ઓસાકા – 5

ઓસાકા, જાપાન

જાપાન ફરીને આવેલી કોઈ વ્યક્તિનાં મોં પર મેં ત્યાંનાં મંદિરોની વાત ન સાંભળી હોય એવું ક્યારેય બન્યું નથી. ઓસાકામાં 3 દિવસ વીતાવ્યા પછી પણ મેં એક હોઝેન્જી શ્રાઈન સિવાય કઈં જોયું નહોતું એટલે ઓસાકાનાં અંતિમ દિવસે મંદિર અને શ્રાઈન જોવાનો કાર્યક્રમ રાખવામાં આવ્યો. છેલ્લા દિવસે બપોર સુધી મારી પાસે ઓસાકામાં ફરવાનો સમય હતો. પછી શિન્કાનસેન (બુલેટ ટ્રેન) પકડીને ટોક્યો પહોંચવાનું હતું અને હોટેલમાં સામાન ઊતારીને રાત્રે આઠ વાગ્યા આસપાસ ટોક્યોનાં મિત્રો આશુ અને શ્રી સાથે ડિનર પ્લાન હતો એટલે દિવસ દરમિયાન જગ્યાઓ શોધવામાં સમય વ્યતીત કરવો પોસાય તેમ નહોતું એટલે જગ્યાઓ શોધીને આખો પ્લાન મેં રાત્રે જ બનાવી લીધો.

પહેલા ક્યાં ક્યાં ફરવા જવું એ નક્કી કર્યું અને પછી એ સ્થળો આસપાસ ખાવા-પીવાનાં સ્થળ શોધ્યા. સવારે ચેક-આઉટ કરીને બૅગ્સ હોટેલ પર છોડી. સાડા દસે ‘મિકાસાડેકો & કૅફે’ પહોંચી.

https://goo.gl/maps/UoxFkMemquEByWoG8

કૅફે ખૂબ વ્યસ્ત હતું અને પંદરેક મિનિટ રાહ જોયા પછી સીટ મળી. જો ગુરુવારે સવારે આ હાલત હોય તો શનિ-રવિ તો ત્યાં કેટલી રાહ જોવી પડતી હશે! ત્યાંનો બ્રેકફસ્ટ અને ઍમ્બિયન્સ જો કે, રાહ જોવાલાયક છે પણ ખરાં! મેં ઘણાં દિવસોથી ટ્રેડિશનલ પાશ્ચાત્ય બ્રેકફસ્ટ કર્યો નહોતો એટલે એ જ ઓર્ડર કરવામાં આવ્યો.

ફટાફટ બ્રેકફસ્ટ પતાવીને હું ચાલી નાંબા-યાસાકા શ્રાઈન તરફ. એ વિસ્તાર એકદમ શાંત અને ખાલી હતો અને એકદમ સામાન્ય રેસિડેન્શિયલ વિસ્તાર હતો, બાકીનાં બધાં સ્થળોની જેમ ટૂરિસ્ટી, કમર્શિયલ નહીં. મુખ્ય માર્ગથી અંદર ચાલતાં થોડી નાની સાંકડી ગલીઓ જોવા મળી અને ઘરની બહાર પાર્ક કરેલાં સ્કૂટર, સાઇકલ, ગાડીઓ.

સવારે મોટાં કામ પર અને બાળકો સ્કૂલે ગયા પછીની રેસિડેન્શિયલ વિસ્તારની શાંતિ હતી વાતાવરણમાં. નાના નાના પંખીઓનાં અવાજ સંભળાતાં હતાં અને તેવામાં આપણે ગલીનાં નાકા પર દસ-બાર ઘરોની વચ્ચે મહાદેવનું મંદિર હોય એવી જ રીતે બરાબર નાંબા-યાસાકા શ્રાઈન આવેલી છે. મોટા ખુલ્લા પરિસરમાં ત્રણ દહેરીઓ અને ખૂબ બધા વૃક્ષો!

મંદિર પણ મોટા ભાગે ખાલી જ હતું. હું ગઈ ત્યારે મારા સિવાય બીજા એકાદ બે માણસો માંડ હશે. ત્યાં એક નાનકડી છોકરી તેની મમ્મી સાથે ત્યાં આવી હતી અને પોતાનાં સાંસ્કૃતિક પહેરવેશમાં ફોટો પડાવી રહી હતી.

બધું એકદમ શાંત અને ખુશનુમા હતું. આ આખો નજારો મારી ભારતની સવારનાં સમયની મંદિરોની સ્મૃતિ સાથે એટલો મળતો આવતો હતો કે, થોડાં સમય માટે હું સ્કૂલનાં સમયમાં ચાલી ગઈ હોઉં તેવો આભાસ થયો. છેલ્લે હું સ્કૂલનાં દિવસોમાં જ કદાચ સવારનાં સમયે કોઈ મંદિરે ગઈ હોઇશ. મને ત્યાં જ બેસી રહેવાનું મન થયું પણ, મારે બીજી જગ્યાઓ પણ જોવી હતી અને સમય ઓછો હતો એટલે થોડો સમય ત્યાં બેસીને પછી હું આગળ ચાલી શીંતેન્નોજી મંદિર તરફ.

તેન્નોજી સ્ટેશન પર ઉતરીને દસેક મિનિટ જેટલું ચાલતાં એ મંદિર આવતું હતું. એ આખો વિસ્તાર એકદમ ટૂરિસ્ટી હતો. ત્યાં ઘણી બધી નાની દુકાનો, તેન્નોજી પાર્ક, ઝૂ અને એવું ઘણું બધું હતું એટલે ઘણાં લોકો દેખાતા હતા. તેન્નોજી મંદિર જતાં રસ્તામાં મને મૅપ્સ પર મને ‘હોરીકોશી શ્રાઈન’ દેખાઈ એટલે પહેલા મેં ત્યાં જવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પણ, એ શ્રાઈન મને મળી નહીં અને અંતે હું થોડું ફરીને એક શ્મશાન પર પહોંચી ગઈ.

પછી વધુ સમય બપોરે પોણા વાગ્યા જેવો થયો હતો. ત્યાંથી હું દોઢ વાગ્યે નીકળું તો પણ હોટેલ જઈને સામાન લઈને શિન્કાનસેન સ્ટેશન પહોંચતાં ત્રણ આરામથી વાગે એટલે ફટાફટ હું શીનતેન્નોજી મંદિર તરફ જ ચાલી. રસ્તામાં જૂની જાપાની શૈલીનાં ખૂબસૂરત નાના ઘર જોવા મળ્યાં. ત્યાં કોઈ શેરીમાં વિચિત્ર સૂટમાં સુસજ્જ એક જાપાની છોકરાએ મારી સાથે વાત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ તેનાં ભાંગેલાં ઇંગ્લિશમાં કઈં મેળ પડ્યો નહીં એટલે એ ચુપચાપ આગળ ચાલ્યો.

શીનતેન્નોજી મંદિર વિશાળ છે! અંદરનું ચોરસ પ્રાંગણમાં આંટો મારતા જ લગભગ વીસેક મિનિટ લાગે તેટલું મોટું. મંદિરનાં મુખ્ય દરવાજાની અંદરનાં વિશાળ ચોકમાં માર્કેટ લાગેલી હતી. લોકો નાના નાના તંબુ લગાવીને વસ્તુઓ વેંચતા હતા.

મુખ્ય મંદિરની બરાબર સામે લોકો અગરબત્તીઓ સળગાવતા હતા. અંદર મંદિરની દીવાલો પર બુદ્ધનાં જીવનનાં મહત્ત્વનાં પ્રસંગોનું ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું હતું. અંદર ફોટોઝ લેવાની છૂટ નહોતી. એ મંદિર મને એટલું ખાસ ન લાગ્યું. થોડાં દિવસો પછી ક્યોતોમાં મેં જે જોયું તેની સરખામણીમાં તો હું એમ કહું કે, આ મંદિર કદાચ ન પણ જોવા મળે તો પણ અફસોસ કરવા જેવો નથી.

મંદિરથી દોઢ-પોણા બે આસપાસ નીકળીને પ્લાન પ્રમાણે હું ટ્રેન પકડીને ફટાફટ મારી હોટેલ પહોંચી. ત્યાં પહોંચતા અઢી તો વાગ્યા જ હશે. હોટેલની શટલથી પાછું ઓસાકા સ્ટેશન જવાનું હતું અને ત્યાંથી JR પકડીને શીન-ઓસાકા, જ્યાંથી મારે ટોક્યોની શિન્કાનસેન લેવાની હતી ત્રણ સુધીમાં. હોટેલ પહોંચીને થોડું રેસ અગેઈન્સ્ટ ટાઈમ જેવું થઇ ગયું. ફટાફટ સામાન ઉપાડીને જે શટલથી હું ઓસાકા-સ્ટેશનથી હોટેલ આવી હતી એ જ શટલમાં પાછી ઓસાકા સ્ટેશન પહોંચી. શીન ઓસાકા તરફ જતી JR ટ્રેનનો દરવાજો એકદમ શટલ-સ્ટોપ પાસે જ હતો એટલે ફટાફટ દોડીને મેં ટ્રેન પકડી.

