન એક એવી જગ્યા છે કે, ત્યાં તમે નવા હો કે ફક્ત ફરવા ગયા હો અને ભારતીય વેજિટેરિયન હો તો ત્રણ દિવસ જાપાનીઝ ફૂડ ખાયા પછી તમને ઓછામાં ઓછું ત્રણ વખત તો ભારતીય જમવાનું મન થાય જ! જાપાનનાં પારંપારિક ભોજનનો સ્વાદ અને તેની પ્રકૃતિ આપણાં ખોરાકથી એટલા અલગ છે કે, એ રોજ ખાઈને સંતોષ મળી શકે તેટલી આદત પડતા તો ઘણો સમય લાગે.

એ દિવસ શુક્રવાર હતો, આશુ અને શ્રીને પછીનાં દિવસે રજા હતી અને અમે બધાં ફરીથી વૅન ભાડે લઈને હાકોને જેવા જ એક ગામ – કાવાગુચીકો જવાનાં હતા એટલે જમીને તરત પોતપોતાનાં ઠેકાણે પાછા ફરવાને બદલે અમે રખડવા નીકળ્યા. લગભગ અગિયાર વાગી ગયાં હતાં એટલે બાર અને ક્લબ્સ સિવાય બહુ ઓછી જગ્યાઓ ખુલ્લી હતી અને અમને તેવી કોઈ જગ્યાએ જવાની ઈચ્છા નહોતી એટલે થોડી વાર વિચારીને આશુએ અમને ફરીથી સેન્સો-જી મંદિર જવાનું સૂચવ્યું. અમે પહેલી વખત ગયા હતા ત્યારે તો ત્યાં બહુ ભીડ હતી પણ, રાત્રે એ મંદિર ખાલી જોવા મળે એ વિચારે અમે ફરી ત્યાં ગયા. મંદિરનો મુખ્ય ભાગ તો બંધ થઈ ગયો હતો પણ, તેનાં પરિસરમાં અમે મુક્તવિહાર કરી શક્યા. રાત્રે, શાંતિમાં એ મંદિર પહેલા જોયું હતું તેનાં કરતા વિશાળ લાગતું હતું.

દસેક મિનિટ ત્યાં ફરીને અમે નક્કી કર્યું પાસેનાં ‘દોન-કિયોતે’ જવાનું. ત્યાં જતા રસ્તામાં અમે દુકાનોનું આ નવું સ્વરૂપ જોયું જેમાં, દુકાનોનાં શટર પાર સુંદર રંગોથી પેન્ટિંગ્સ કરેલાં હતાં. આવાં પેઇન્ટ કરેલાં શટરથી આખી શેરી ભરાયેલી હતી!

દોન-કિયોતે એક જનરલ સ્ટોરની ચેઇન છે જેમાં જાત જાતની, તમને ખબર પણ ન હોય કે તમારે આવી વસ્તુની જરૂર પણ છે તેવી હજારો વસ્તુઓ મળે છે. અમને ટોક્યોમાં અમારાં શરૂઆતનાં દિવસોમાં દોન-કિયોતે વિષે ઘણું બધું કહેવામાં આવ્યું હતું એટલે અમારી જિજ્ઞાસાનો પાર નહોતો અને ખરેખર એ સ્ટોરમાં એવું બધું જ હતું, જેનાં અસ્તિત્ત્વ વિષે પણ અમને એ સ્ટોર ગયા પહેલા ખબર નહોતી! અમે ત્યાં ઉપરછલ્લી મુલાકાતે પણ લગભગ દોઢથી બે કલાક ગાળ્યાં અને એક નવીન પ્રકારનું ‘આઈ-માસ્ક’ લઈને બહાર નીકળ્યા. આ માસ્ક એવું હતું કે, આંખ બંધ કરીને આંખ પર લગાવવાથી એ ગરમ થઇ જાય અને આંખોને શેક મળે!