JR પાસ સાથે તમે સૌથી ફાસ્ટ બુલેટ ટ્રેન – ‘નોઝોમી’માં મુસાફરી ન કરી શકો. ત્યાર પછીની બીજા નંબરની ફાસ્ટેસ્ટ – ‘હિકારી’ પકડવાની હતી. ટ્રેન નીકળવાની બરાબર બે મિનિટ પહેલા હું ત્યાં પહોંચી અને ઝડપથી કોઈ પણ ડબ્બામાં ચડી ગઈ. એ ટ્રેનનો રિઝર્વ્ડ વિભાગ હતો – તેમાં પણ JR પાસવાળા લોકો ન બેસી શકે એટલે નોન-રિઝર્વ્ડ વિભાગ તરફ જતાં હું એક પછી એક ડબ્બા ઓળંગવા લાગી. અંતે લગભગ દસેક ડબ્બા પછી નોન-રિઝર્વ્ડ વિભાગ આવ્યો અને હું સીટ પામી.

ટ્રેન મોટાં લાંબા ખેતરો અને ખુલ્લા મેદાનો પાસેથી પસાર થતી હતી ત્યારે તેની ગતિનો ખ્યાલ ન આવતો પણ, જ્યારે પાસેથી બીજી શિન્કાનસેન નીકળતી ત્યારે તેની ગતિ ખરેખર અનુભવાતી! બીજી ટ્રેન તમારી સાપેક્ષ એક લાંબા લીસોટાની જેમ પસાર થઇ જાય! તેની બારી, બારણા જેટલી ડિટેઇલ પણ તમે જોઈ ન શકો એટલી બંને ટ્રેનની ગતિ હતી! રસ્તામાં મને આછું પાતળું એક મેઘધનુષ્ય પણ દેખાયું.

શ્રીએ કહ્યું હતું કે, ડાબી બાજુ બેસીશ તો ટોક્યો પહોંચતા પહેલા રસ્તામાં માઉન્ટ ફૂજી જોવા મળશે. પણ, એ પહેલા તો ખૂબ ગાઢ અંધકાર ફેલાઈ ગયો હતો. સાંજે સાડા છ આસપાસ હું ટોક્યો સ્ટેશન પહોંચી. ત્યાંથી JR લઈને મારી હોટેલ પાસેનાં યોત્સુયા સ્ટેશન પર ઉતરી. યોત્સુયાથી મારી હોટેલ – ‘ન્યૂ ઓતાની’ સુધીનાં રસ્તે દસ મિનિટ ચાલવાનું હતું. યોત્સુયાથી મારી હોટેલ – ‘ન્યૂ ઓતાની’ સુધીનાં રસ્તે દસ મિનિટ ચાલવાનું હતું. મારા મગજમાં એ ચાલવાનું ચિત્ર શહેરની મોટી ગલીઓમાંથી ચાલવાનું હતું પણ, વાસ્તવમાં એ ચાલવાનું જાણે કોઈ મોટાં નેશનલ પાર્કમાં ચાલતા હો તેવું હતું. આખા રસ્તે ડાબી બાજુ કોઈ મોટી કૉલેજનું બિલ્ડિંગ અને જમણી બાજુ જંગલ જેવું કઈંક. રાતનાં અંધકારમાં બહુ ખબર નહોતી પડતી પણ, દિવસે એ રસ્તો બહુ સુંદર લાગતો હશે તેવો આભાસ થતો હતો.

ઓસાકા અને ટોક્યોમાં બેગ સાથે દોડીને થોડો થાક લાગ્યો હતો પણ, નવા સ્થળો જોવાનો ઉત્સાહ થાક ભૂલાવી દેતો હતો. રૂમમાં સામાન મૂકીને ફટાફટ આશુ અને શ્રીનાં ઘર તરફ જવાનું હતું. એ સાથે મારી સોલો ટ્રિપનો અંત આવતો હતો. આગળની મુસાફરી લોકો સાથે થવાની હતી તેની થોડી ખુશી પણ હતી અને થોડું દુઃખ પણ.

ઓસાકા – ૪

ઓસાકા, જાપાન

સાંજે દોતોનબોરીથી પાછા આવીને પહેલું કામ તો થોડી વાર ઊંઘવાનું કરવામાં આવ્યું. રાત્રે નવ વાગ્યા આસપાસ કકડીને ભૂખ લાગી. ફરીથી હોટેલમાં જમવાનું તો કંટાળાજનક હતું. આગલી રાતે વેજિટેરિયન જમવાનું શોધવાની ટ્રાય કરી હતી ત્યારે એક-બે ઇન્ડિયન રેસ્ટ્રોં ધ્યાનમાં આવ્યાં હતાં. તેમાંથી એકનું રેટિંગ સારું હતું અને ‘ગ્રાન્ડ ફ્રન્ટ’ મૉલ – જ્યાં સવારે નાશ્તો શોધવાની જફા કરી હતી – તેનાંથી એક જ બ્લૉક દૂર હતું એટલે પંદર મિનિટમાં ત્યાં ચાલીને પહોંચી શકાય તેમ હતું. નામ હતું ‘ઍવરેસ્ટ તંદૂરી’. વધુ મગજ ચલાવ્યા વિના મેં ત્યાં જ જવાનું રાખ્યું.

જમવાનું ‘અબવ ઍવરેજ’ હતું પણ, ત્યાંનાં સંચાલકની મહેમાનગતિ ખૂબ જ સારી. તેની સાથે થોડી સામાન્ય વાત થઇ. પછીનાં દિવસે મારી વિઝા અપોઇન્ટમેન્ટ હતી – પહેલી વાર મારી ‘નેશનાલિટી’ સિવાયનાં દેશમાં એટલે થોડી નર્વસનેસ તો હતી. દસ વાગ્યા આસપાસ જમવાનું પૂરું કરતા કરતા અચાનક મને ચાનક ચડી કે, મેં વિઝા ફૉર્મમાં ડિજિટલ ફોટો લગાવેલો હોવા છતાં એ લોકો એ માન્ય નહીં રાખે અને ફક્ત એક ફોટોનાં કારણે મને પાછી મોકલી દેશે તો? થોડી વાર મન મનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છતાં એ સવાલ મગજમાંથી હટતો નહોતો એટલે અંતે મેં પેલા રેસ્ટ્રોં-સંચાલકને પૂછ્યું. તેણે જણાવ્યું કે, ત્યાંથી પાંચ જ મિનિટ દૂર એક ફોટો બૂથ હતું ત્યાંથી ફોટો મળી જાય તેમ હતો.

રેસ્ટ્રોંથી નીકળતી વખતે મેં તેને ફરીથી રસ્તો પૂછ્યો તો એ માણસે કહ્યું કે, એ રેસ્ટ્રોં બંધ જ કરી રહ્યો હતો અને મારી સાથે આવીને મને જગ્યા બતાવી શકશે. એ તરફ ચાલતા ચાલતા અમારી થોડી વધુ વાત થઇ અને મેં જાણ્યું કે, એ માણસ બહુ હોશિયાર હતો. કહેતો હતો કે, તેનાં જેવા ધંધાદારી નેપાળીઓ માટે જાપાન બહુ સારી જગ્યા છે. કામ કરવા માટે વિઝા આરામથી મળી જાય, ભણવામાં પૈસા ન નાંખવા પડે અને સારું જીવન મળી રહે. દસ વર્ષ પહેલા એ જાપાન આવ્યો હતો અને ધીમે ધીમે તેણે આખા દેશમાં જૂદી જૂદી જગ્યાએ કુલ આઠ જેટલા ઇન્ડિયન ગ્રોસરી સ્ટોર ખોલી નાખ્યાં હતાં. તેટલામાં ફોટોબૂથ આવી ગયું પણ, મારા નસીબે એ બંધ નીકળ્યું. હું થોડી નિરાશ થઇ પણ તેને થોડે દૂર એક બીજા બૂથની પણ ખબર હતી એટલે એ મને ત્યાં મૂકી ગયો. એ ખુલ્લું હતું અને મને ફોટો મળી ગયો.

રાત્રે દસ વાગ્યે એક બિલકુલ અજાણ્યા દેશમાં – જ્યાં વાતચીતમાં ભાષા સંબંધી આટલી મુશ્કેલીઓ હોય, ત્યાં એક અજાણ્યા માણસની આટલી મદદ મળવી એ મોટી વાત છે. આવા માણસોથી જ દુનિયા ચાલે છે.

રાત્રે ઊંઘ તો આવતી જ નહોતી. મેં આગળ વાત કરી એ પ્રમાણે JRail passનાં ચાર્જિસ મારાં બૅન્ક અકાઉન્ટમાંથી ગયા કે નહીં એ વિશે તપાસ કરવા મારાં અકાઉન્ટમાં લોગ-ઇન કર્યું. ઍરપોર્ટ પરથી ફૉન કર્યો ત્યારે પેલી ફોન અટેન્ડેન્ટે હાએ હા કરી હતી. પણ, ખરેખર એ ચાર્જિસ તેમણે ‘ઑથોરાઈઝેશન’ સ્ટેજ પર અટકાવ્યાં નહોતાં અને એ પ્રોસેસ થઇ ગયાં હતાં. મેં તાબડતોબ વૉઇપ ઍપ દ્વારા બેન્કનાં ફ્રૉડ ડિપાર્ટમેન્ટને ફોન લગાવ્યો. રકમ મોટી હતી અને આટલો મોટો ચાર્જ-બૅક મેં ક્યારેય ક્લેઇમ નહોતો કર્યો એટલે મને થોડો ડર પણ લાગ્યો કે, એ લોકો એ મંજૂર કરશે કે નહીં. 3 ફૉન કોલ્સ અને વિવિધ ફૉર્મ્સ ભર્યાં પછી તેમણે કહ્યું કે, હું આવતાં 15 દિવસમાં અપ્રૂવલ અને રિફંડની અપેક્ષા રાખી શકું છું. રાત્રે ત્રણેક વાગ્યે હું માંડ થોડો સમય ઊંઘી અને સાત વાગ્યે ફરી ઉઠી ગઈ.

નવ વાગ્યાની અપોઈન્ટમેન્ટ હતી એટલે આરામથી ચાલીને કોન્સ્યુલેટ પહોંચી. કોન્સ્યુલેટ માટેની લાઈન ફુટપાથ પર હતી, જે થોડું વિચિત્ર હતું. અંદર તેમણે મારું બધું અપ્રૂવ કરી દીધું પણ ફોટો બાબતે ડખો કર્યો. મેં ફૉર્મ પર પ્રિન્ટ કરેલો ફોટો તો ન જ ચલાવ્યો અને રાત્રે મહેનત કરીને પડાવેલો હતો એ પણ નહીં કારણ કે, તેમાં બેકગ્રાઉન્ડ સફેદ નહોતું. તેણે મને ત્યાં રાખેલાં ફોટો મશીનમાંથી ફોટો પાડવા કહ્યું. એ મશીન ફક્ત કૅશ લેતું હતું અને હું બાઘાની જેમ કૅશ હૉટેલ પર છોડીને આવી હતી. કૉન્સ્યુલેટવાળા બહેન એટલા સારા કે, તેણે મને બહાર નીકળીને 1 કલાક પછી ફોટો આપવા પાછા આવવા માટેની લેખિત મંજૂરી આપી અને સિક્યોરિટી ગાર્ડ્સને પણ જણાવી દીધું. થોડો સમય તો શ્વાસ અદ્ધર થઇ ગયો હતો. હું ટૅક્સીથી તાબડતોબ હૉટેલ ગઈ અને કેશ લઈને પછી આવી પછી અંતે કૉન્સ્યુલેટનો કાર્યક્રમ પત્યો.

એ કામ પતાવ્યું ત્યાં બપોરે જમવાનો સમય થઇ ગયો હતો. આટલી જફાઓ પછી કોઈ જ નવાં પ્રયોગ કરવાનું મન નહોતું એટલે ચુપચાપ દેસી રેસ્ટ્રોં જ શોધ્યું. ‘શ્રીલંકા રેસ્ટ્રોં કૉલોમ્બો’ ધ્યાનમાં આવ્યું અને ઇંટ્રેસ્ટિંગ લાગ્યું. એ જગ્યા શોધવાની પણ અલગ જ વિધિ થઇ. ગૂગલ મૅપ્સમાં માર્ક કરેલી પિન આસપાસ મેં ઓછામાં ઓછા ત્રણ આંટા માર્યા પણ, રેસ્ટ્રોંનું ક્યાંય નામોનિશાન નહીં. અંતે ટ્રેન સ્ટેશનની જે એક્ઝિટમાંથી બહાર નીકળી ‘તી ત્યાં પાછી અંદર ગઈ અને એ જ પિન ટ્રેન સ્ટેશનની અંદર શોધવાનો પ્રયત્ન કર્યો ત્યારે મેળ પડ્યો. આ છે ગૂગલ મૅપ્સની લિમિટ. ગૂગલ મૅપ્સ માટે અન્ડરગ્રાઉન્ડ અને ઓવરગ્રાઉન્ડમાં કોઈ જ ફર્ક નથી. જો આ બ્લૉગ વાંચીને કોઈ ઓસાકામાં આ રેસ્ટ્રોં શોધવાનો પ્રયન્ત કરે તો તેમનાં માટે આ ખાસ નોંધ – રેસ્ટ્રોં અંડરગ્રાઉન્ડ છે એટલે એ શેરીમાં જો ક્યાંય દાદરા દેખાય તો તેમાંથી નીચે ઉતરી જવા વિનંતી.

અહીં મને ઘણું સારું જમવાનું મળ્યું અને વાત કરવા મળી એક મજાનાં માણસ સાથે. એ રેસ્ટ્રોં માં કુલ બે શેફ હતા – એક તેનાં નામ પ્રમાણે શ્રીલંકન અને બીજા ભારતીય અંબલાલભાઈ. હું ગઈ ત્યારે ત્યાં બહુ ભીડ નહોતી એટલે અંબલાલે મારી સાથે થોડી વાત કરી. મારે જે જમવું હોય એ પ્રમાણે કસ્ટમ-થાળી બનાવી આપી. એ મૂળ મારવાડી હતો અને આણંદ / વલ્લભવિદ્યાનગર બાજુ ક્યાંક જમવાનું બનાવવાનું જ કામ કરતો. ત્રણથી ચાર વર્ષ પહેલા જાપાન જઈને વસ્યો હતો.

એ માણસ કદાચ સો ટચનું સોનુ હતો. પણ, છતાંયે તેણે જ્યારે પૂછ્યું કે, હું જાપાન એકલી આવી છું ત્યારે મારાથી થોડું ખોટું બોલાઈ ગયું. મેં કહ્યું અત્યારે એકલી છું પણ પછીનાં દિવસે મારો ફિયાન્સ મારી સાથે જોડાવાનો છે. બાર વાગ્યા આસપાસ ત્યાં ખૂબ ભીડ થવા માંડી. આસપાસની ઑફિસોનાં કર્મચારીઓથી આખું રેસ્ટ્રોં ભરાઈ ગયું. બહાર નીકળતી વખતે મેં તેને આવજો કહ્યું તો તેણે બહુ પ્રેમથી જવાબ આપ્યો ‘આવજો હો બહેન. તમારું ધ્યાન રાખજો.’ (Yes, literally in those exact words). એ ચોવીસ કલાકમાં મને કેટલા ભલા માણસો મળ્યા હતા!

ત્યાંથી હું હોટેલ પાછી ફરી અને થોડો આરામ કર્યો. સાંજે સૅમનો મૅસેજ આવ્યો કે તેનો પાસપોર્ટ જાપાન એમ્બેસીમાંથી પાછો આવી ગયો હતો અને તેણે અને અભિએ તેમની ટિકિટ્સ બુક કરી લીધી હતી. એ મંગળવારની સાંજ હતી. સૅમ ગુરુવારે બપોરે ટોક્યો પહોંચવાનો હતો અને અભિ શનિવારે. ઓસાકામાં આમ પણ મેં બુધવાર સુધીની જ હોટેલ બુક કરી હતી અને આગળનું કઈં નક્કી નહોતું કર્યું એટલે, એ લોકોનો પ્લાન નક્કી થયા પછી મેં સૌથી પહેલું કામ ટોક્યોમાં અમારી હૉટેલ બુક કરવાનું કર્યું. છેલ્લી ક્ષણનું બુકિંગ હતું એટલે ચોઈસ ઓછી હતી. મેં પસંદગી ઉતારી ‘હૉટેલ ન્યૂ ઓતાની’ પર.