દોન-કિયોતે ફરીને એમ લાગ્યું કે, જાણે ટોક્યોની મારી પહેલી મુલાકાતનું ચેક-લિસ્ટ (જે ખરેખર તો હતું પણ નહીં) પૂરું થઈ ગયું! દોન-કિયોતે પછી અમે પોત-પોતાનાં ઘર/હોટેલ તરફ રવાના થયા અને પછીનાં દિવસે કાવાગુચીકો જવાની તૈયારી કરી. પછીનાં દિવસે અમે હોટેલમાંથી ચેક-આઉટ કરીને મોટાં ભાગનો સામાન આશુ-શ્રીનાં ઘરે રાખ્યો. એ રાત અમે કાવાગુચીકો રોકાવાનાં હતાં અને પછીનાં દિવસે મોડી બપોરે મારી રિટર્ન ફલાઇટ હતી. મારા પાછા ફર્યાનાં બે દિવસ પછી સૅમ અને અભિ પાછા ફરવાનાં હતાં.

ક્યોતો – 4

ક્યોતો, જાપાન

ક્યોતો અમે ફક્ત બે જ દિવસ માટે હતા. પણ, અમારો દરેક દિવસ એટલો પૅક હતો અને દરેક દિવસમાં એટલું નાવીન્ય હતું કે, ક્યોતોનાં બે જ દિવસની પાંચ પોસ્ટ થઇ રહી છે અને આ પોસ્ટમાં હું આ છેલ્લા દિવસનાં બધાં અનુભવો કદાચ સમાવી પણ નહીં શકું એટલે છઠ્ઠી પણ આવવાની શક્યતા છે.

ક્યોતોનાં બિનજરૂરી રીતે વ્યસ્ત થઇ ગયેલાં દિવસની માથાકૂટ સૅમને બરાબર યાદ હતી એટલે પછીનાં દિવસે અમે નિરાંતે ઊઠ્યા અને નહી ધોઈને પૅકિંગ કર્યું. એ દિવસ અમે ક્યોતો ફરીને સાંજ સુધીમાં ઓસાકા જવા નીકળવાનાં હતા. એ દિવસે અમારી ઈચ્છા હતી ક્યોતોનાં બે સૌથી મોટાં ટૂરિસ્ટ-અટ્રૅકશન જોવાની – ‘ફુશિમી ઈનારી શ્રાઈન’ અને ‘અરાશિયામા બામ્બૂ ગ્રોવ’. એ સિવાય ખાસ કંઈ જોવાનું બાકી હોય તેવું અમને નહોતું લાગતું એટલે એ બંને જગ્યાએ ફરીને સાંજે ‘ગિયોન કૉર્નર’ જઈને ‘માઇકો’ ગેઇશાનો પેલો શો જોઈને નીકળવાની અમારી ખૂબ ઈચ્છા હતી.

પણ ફરવા નીકળતા પહેલા સૌપ્રથમ અમારે કૈંક વ્યવસ્થિત જમવું હતું કારણ કે, આગલાં દિવસે જમવામાં મજા તો આવી હતી પણ, પેટ નહોતું ભરાયું અને સવારે ઊઠતાંવેંત કકડીને ભૂખ લાગી હતી. સૅમને ગૂગલ મૅપ્સ પર ‘શોજીન કાફૅ વાકા’ નામનું એક વેજિટેરિયન કાફૅ મળ્યું.

એ કાફૅ છેક સાડા અગિયારે ખુલતું હતું અને અમે તો દસ વાગ્યામાં નાહી ધોઈને તૈયાર અને રિયોકાનમાંથી ચેક-આઉટ પણ કરી લીધું! વચ્ચેનાં કલાકમાં અમે નજીકની કોઈન લૉન્ડ્રી જઈને કપડાં ધોવાનું વિચાર્યું કારણ કે, અમારી પાસે ધોયેલાં કપડાં જ નહોતાં બચ્યાં. આગલી રાત્રે ગિયોન ફરીને રિયોકાન પાછા ફરતા પહેલા, બહુ શોધ્યા પછી અમને લોન્ડ્રી ડિટર્જન્ટની એક નાની બૉટલ મળી હતી એ લઈને અમે પહોંચ્યા laundromat. પણ, ત્યાં જઈને જોયું તો મશીન પરની બધી જ માહિતી જાપાનીઝમાં! થોડી વાર તો મશીનની આસપાસ ઉપર-નીચે જોઈને જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે આ કઈ રીતે ચાલશે. પણ, કંઈ મેળ ન પડ્યો એટલે થોડી વાર ચિંતિત મુખે ધોયેલાં મૂળાંની જેમ બેઠા. અંતે ત્યાંથી નીકળીને જૂનાં કપડાંમાં જ આખો દિવસ કાઢવાનું નક્કી કર્યું. પણ, ત્યાં તો અનાથનાં તારણહાર જેવો એક માણસ ત્યાં પોતાનાં કપડાં ધોવા આવ્યો અને અમને આશાનું કિરણ દેખાયું. તેણે પોતાનું કામ પતાવ્યું પછી અમે તેને પૂછ્યું કે કપડાં કઈ રીતે ધોઈએ? એ પણ જાપાનીઝ હતો અને તેને ઇંગ્લિશ નહોતું આવડતું. નસીબજોગે એ ઈશારામાં સમજી પણ ગયો અને તેણે ઈશારામાં અમને સમજાવી પણ દીધું. ત્યારે છેક અમને સમજાયું કે, સાલું આગલી રાત્રે ડિટર્જન્ટની નાની બૉટલ કે પાઉચ જેવી જરૂરી વસ્તુ શોધતાં અમને એ પ્રખ્યાત ટૂરિસ્ટ ડેસ્ટિનેશનમાં વાર કેમ લાગી હતી. એ લૉન્ડ્રીનાં તમામ મશીનોમાં ડિટર્જન્ટ ઑટોમૅટિકલી ઊમેરાતો હતો!