બુકિંગ પતાવીને ટોક્યોનાં મિત્રો – આશુ અને શ્રીને પણ જાણ કરી. બુધવારે બપોરની બુલેટ ટ્રેન પકડીને હું ટોક્યો જવાની હતી અને આશુ-શ્રીને ડિનર માટે મળવાની હતી. એ બધું પત્યા પછી ફરી બહાર નીકળવાનું વિચારવામાં આવ્યું. આગલા દિવસે દોતોનબોરીથી પંદર મિનિટ ચાલતા એક વેગન રેસ્ટ્રોં વિશે ગૂગલ મૅપ્સ પર જાણ્યું હતું એટલે ડિનર ત્યાં કરવાનું નક્કી કર્યું. વળી, આગલા દિવસે થાકનાં કારણે ત્યાં બહુ ફરી નહોતું શકાયું એટલે એ પણ કરવું ‘.

ઓસાકા-નાંબા સ્ટેશન પર ઉતરીને પહેલા હું દોતોનબોરીમાં થોડું ફરી. કોણ માને કે, એ વિશાળકાય માર્કેટનાં અંધાધૂંધ વચ્ચે શાંતિની સરવાણી જેવું એક બૌદ્ધ મંદિર છે! દોતોનબોરીની એક નાનકડી ગલીમાં ‘હોઝેન્જી ટેમ્પલ’ આવેલું છે. તેનાં વિશે વધુ કઈં કહેવું અઘરું છે. આ ફોટોઝ તેની ખૂબસૂરતીનું પ્રમાણ છે.

એ શ્રાઈનવાળા વિસ્તારમાં પડદાથી ઢંકાયેલા નાના નાના બાર હતાં. ત્યાં ફરતી ફરતી હું અચાનક એક સાંકડી ગલી પાસે આવી પહોંચી જ્યાં સુંદર લૅન્ટર્નસ લગાવેલાં હતાં. પહેલા તો હું ફોટોઝ લેવા માટે અંદર ગઈ. પણ ત્યાં તો એક અલગ દુનિયા જ હતી માનો! અંદર જૂના જાપાનની માહિતી આપતાં ચિત્રો અને વધુ નાના નાના બાર હતાં.

એટલી વારમાં ભૂખ લાગી એટલે હું રેસ્ટ્રોં તરફ ચાલી. રેસ્ટ્રોંનું નામ ‘શીઝેન બાર પૅપ્રિકા’. એ રેસ્ટ્રોંમાં જમવાનું તો ખૂબ સારું હતું જ પણ, ડેકોર અને ઍમ્બિયન્સ પણ ખૂબ સુંદર હતાં. ઓસાકામાં હો અને વેજિટેરિયન હો તો એ જગ્યા તમારે ચોક્કસ જોવી રહી. લાંબા દિવસને અંતે મારું મુખ્ય કામ પૂરું થયું હતું એટલે મેં ડિનર સાથે એક વાઈન-ગ્લાસ મંગાવીને સેલિબ્રેટ કર્યું.

ત્યારે મારી રાજાઓ સાચા અર્થમાં શરુ થઇ હોય તેવો અહેસાસ થયો. એકલા ફરવાનું સુખ અને તેને કારણે થતાં નવાં અનુભવ, નવાં લોકો, આ બધું હું ઘણાં સમયથી ગુમાવી ચુકી હતી અને પછીનાં દિવસે ફરીથી ગુમાવવાની હતી.

જમ્યા પછી પણ મારા મનમાંથી પેલા નાના બાર્સ ગયાં નહોતાં. વળી, એ દિવસે (કે તે અઠવાડિયે) ત્યાંનાં એક મુખ્ય માર્ગ પર ‘ફૅસ્ટિવલ ઓફ લાઇટ્સ’ની શરૂઆત થવાની હતી એટલે હું એ રસ્તે દોતોનબોરી તરફ ચાલવા માંડી. ફેસ્ટિવલ ઓફ લાઇટ્સમાં ખાસ કઈં હતું નહીં. આપણે ત્યાં દિવાળીની રોશની થાય એ રીતે એ લોકોએ એક લાંબા રસ્તા પર ઝીણી લાઇટ્સ મૂકીને તેને પ્રકાશિત કરી હતી અને ક્રિસ્મસ ડેકોરેશન પણ.

હોઝેન્જી ટેમ્પલ પાછળ મેં ફરી આંટો માર્યો અને ક્યા બારમાં જવું એ નક્કી કરવા માંડ્યું. એક જગ્યાએ અંદર ગઈ. દરવાજા ખોલતા એક સીડી આવી અને દસેક પગથિયાં નીચે ઉતરીને બાર કાઉન્ટર. એ સ્થળનું નામ અને આખું મેન્યુ જાપાનીઝમાં હતાં. પણ, બાર ખૂબ કલાસી અને ફેન્સી હતો એટલે મને ત્યાં રેડ વાઈન તો મળવાની જ એટલી ખાતરી હતી. હું ગઈ ત્યારે ત્યાં પણ બહુ લોકો નહોતા. એકલી હતી એટલે હું બાર કાઉન્ટર પર જ બેઠી. બારટેન્ડરને પણ ફક્ત જાપાનીઝ આવડતું હતું એટલે બહુ વાત થવાનો સ્કોપ હતો નહીં.

થોડી વારમાં મારી પાસેનાં ટેબલ પર એક યુગલ આવ્યું. મેં તેમની તરફ સ્મિત કર્યું. સ્ત્રીએ શૅમ્પેનની એક બૉટલ મંગાવી. એ લોકો ત્યાં ઘણાં સમયથી આવતા હશે તેવો આભાસ થયો. તે જેટલા રાઉન્ડ મંગાવતી એ દરેક વખતે બારટેન્ડર પણ તેમની સાથે એક ડ્રિન્ક લેતો. હું ત્યાંથી ઊભા થવાની તૈયારીમાં હતી ત્યાં બારટેન્ડરે મારી સામે શૅમ્પેનનાં ચાર ગ્લાસ ભર્યા અને મને ભાંગેલાં અંગ્રેજીમાં કહ્યું કે, એક ગ્લાસ મારી પાસે બેસેલી સ્ત્રી તરફથી મારા માટે હતો. એ સ્ત્રી મોજીલી લાગતી હતી અને તેને પોતાની સાથે બધાને પાર્ટી કરાવવી હતી તેવું લાગતું હતું એટલે મેં એ સ્વીકાર કર્યો અને એ ત્રણે સાથે ચિયર કર્યું. પછી તો એ સ્ત્રી સાથે પણ મારી ભાંગેલાં અંગ્રેજીમાં થોડી વાત થઇ. ત્યારે મારા હાથ પર થોડી મહેંદી લગાવેલી હતી એટલે તેણે તેનાં વખાણ કર્યા. એ ‘હેના ટૅટૂ’ વિશે જાણતી હતી. પછી તો અમે ગૂગલ ટ્રાંસલેટની મદદથી પોતાનો ફોન દેખાડીને પંદરેક મિનિટ વાત કરી.

શૅમ્પેન ખતમ કરીને સાડા દસ આસપાસ હું પહોંચી હોટેલ પર અને આરામથી પછીનાં દિવસનો પ્લાન બનાવ્યો. શ્રીએ મને ઉમેદા સ્કાય બિલ્ડિંગ જવા કહ્યું. ત્યાં દુનિયાનું સૌથી ઉંચાઈ પર આવેલું એસ્કેલેટર છે તેમાં લોકો ચડી શકે છે. પણ, મને તેમાં બહુ રસ નહોતો. મારે સવારે ફક્ત થોડાં મંદિર જોવા હતાં અને બપોરની ટ્રેન પકડીને સાંજ સુધીમાં ટોક્યો પહોંચવું હતું.

ઓસાકા – 3

ઓસાકા, જાપાન

ફ્રેન્ચ-અમેરિકન કાફૅમાં પણ સ્ટાફ ને ઇંગ્લિશ નહોતું આવડતું. તેમને મેં ‘વેજિટેરિયન’ પૂછ્યું તો તેમને સમજાયું નહીં. મેં ફરી એક વાર કોશિશ કરી પણ કઇં મેળ ન પડ્યો. એ સમયે મારા સિવાય કાફેમાં એક બીજી છોકરી બેઠી હતી તેને સમજાઈ ગયું એટલે તેણે મારી મદદ કરી અને વેઈટરને સમજાવ્યું. અંતે હું એક ઑમલૅટ અને સૅલડ પામી. એ મદદગાર સાથે પણ મારી થોડી વાત થઇ. તે પણ ત્યાં ફરવા આવી હતી. જતાં જતાં તેણે મને એક ચોકલેટ ક્યૂબ આપ્યો અને મેં ત્યાંથી ઓસાકા કાસલ તરફ પ્રયાણ કર્યું. શ્રીએ મને તેનાં વિશે માહિતી આપી હતી અને મને આમ પણ તેવાં સ્થળો જોવામાં રસ હતો. ટ્રેન સ્ટેશન પાછળ જ હતું અને ચાલી શકાય તેમ હતું. કાસલ સુધી JR લાઈન જતી હતી અને મારી પાસે પાસ હતો એટલે ટિકિટ ખરીદવાની જરૂર નહોતી.

ટ્રેનની મુસાફરી દરમિયાન ટ્રેન જ્યારે ઓવર-ગ્રાઉન્ડ બ્રિજ પરથી પસાર થવા લાગી ત્યારે આસપાસ પહેલી વાર મને ત્યાંનાં ઘર જોવા મળ્યાં. જાપાનનું અર્બન લૅન્ડસ્કેપ હું દિવસનાં સમયે પહેલી વાર જોઈ રહી હતી. ત્યાંનો રેસિડેન્શિયલ વિસ્તાર એકદમ ભારતની યાદ દેવડાવતો હતો. કપડાં બાલ્કનીમાં દોરીઓ પાર સુકાતાં હતાં. ગલીઓમાં સાઇકલ અને સ્કૂટર દેખાતાં હતાં અને આપણી જેમ ઠેર ઠેર દુકાનોનાં પાટિયાં મારેલાં હતાં અને તેમાં ઍડ્વર્ટાઇઝમેન્ટની પ્રિન્ટ હતી. જો ભાષા આપણી હોય તો એમ જ લાગે કે, ભારતનાં કોઈ મોટાં ચોખ્ખા શહેરમાં આવી ગયાં.

હું Osakajokoen સ્ટેશન ઉતરી અને ત્યાં બધે ઓસાકા કાસલ તરફનો રસ્તો દેખાડતી સાઇન લગાવેલી હતી. એ સાઈન ફોલો કરતી હું સ્ટેશનની બહાર નીકળી અને બરાબર સામે ઓસાકા કાસલનો પ્રવેશદ્વાર હતો. મારે એક મોટો રોડ ઓળંગવાનો હતો એટલે જ્યાં સુધી પેડેસ્ટ્રીયન ક્રોસવોકની સાઈન લાલ હતી તેટલો સમય હું પસાર થતી ગાડીઓ જોતી હતી. બધી ગાડીઓ, કુરિઅર ટ્રક સહિત બધાં જ વાહનો એકદમ નાના હતાં. એમ લાગે કે જાણે રમકડાંનાં વાહન હોય. લાંબી મોટી ગાડી તો ભાગ્યે એક કે બે જોવા મળે. પહેલાં તો વિચાર આવે કે આમાં લોકો મુસાફરી કઈ રીતે કરતાં હશે?! હેરાન નહીં થતાં હોય? પછી યાદ આવે કે, ત્યાં લોકોનાં કદ પણ પ્રમાણમાં નાના છે અને તેમને લાંબી મુસાફરી માટે ગાડીઓની જરૂર હોતી નથી. ટ્રેન પ્રમાણમાં વહેલાં પહોંચાડતી હોય છે એટલે શહેરમાં ને શહેરમાં ફરવા માટે એ વાહન ચાલે.

પ્રવેશદ્વારથી કિલ્લા સુધીનો રસ્તો ખૂબ લાંબો છે અને એક બગીચામાંથી પસાર થાય છે. એ વિસ્તાર આખો ખૂબ હરિયાળો હતો. પાનખર ઋતુનાં કારણે ઘણાં વૃક્ષો પર પાંદડાંનાં રંગ બદલાયેલાં હતાં એટલે એમ પણ ખૂબ સુંદર લાગતો હતો.

હું લગભગ અડધો – પોણો કલાક ફક્ત એ બગીચામાં ફરી. કિલ્લાની નજીક પહોંચતાં જ જોયું કે, કિલ્લા ફરતે તળાવ બાંધેલું છે અને એ નજારો પણ ખૂબ સુંદર છે. કિલ્લાનાં મુખ્ય દ્વારની બરાબર સામે એક શિન્તો શ્રાઈન બાંધેલી છે. (શિન્તો વિષે વધારે વાત ‘ટોક્યો’ પહોંચીને કરીશું.) આ શ્રાઈન મેં જોયેલી પહેલી વહેલી હતી એટલે ત્યારે મને બહુ સુંદર લાગી હતી. પણ, એ પછીનાં દિવસોમાં તેનાંથી હજારગણી સુંદર શ્રાઈન્સ જોઈ. ત્યાં ફટાફટ આંટો મારીને હું કિલ્લા તરફ જવા લાગી.

કિલ્લાનો મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર જાણી જોઈને થોડો અટપટો રાખવામાં આવ્યો હતો, જેથી યુદ્ધ સમયે કિલ્લાનું રક્ષણ કરી શકાય. ત્યાં ખૂબ મોટી શિલાઓ પણ રાખવામાં આવી હતી. કિલ્લાની મુખ્ય ઇમારત ખૂબ સુંદર હતી. કિલ્લામાં અંદર જવા માટે 600 યેન જેવી કૈંક ટિકિટ ફી હતી અને એ ફક્ત કૅશથી જ ખરીદી શકાતી હતી. કાર્ડ નહોતું ચાલતું. મારી પાસે બિલકુલ કેશ નહોતું. અને ત્યાં કાઉન્ટર પર એક સ્ત્રીએ મને કિલ્લા પાસેનાં એક શૉપિંગ સેન્ટર જેવાં બિલ્ડિંગમાંથી પૈસા મળી શકશે તેમ જણાવ્યું. એ બહુ વિચિત્ર સીન હતો. આટલાં સુંદર ઐતિહાસિક કિલ્લાનાં પરિસરમાં, મુખ્ય ઇમારતથી લગભગ પાંચ જ મિનિટનાં ચાલી શકાય તેટલાં અંતરે એક શોપિંગ સેન્ટર બનાવવામાં આવેલું હતું અને તેમાં એક રૂફટોપ રેસ્ટ્રોં પણ હતું!

મને શંકા હતી કે, મારું સાધારણ અમેરિકન બેન્ક કાર્ડ ત્યાં ચાલશે કે કેમ. જાપાનની કોઈ પણ બેન્ક, અમેરિકન બેન્ક્સનાં ગ્લોબલ કનેક્શનમાં નથી. મારાં મિત્રોએ કહ્યું હતું કે, ત્યાંનાં કોઈ પણ 7-11 (જી હા, 7-11 કોર્નર સ્ટોર) બેન્કમાંથી હું મારાં અમેરિકન બેન્ક કાર્ડ વડે પૈસા ઉપાડી શકીશ અને એમ પણ કહ્યું હતું કે ત્યાં બધે જ 7-11 આસાનીથી મળી રહેશે. પણ, આ ઐતિહાસિક કિલ્લાનાં રેન્ડમ શોપિંગ સેન્ટરમાં મને 7-11 બૅન્કનું ATM મળવાની શક્યતા નહોતી લાગતી. પણ, ત્યાં એ હતું. સરકારોની ટૂરિસ્ટો પાસેથી ટિકિટરૂપે પૈસા કમાવાની વૃત્તિને ક્યારેય અંડરએસ્ટીમેટ ન કરવી!

એ કિલ્લો ખૂબ નાનો છે. તમે કુંભલગઢ વગેરે ગયાં હો તો તેની સામે તો આ એકદમ બચોલિયું લાગે. તેની અંદર જોવાની વસ્તુઓ ઓછી હતી, અને લેખિત માહિતી વધુ હતી જેમ કે, કવિતાઓ, ત્યાંનો ઇતિહાસ વગેરે બધી જ માહિતી જાપાનીઝમાં હતી. તેમાં તો આપણને કઈં ટપ્પા પડે તેમ હતાં નહીં એટલે મારી મુલાકાત ટૂંકી રહી.

પાછાં નીચે જતી વખતે પણ મેં એ બગીચાનો આનંદ લીધો અને મારાં next destination દોતોન્બોરી તરફ કઈ રીતે જવું એ વિશે માહિતી શોધી.