લૉન્ડ્રી પતાવીને અમે ફરી રિયોકાન ગયા અમારી ધોયેલાં કપડાંની બૅગ મૂકવા માટે અને ફટાફટ રિયોકાનનાં બાથરૂમમાં જ કપડાં બદલીને વેગન કાફૅ જવા માટે ટૅક્સી પકડી. એ વિસ્તાર આગલા દિવસે અમે જોયેલાં તમામ સ્થળો કરતા અલગ, એકદમ સામાન્ય રહેણાંકનો વિસ્તાર હતો. દસ જ મિનિટની ટૅક્સી રાઇડે અમને જાણે એક અલગ જ શહેરમાં પહોંચાડી દીધા હોય તેમ લાગતું હતું. કાફૅ ખુલવાની પંદર મિનિટ પહેલા જ અમે ત્યાં પહોંચી ગયા હતા. પ્રવાસી વિસ્તાર ન હોવાને કારણે ત્યાં ખાસ કૈં હતું નહીં. પણ, સામે અમને એક મંદિર દેખાયું એટલે પંદર મિનિટ અમે ત્યાં ફરીને સમય પસાર કરવાનું નક્કી કર્યું.

એ મંદિર કોઈ એવું ખાસ ટૂરિસ્ટને આકર્ષે તેવું નહોતું દેખાતું. પણ, છતાંયે તેનું પ્રાંગણ વિશાળ હતું. પ્રાંગણમાં અમે બે મોટી બસ પાર્ક થયેલી જોઈ અને છતાંયે માણસો નહોતા દેખાતા.

અમે ગર્ભદ્વાર સુધી ગયા તોયે અમને સામે માંડ એક કે બે જણ જોવા મળ્યા હશે. ગર્ભદ્વારમાં જવાનાં દરવાજા બંધ હતાં અને અમારે કોઈ ચેડા નહોતાં કરવા એટલે અમે શાંતિથી બહાર બેઠા. આગલાં દિવસે જોયેલાં બધાં જ મંદિરો તેની ભીડ અને તેનાં બાંધકામને કારણે ટૂરિસ્ટ અટ્રેક્શન જેવાં જ લાગ્યા હતાં. પણ, એ મંદિરમાં અમને આપણાં સાદા સુંદર મંદિરો જેવી શાંતિ અનુભવાઈ. અમને ત્યાં બેસવાની બહુ મજા આવી.

થોડી થોડી વારે ગર્ભદ્વાર પણ ખુલતું રહેતું અને લોકો આવતા જતા રહેતા એટલે અમને અંદર ચાલતી ધાર્મિક સભા દેખાતી રહેતી. થોડી વારમાં કોઈએ અમને ટપાર્યા કે, ત્યાં બેસવાની મનાઈ છે પણ, મંદિર પરિસરમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર નીકળતા પહેલા અમારે અંદર શું ચાલે છે એ જોવું હતું એટલે અમે હિંમત કરીને બને તેટલી શાંતિથી અંદર ચાલ્યા ગયા. કોઈ કૈં બોલ્યું નહીં. અંદરનો ઓરડો ખીચોખીચ ભરેલો હતો. કોઈ ધર્મગુરુ ભાષણ આપી રહ્યા હતા. એ જ્યાં ઊભા હતા એ ભાગ જાણે સોનાનો બનેલો હોય તેવો ચળકતો હતો. અમે ત્યાં પાંચેક મિનિટ ઊભા રહ્યા અને પછી બહાર નીકળી ગયા. ઍડવેન્ચર સફળતાપૂર્વક પતી ગયું!