મૅપ્સ કહેતાં હતાં કે, ઓસાકા કાસલથી દોતોન્બોરી અંત સુધી JR લાઈન નહોતી જતી. તેનાં માટે મારે Osakajokoenથી ત્સુરૂહાશી સુધી JR ટ્રેન અને ત્યાંથી બદલીને ઓસાકા-નામ્બા સ્ટેશન સુધ લોકલ ટ્રેઈન પકડવી પડે તેમ. ત્સુરૂહાશી તો હું આરામથી પહોંચી ગઈ. પણ, ત્યાંથી બદલીને લોકલ ટ્રેનની ટિકિટ કઈ રીતે ખરીદવી અને નામ્બા તરફની ટ્રેન ક્યાંથી પકડવી એ સમજાયું નહીં. ત્યાં સાઇન લગાવેલી હતી તેમાં પણ બહુ માહિતી નહોતી એટલે મેં સ્ટેશન પર એક કર્મચારીને પૂછ્યું. પણ, તેને ઇંગ્લિશ નહોતું આવડતું. ત્યાં હાઈસ્કૂલ/કૉલેજમાં ભણતી છોકરીઓનું એક ગ્રુપ હતું. યુવાન લોકોને કદાચ ઇન્ટરનેટનાં કારણે ઇંગ્લિશ આવડતું હોય એ તર્કે મેં તેમને પૂછ્યું. તેમાંની એક છોકરીએ લગભગ દસેક મિનિટ સુધી મને ભાંગી તૂટી ભાષામાં સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને ત્યાં સુધી એ બધી છોકરીઓ શાંતિથી ઊભી રહી અથવા પેલીને સમજાવીને મને જવાબ આપવાનો પ્રયત્ન કરતી રહી. અંતે સ્ટેશનનાં કર્મચારી અને પેલી છોકરી, બંનેની ઇન્સ્ટ્રક્શનનાં થોડાં થોડાં ભાગ જોડીને મને સમજાયું કે હું ઊભી હતી ત્યાં ડાબી બાજુ મશીનમાંથી ટિકિટ લેવાની હતી અને જમણી બાજુથી લોકલ ટ્રેન પ્લૅટફૉર્મ સુધી અંદર જવાનો રસ્તો હતો. નામ્બા સ્ટેશનથી દોતોન્બોરી ચાલીને જવાનું સહેલું હતું.

દોતોન્બોરી ઓસાકાનાં તમામ ટૂરિસ્ટ અટ્રૅકશનમાં પહેલાં નંબર પર છે. એ આખો વિશાળકાય માર્કેટનો વિસ્તાર છે. ત્યાં દુનિયાની તમામ ચીજોની દુકાનો, ઘણી પ્રકારનાં સ્ટ્રીટફૂડ (મુખ્યત્ત્વે સીફુડ), રેસ્ટ્રોં, બાર વગેરે આવેલાં છે અને માર્કેટની બરાબર વચ્ચેથી દોતોન્બોરી નદી વહે છે જેમાં બોટિંગ કરી શકાય છે. નદીનાં બંને તરફનાં ઘાટ પાર માર્કેટ્સ આવેલી છે અને ત્યાં કોઈ ને કોઈ ઇવેન્ટ્સ અને પરફોર્મન્સ ચાલતાં રહેતાં હોય છે.

અહીં પહોંચીને મેં પહેલું કામ H&Mમાંથી કોઈ સસ્તા શૂઝ લેવાનું કર્યું. જાપાન આવતાં પહેલાં જ મેં શૂઝની એક પૅર લીધી હતી. દુકાનમાં પહેર્યાં ત્યારે એ બરાબર લાગતાં હતાં. પણ, અડધો દિવસ પહેરીને ચાલ્યા પછી મને એ ખૂબ ટાઈટ લાગતાં હતાં અને તેમાં મારાં પગનાં અંગૂઠાં ખૂબ દબાતાં હતાં. એ પહેરીને આખી ટ્રિપ નીકળે એ તો શક્ય જ નહોતું. નવાં શૂઝ પહેરતાંની સાથે જ મને ખૂબ રાહત થઇ અને મેં આગળ ચાલવાનું શરુ રાખ્યું.

થોડાં સમય પછી ભૂખ લાગી અને ત્યાં માર્કેટની બરાબર વચ્ચે મને ગૂગલ મેપ પર Atl કાફૅ નામનું એક વેગન રેસ્ટ્રોં મળ્યું (Organic & Vegetarian Cafe Atl). રણમાં જાણે કોઈએ પાણીની મશક આપી હોય તેવો અનુભવ હતો એ. ત્યાં મેં લન્ચ મેન્યૂમાંથી જમવાનું અને એક ગ્લાસ જ્યુસ ઑર્ડર કર્યાં. જ્યૂસનાં ગ્લાસની સાઈઝ ખૂબ નાની – શોટ ગ્લાસ અને સામાન્ય પાણીનાં ગ્લાસની વચ્ચેની સાઈઝ હતી.

એટલું સારું હતું કે, જમવાનું પૂરતું હતું. જમીને થોડો સમય મેં ત્યાં ચક્કર માર્યું પણ હવે થાક અને કંટાળો બંને શરુ થયાં હતાં એટલે સાંજે છએક વાગ્યા આસપાસ મેં હોટેલ તરફ પ્રયાણ કર્યું. આ વખતે ઓસાકા સ્ટેશનથી હૉટેલ સુધી ચાલવાને બદલે આપણે ચુપચાપ હોટેલની શટલ લઇ લીધી.

ઓસાકા – 2

ઓસાકા, જાપાન

રાત્રે જમવા દરમિયાન મારું ધ્યાન એક દરવાજા તરફ ગયું. એ રેસ્ટ્રોંનો મેઈન દરવાજો હતો જે, હોટેલ લૉબી અને મેઈન એન્ટ્રન્સથી થોડો દૂર હતો. જમીને મેં ત્યાંથી બહાર નીકળીને એક આંટો માર્યો અને જાણ્યું કે, ત્યાં એક નાનકડું તળાવ હતું જેમાં માછલીઓ તરતી હતી. કયાંકથી વહેતાં પાણીનો અવાજ આવતો હતો અને ખૂબ ઘેરી હરિયાળી જણાતી હતી. રાત્રે પ્રકાશ ઓછો હોવાને કારણે બગીચા અને તળાવનો વિસ્તાર જાણવો મુશ્કેલ હતો એટલે પછીનાં દિવસે સવારે મેં બહાર આંટો મારવાનું નક્કી કર્યું. એ હોટેલ એક પછી એક નવા નવા સરપ્રાઇઝ ખોલી રહી હતી. ઉપર મારાં રૂમમાં જઈને પલંગ પાસે મને એક મશીન દેખાયું. ઇન્સ્ટ્રક્શન તો બધી જાપાનીઝમાં લખેલી હતી પણ, મેં એક બે સ્વિચ ચાલુ બંધ કરી તો સમજાયું કે, એ હ્યુમિડિફાયર જેવું કઈંક હતું. મારે કોઈક વસ્તુ જોઈતી હતી એ માટે જ્યારે રૂમ સર્વિસની લેડી આવી (મારો ફ્લોર લેડીઝ ઓન્લી હોવાને કારણે ત્યાં આવતાં સફાઈ કામદાર અને રૂમ સર્વિસ માટે મોકલવામાં આવતાં તમામ માણસો સ્ત્રીઓ જ હતી.) ત્યારે મેં તેને પૂછ્યું, એ સાધનનો શું ઉપયોગ છે. તેણે મને ભાંગેલાં તૂટેલાં ઇંગ્લિશમાં સમજાવ્યું કે, એ મોં પાસે રાખીને ઊંઘવાથી મોઢાંની સ્કિન સોફ્ટ થઇ જશે. મને થોડું હસવું આવ્યું તો પણ કુતૂહલવશ મેં તેનો ઉપયોગ કર્યો.

એ રાત્રે થાક અને લાંબી મુસાફરીનાં કારણે મને ઊંઘ તો ખૂબ આવી પણ જેટલૅગનાં કારણે સવારે ઊંઘ વહેલી ઊડી પણ ગઈ. થોડી વાર પથારીમાં આમથી તેમ કરીને મેં ઊંઘવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ કંઈ મેળ ન પડ્યો એટલે સાતેક વાગ્યા આસપાસ હું ઊઠી ગઈ. ઊઠીને પહેલું કામ વેજિટેરિયન રેસ્ટ્રોંઝ શોધવાનું કર્યું. આસપાસનાં ફક્ત થોડાં ઇન્ડિયન રેસ્ટ્રોંઝ સર્ચ રિઝલ્ટમાં આવ્યાં અને બાકી આવી 3-4 જગ્યાઓ જે મારી હોટેલથી સારી એવી દૂર જણાતી હતી. આસપાસ ખાસ કઈં મળતું નહોતું. હવે આનું થિયરૅટિકલ કારણ મને ખબર તો હતું. પણ, પ્રેક્ટિકલી તેની અસર મને ત્યારે સમજાઇ (આને information અને wisdon વચ્ચેનો ફર્ક કહી શકો છો). જાપાનનું મોટાં ભાગનું ઇન્ટરનેટ જાપાનીઝ ભાષામાં જ છે. તમને જાપાનીઝ શબ્દો ખબર ન હોય તો બહુ લિમિટેડ ઇન્ફર્મેશન મળી શકે. એટલું વળી સારું છે કે, ત્યાંનાં ટ્રેન સ્ટેશન અને જોવાલાયક સ્થળો ઇંગ્લિશમાં નોંધાયેલાં છે એટલે એ ગૂગલ મેપ્સ પર અને ટ્રાવેલ બ્લોગ્સ પર શોધવામાં મુશ્કેલી ન થાય. બાકીની તમામ માહિતી – ખાસ જમવા બાબતની માહિતી મેળવવી એ લોઢાનાં ચણા ચાવવા બરાબર છે. જાપાન સી-ફૂડનો ચાહક દેશ છે. સુશીથી માંડીને ત્યાંનાં સ્ટ્રીટફૂડ સહિતની તમામ લોકલ વાનગીઓમાં બધે જ માછલી, ઑકટોપસ, સ્ક્વિડ વગેરેનું ખૂબ જોર. ત્યાં, જ્યાં લોકોને પૂરું ઇંગ્લિશ ન આવડતું હોય, ‘વેજિટેરિયન’ શબ્દ પણ ખબર ન હોય એવામાં વેજિટેરિયન જમવાનું રાખવાવાળા રેસ્ટ્રોં કેટલાં હશે એ તમે પોતે જ વિચારી લો.