પછી પાછા કાફૅ ગયા તો એ ખુલી ગયું હતું. કાફૅ નાનકડું પણ મસ્ત હતું. તેનું ઍમ્બિયાન્સ સુંદર હતું અને તેની માલિક પોતે જ બધું જ જમવાનું બનાવી રહી હતી. અમારો ઓર્ડર તૈયાર થતા સારી એવી વાર લાગી પણ, એક વખત જમવાનું આવ્યા પછી અમે આંગળાં ચાટતા રહી ગયા!

અમે જાપાનમાં માણેલી સૌથી સારામાં સારી ખાવાની જગ્યાઓમાંની એ એક છે. ત્યાંથી નીકળતા આરામથી સાડા બાર જેવું થઇ ગયું. ત્યાંથી ફુશીમી ઈનારી શ્રાઈન થોડી દૂર પણ હતી અને ત્યાં પહોંચવા માટે પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ લઈએ તો થોડું વધારે ચાલવું પણ પડે તેમ હતું એટલે અમે ત્યાં સુધીની ટૅક્સી જ પકડી લીધી.

ફુશીમી ઈનારીનો ફોટો ક્યોતોનાં લગભગ દરેક ટ્રાવેલ બ્રોશરમાં જોવા મળે મળે ને મળે જ. આ શ્રાઈન વિશાળ પરિસરમાં પથરાયેલી છે અને ત્યાં એક પછી એક ગોઠવાયેલાં કુલ દસ હજાર ‘તોરી ગેઇટ્સ’ આવેલાં છે. તોરી ગેઇટ એટલે આગલી ઘણી બધી પોસ્ટ્સમાં મંદિરોનાં ફોટોઝમાં જોવા મળતાં પેલાં કેસરી રંગનાં ગેઇટ્સ. કલ્પના કરો એક લાંબો રસ્તો અને આખા રસ્તે આવેલાં એવાં દસ હજાર હરોળબંધ ગેઇટ્સ!

મંદિરનો શરૂઆતનો ખૂબ મોટો વિસ્તાર કોઈ સામાન્ય મંદિર જેવો જ હતો પણ, વિશાળ હતો!

અમને પેલાં ગેઇટ્સ સુધી પહોંચતા થોડી વાર લાગી પણ, એક વખત ચાલવાનું શરુ કાર્ય પછી તો મજા જ આવે રાખે. ગેઇટ્સ શરૂ થાય છે એ ભાગ મંદિરનાં પરિસર જેવો જ લાગતો હતો. પણ, દસેક મિનિટ ચાલ્યા પછી એમ લાગે કે જાણે અમે જંગલમાં ચાલી રહ્યા છીએ. જંગલ અને મંદિરનાં સમન્વયે મને ગિરનારની યાદ અપાવી દીધી! અમે જે દિશામાં આગળ ચાલતા હતા એ તરફનાં પિલર એકદમ કોરાં ફક્ત કેસરી અને કાળાં રંગમાં રંગેલાં જ જોવા મળ્યા. પાછું ફરીને જોયું તો દરેક પિલર પર જાપાનીઝમાં કૈંક લખેલું હતું!

વિકિપીડિયામાંથી લીધેલો ફોટો
વિકિમીડિયા કૉમન્સમાંથી લીધેલો ફોટો

ખૂબ ભીડ હતી અને છતાંયે અમે ફોટો લેવા માટે ઊભા રહીએ ત્યારે અમારી બરાબર પાછળ ચાલતા સો-દોઢસો લોકો બધાં જ ઊભા રહી જાય! આવું અમારી સાથે બેથી ત્રણ વખત થયું બોલો. જો કે, આવું ત્યારે જ થતું જ્યારે ફોટોમાં અમે પોતે ઊભા હોઈએ. એટલે જ ઉપરનાં બંને ફોટોઝ વિકિપીડિયા પરથી લેવામાં આવેલાં છે. બાકી તો ફોટોઝમાં તોરી ગેઇટ્સ દેખાય જ નહીં, લોકો જ દેખાય તેટલી ભીડ હતી! :)