ગૂગલ પર મેં જોયું કે, ઓસાકા સ્ટેશન પાસે થોડાં રેસ્ટ્રોંઝ દેખાતાં હતાં એટલે નાહીને એ તરફ જવાનું મેં નક્કી કર્યું. હોટેલથી ચાલતાં જઈએ તો એ સ્ટેશન પહોંચતાં લગભગ પંદર મિનિટ થાય. હૉટેલની શટલ લઈને પાંચ-દસ મિનિટમાં પહોંચી જવાય. પણ આપણને તો એ શહેર અને શહેરનાં લોકો જોવામાં રસ હતો એટલે ચાલીને જવા પર જ પસંદગી ઊતારવામાં આવી. પેલું તળાવ અને બગીચો મારાં મનમાંથી હજુ નીકળ્યાં નહોતાં. એટલે, મેઈન એન્ટ્રેન્સને બદલે મેં પાછળથી જવાનું નક્કી કર્યું. એ દિવસે થોડું ધાબડછાયું વાતાવરણ હતું અને આગલી રાત્રે જ વરસાદ પડ્યો હોય તેમ લાગતું હતું. બગીચામાં બધે જ માટીની સુગંધ આવતી હતી અને તળાવમાં માછલીઓ ખુશ લાગતી હતી. બગીચામાં હરિયાળી ખૂબ હતી પણ ફૂલો નહોતાં. એ સારાં એવા વિસ્તારમાં ફેલાયેલો હતો, વિશાળકાય નહોતો, છતાંયે અલગ તરી આવતો હતો કારણ કે, ત્યાં આસપાસ ફક્ત ઊંચાં ઊંચાં કોન્ક્રીટનાં બિલ્ડિંગ હતાં. મીલો પથરાયેલી નિર્જીવતા વચ્ચે નાનકડાં જીવ જેવું ધબકતું હતું. મારી હોટેલનાં બગીચામાંથી ચાલીને બહાર નીકળતાં તરત જ હું કોઈ ઓફિસનાં બેઝમેન્ટમાં ઘુસી ગઈ હતી. ત્યાં એક બે કાફૅ દેખાયાં પણ એ કઈં ઇન્ટરેસ્ટિંગ નહોતાં લાગતાં એટલે મેં કઈં ખાસ ધ્યાન ન આપ્યું. થોડે આગળ પહોંચીને એક સુંદર મોટું બધું ક્રિસમસ ટ્રી દેખાયું અને ત્યાં એક જૂની ગાડી રાખેલી હતી. ત્યાંથી જમણી બાજુ નજર કરતાં મને નાની નાની જૂની ગલીઓ જેવું કઈં દેખાયું અને તેમાં ખૂબ બધાં રેસ્ટ્રોં અને દુકાનો દેખાતી હતી જે બંધ હતી. એ દુકાનોનો બહારનો ભાગ જાણે વર્ષો જૂની કોઈ દુનિયામાં પહોંચી ગયાં હોય તેવો દેખાતો હતો. દૂકાનોની આસપાસ લોબીમાં પણ જૂનાં જાપાનનો એક સેટ ઊભો કરવામાં આવ્યો હતો. ચારે તરફ રેટ્રો પોસ્ટર લગાવેલા હતાં.

ત્યાં આંટો મારીને મને એ નાની દુકાનોમાં બેસીને કઈંક ખાવા પીવાનું પણ મન થયું પણ, ત્યાં કઈં જ ખુલ્લું નહોતું. બધાં હજુ તો રેસ્ટ્રોં સેટઅપ કરી રહ્યા હતાં. ત્યાંથી બહાર નીકળવાનો રસ્તો શોધતાં હું એક માળ ઉપર આવી. ત્યાં વળી એક અલગ જ દુનિયા હતી. ત્યાં જર્મની થીમ્ડ ક્રિસમસ માર્કેટ લાગેલી હતી. મારી હૉટેલ સહિત તમામ સ્થળોએ ક્રિસ્મસ ડેકોરેશન લાગી ગયાં હતાં. જાપાનમાં જર્મન ક્રિસ્મસ માર્કેટ જોઈને સ્વાભાવિક રીતે જ મને સૌથી પહેલો વિચાર એ જ આવ્યો જે સ્કૂલમાં થોડું ઘણું પણ ઇતિહાસ ભણેલી કોઈ પણ વ્યક્તિને આવે. શું ત્યારની એ રાજકારણી મૈત્રીની આ દેશમાં આટલાં વર્ષો પછી પણ અસર હશે? One can only wonder! ત્યાંથી ચાલીને હું ઓસાકા સ્ટેશન નજીક પહોંચી. ત્યાં ઘણાં બધાં લોકો સાઇકલ પર ફરતાં જોવા મળ્યાં. સાઇકલ પર આગળ ક્યૂટ બાસ્કેટ લગાવેલા હતાં, એ જોઈને મને સ્કૂલ યાદ આવી ગઈ. અમે બાસ્કેટમાં પાણીની બોટલ અને લંચ બૉક્સ લઈને જતાં. ફર્ક ફક્ત એટલો હતો કે, અમારી સાઇકલનાં રંગ તરણેતરનાં મેળા જેવા હતાં અને આ લોકોની સાઇકલ પેસ્ટલ કલરની હતી. અમારી સાઇકલ પર જયાં કેરિયર સ્પ્રિંગ રહેતી – જયાં અમે અમારી સ્કુલ બેગ ભરાવતાં, તેને બદલે અહીં ઘણી બધી સાઇકલોમાં પાછળ બાસ્કેટ લગાવેલા હતાં. એ બાસ્કેટમાં એક નાનું બાળક સમાઈ જતું અને એવી રીતે ઘણાં લોકોને મેં સાઇકલ પર પોતાનાં બાળક સાથે મુસાફરી કરતાં જોયાં. ત્યાં એક પછી એક કાફૅ આવવાં લાગ્યાં પણ ત્યાં બધે સ્ટાન્ડર્ડ અમેરિકન આઇટમ્સ જ દેખાતી હતી અને આપણો જાપાનમાં પહેલો દિવસ હતો એટલે આપણને તો કઈંક જાપાનીઝ ખાવું હતું. થોડું ચાલીને આગળ ગઈ ત્યાં તો દુકાનો ચાલુ થઈ ગઈ અને પછી એક ટનલ. દુકાન આપણાં જેવી જ પણ બધું જાપાનીઝ અક્ષરોમાં લખેલું!

ત્યાં સામે મને એક મૉલનો દરવાજો દેખાયો જેમાં રેસ્ટ્રોં હોવાની શક્યતા હતી એટલે હું ત્યાં પહોંચી. રેસ્ટ્રોંનું લિસ્ટ લાંબુ હતું. પણ, એક પણ ખુલ્લા નહોતાં. નીચે ફક્ત એક બે કાફે ખુલ્લાં હતાં.

ઉપરનાં રેસ્ટ્રોં અગિયાર વાગ્યે ખુલતાં હતાં. ત્યારે સાડા દસ જેવું થયું હતું અને મને કકડીને ભૂખ લાગી હતી. છતાંયે કઈંક યુનીક ખાવાનો મોહ છૂટતો નહોતો. મેં રેસ્ટ્રોંઝવાળો માળ ખુલવાની રાહ જોઈ અને ત્યાં સુધી એક રૅન્ડમ જગ્યાએ હોટ ચૉકલેટ પીધી. અગિયાર વાગ્યે રેસ્ટ્રોં ફ્લોર ખૂલ્યો અને હું ઉપર ગઈ ત્યારે પણ કઈં મળ્યું તો નહીં જ. નીચે એક હિન્દુસ્તાની જગ્યા જેવું કંઇક દેખાયું પણ એ ફક્ત મૃગજળ સાબિત થયું. તેમનાં મેન્યુ માં ખાસ કંઇ વેજીટરિયન હતું નહીં.