અમે એ રસ્તે લગભગ અડધી-પોણી કલાક સુધી ચાલ્યા હોઈશું. પછી થાક્યા અને કંટાળ્યા એટલે પાછા ફરવા લાગ્યા. પાંચેક મિનિટ પાછા ચાલ્યા તો બધા સામેથી અમારી તરફ આવતા જ દેખાય, કોઈ અમારી દિશામાં જતું ન દેખાય! પાંચેક મિનિટ પછી અમને સમજાયું કે, પાછા ફરવાનો રસ્તો અલગ છે. પણ, હવે પાછા જઈને એક્ઝિટ શોધવા કરતાં અમને ઊંધા રસ્તે ચાલીને એક્ઝિટ મળે ત્યાં સુધી આગળ વધવામાં જ ડહાપણ લાગ્યું એટલે અમે તેમ કર્યું.

ત્યાંથી નીકળતા અમને આરામથી બે-અઢી જેવું થઇ ગયું હતું. ત્યાંથી અરાશિયામા લગભગ એક કલાક દૂર હતું અને બરાબર સામેનાં ટ્રેન સ્ટેશનથી અમને ક્યોતો સ્ટેશન થઈને અરાશિયામા નજીક પહોંચાડતી ટ્રેન મળતી હતી એટલે અમે એ રસ્તે સાગા-અરાશિયામા સ્ટેશન પહોંચ્યા અને ત્યાંથી ચાલીને બામ્બૂ ગ્રોવ સુધી ગયા. અમે ત્યાર સુધી જોયેલું ક્યોતો જેટલું ભરચક હતું તેટલો જ એ વિસ્તાર ખાલી હતો. એ વિસ્તાર પણ પેલાં કાફૅવાળા વિસ્તારની જેમ એકદમ residential અને non-touristy હતો. અરાશિયામાનાં મુ ખ્ય પ્રવેશદ્વારવાળી શેરીમાં હરોળબંધ ખાવા-પીવાની દુકાનો આવેલી હતી. અમને એ જોઈને કૈંક ખાવાનું મન થઇ ગયું એટલે સૌથી બહાર દેખાતાં એક મોટાં સ્ટૉલ પર અમે પૂછ્યું ‘વેજિટેરિયન’? હકારાત્મક જવાબ મળતાં અમે ત્યાંનું સ્ટ્રીટ-ફૂડ માણી શક્યા, જે બિલકુલ અનપેક્ષિત હતું. આગળ ચાલીને બીજી દુકાનમાંથી માચા આઇસ-ક્રીમ લઈને ખાતા-ખાતા અમે બામ્બૂ ગ્રોવ પહોંચ્યા. વાંસનું એ વન સુંદર છે પણ, ટૂરિસ્ટથી ભરચક!

ત્યાં અડધી કલાક જેવું ફરીને અમે પાછા જવા તૈયાર થયા. પણ, પાછા ચાલીને ટ્રેન સ્ટેશન સુધી જવાનો રસ્તો લાંબો હતો અને ‘ગિયોન કૉર્નર’વાળો શો છેક સાત વાગ્યે હતો એટલે સૅમ સાહેબને એક વધુ મંદિર જોવાનું સૂઝયું. ટૅક્સીથી જ જવાનું હતું અને સમય હતો એટલે મને વાંધો નહોતો. અરાશિયામાથી બહાર નીકળતી વખતે અમે જે રસ્તે આવ્યા હતા તેનાં કરતા અલગ એક નવો રસ્તો પકડ્યો. નસીબજોગે અમને એક ટૅક્સી મળી ગઈ. તેનો ડ્રાઈવર બહુ રમૂજી હતો. તેણે કોઈ ઍપ દ્વારા અમારી સાથે આખાં રસ્તે વાત કરી. એ રસ્તો પણ, ઓહોહો! આખો રસ્તો એકદમ ઘેરાં અદ્ભુત રંગનાં પાંદડાંવાળાં વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો હતો! પેલાં એઈકાં-દો ઝૅનરીન-જી જેવાં રંગ પણ આખાં રસ્તે દૂર દૂર સુધી એ જ દેખાય તેમ! એ ફોટોઝ તો ચાલુ ટૅક્સીએ લેવા જ અશક્ય હતાં એટલે અમે નકામો પ્રયત્ન પણ ન કર્યો અને ફક્ત એ નજારો માણ્યો..