એ નહોતું મળવાનું એ મારે પહેલાં જ સમજી જવાની જરૂર હતી. પણ, અમારાં બા કહેતાં એ નિયમ પ્રમાણે ‘વાર્યા ન વળે એ હાર્યા વળે’. અમે પણ હાર્યાં અને અંતે પહેલા જોયેલાં ત્રણ અમેરિકન કાફૅમાંનાં એકમાં જઈને કઈંક ખાવાનું પામ્યાં. એ શહેરનો મેજર મૉલ હતો અને લગભગ આખો ખાલી હતો! અને આવડો મોટો મૉલ અગિયાર વાગ્યા સુધી ખુલે નહીં?! આવું તે કેવું?

થોડું ખાવાનું પેટમાં ગયું પછી બ્રહ્મજ્ઞાન લાધ્યું કે, એવું તે એવું. આ બિલકુલ નવી જગ્યા છે. તેની પોતાની એક રીત છે અને પોતાનાં નિયમો છે અને ટ્રાવેલિંગ આપણને એ જ યાદ અપાવવા માટે બન્યું છે કે, નિયમો બધે સરખાં નથી હોતાં. સવારે સાત વાગ્યે રાજકોટમાં બજરંગનો ઝારો પડે અને દુકાનો દસ પહેલાં ન ખુલે, સવારે છ-સાડા છ વાગ્યેઑસ્ટ્રેલિયામાં કાફેઝ ખુલે અને દુકાનો રાત્રે નવ વાગ્યે બંધ થઇ જાય, સાન ફ્રાન્સિસ્કોનાં મેજર બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટમાં વ્યવસ્થિત બે રેસ્ટ્રોં પણ ન હોય તેવું પણ બને, તો એક દુનિયા આવી પણ હોઈ જ શકે ને, જ્યાં સવારે અગિયાર પહેલાં દુકાનો ન ખુલતી હોય!

ઓસાકા

ઓસાકા, જાપાન

એરપોર્ટથી મારે ઓસાકા સ્ટેશન પહોંચવાનું હતું. ત્યાંની એક એક્ઝિટ પરથી મારે હૉટેલની શટલ લેવાની હતી. ત્યાં ટ્રેનમાં મને મારો સૌથી પહેલો જાપાનીઝ અનુભવ થયો. ટ્રેનમાં ઘણી બધી જગ્યાએ નાના ડિસ્પ્લે લગાવેલા હતાં જેનાં પર ટીવીની જેમ વારાફરતી અલગ અલગ જાહેરાતો ચાલતી હતી. જાહેરાતોનાં પોસ્ટર પણ લગાવેલા હતાં. દરેક જાહેરાત સંપૂર્ણપણે જાપાનીઝમાં હતી. એ ટ્રેનનો ડબ્બો જાણે નવી દુનિયામાં મારાં પ્રવેશનો દરવાજો હતો – સ્ટેશન 9-3/4 જેમ.

ઓસાકા સ્ટેશન ઉતારતાં જ ખૂબ બધી લાઇટ્સ અને ઘણાં બધાં લોકો જોવા મળ્યાં. આસપાસ લખેલું બધું જ જાપાનીઝમાં અને લોકોનો અવાજ પણ જાપાનીઝ જ સંભળાય. એટલું વળી સારું હતું કે, ત્યાં વિવિધ એક્ઝિટ અને હોટેલ તરફ ચિંધાડતાં સાઈન-બોર્ડ ઇંગ્લિશમાં હતાં.

મારી એક્ઝિટ તરફની સાઈન ફોલો કરતી હું આગળ વધી. પાંચેક મિનિટ ચાલી, પછી એસ્કેલેટરથી એક માળ ઉપર ચડી, ફરી થોડું ચાલી, એક બ્રિજ ક્રોસ કર્યો, ફરી એસ્કેલેટરથી નીચે ઉતરી, ત્યાં થોડું આગળ ચાલીને બે માળ નીચે ઉતરી, જમણી તરફ વળીને મારી એક્ઝિટ શોધવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ ત્યાંથી બહાર જવાનો રસ્તો તો ક્યાંયે દેખાતો નહોતો અને થોડું ધ્યાનથી જોયું તો ખબર પડી કે, નીચે હજુ એક માળ હતો એટલે જ્યાંથી આવી હતી એ તરફ પાછી ફરીને નીચે જવાનો રસ્તો શોધ્યો. સૌથી નીચેનાં માળ પર પહોંચ્યા પછી મારી એક્ઝિટ તરફનો રસ્તો દેખાડતી સાઈન ફોલો કરવાની શરુ કરી પણ દસેક મિનિટ ચાલ્યા પછી આગળ જે તરફ એરો લગાવેલો હતો એ તરફ ક્યાંયે મને એક્ઝિટ ન દેખાણી, ફક્ત એક દીવાલ આવી જ્યાંથી બહાર નીકળવાનો કોઈ રસ્તો નહોતો. થોડી વાર ત્યાં આસપાસ ચક્કર માર્યાં પછી મારી એક્ઝિટનાં નામવાળો એરો ફરીથી મળ્યો અને એ તરફ હું આગળ વધી. અંતે પાંચેક મિનિટ વધુ ચાલ્યા પછી મારાં નિર્ધારિત એક્ઝિટ ગેટ પર હું બહાર નીકળી અને ત્યાં સામે જ હોટેલનું નામ લખેલી બસ ઊભી હતી.

બસમાં બેસીને મને પહેલો વિચાર એ આવ્યો કે, મેં ઓસાકા સ્ટેશનની સાઈઝ ખૂબ અંડર-એસ્ટિમેટ કરી હતી. મારાં મનમાં હતું કે, બહુ બહુ તો એકઝિટ શોધીને બહાર નીકળતાં દસેક મિનિટ થશે. પણ, મને ઓછામાં ઓછી વીસથી પચીસ મિનિટ લાગી હતી. એટલું સારું હતું કે, સામાનમાં મારી પાસે ફક્ત એક મોટી હૅન્ડબેગ અને એક પર્સ હતાં અને વધુ કઈં નહોતું. પર્સમાં લેપટોપને કારણે એ થોડું ભારે થઇ ગયું હતું પણ બહુ વાંધો નહોતો આવ્યો. હોટેલ પહોંચતા જ મને આરામનો અનુભવ થવા લાગ્યો. લૉબી એકદમ સુંદર હતી અને રિસેપ્શનિસ્ટે થોડાં ભાંગેલા ઈંગ્લિશમાં મારી સાથે થોડી ઘણી વાત કરી.

મેં તેને જણાવ્યું કે, જો એ મને સારા વ્યૂવાળો કોઈ રૂમ આપી શકે તો આપે. તેણે તેની સિસ્ટમમાં જોઈને મને જણાવ્યું કે, સુંદર વ્યુવાળા સ્ટાન્ડર્ડ રૂમ તો બધાં બુક્ડ છે પણ તને લેડીઝ ફ્લોર પર રૂમ આપું તો ચાલશે? મને આશ્ચર્ય થયું. મેં આ લેડીઝ ફ્લોરનો અનુભવ ક્યારેય ક્યાંયે કરેલો નહોતો. આવામાં કદાચ મારી સાથે કોઈ પુરુષ હોત પણ ખરો તોયે હું કદાચ જિજ્ઞાસા સંતોષવા માટે એ રિસેપ્શનિસ્ટને હા પાડત. એ ફ્લોર પરનાં દરેક રૂમ ફક્ત સ્ત્રીઓને જ આપવામાં આવ્યા હતાં. ત્યાં સર્વિસ સ્ટાફ પણ સ્ત્રીઓ જ હતી અને કોઈ પણ પુરુષે જવાની મનાઈ હતી. એ ફ્લોરનાં દરેક રૂમમાં એક મૉઇસ્ચરાઇઝિંગ મશીન હતું જે તમે રાત્રે ચાલુ કરીને ઊંઘી શકો – જેનાં અસ્તિત્વ વિષે પણ મને એ દિવસ પહેલાં કોઈ જાણકારી નહોતી અને બાથરૂમમાં એ હોટેલની બે સ્ટાન્ડર્ડ ટોઇલેટ્રી (બોડી વૉશ, બોડી લોશન, શેમ્પૂ, કંડિશનર) બ્રાન્ડ્સ ઉપરાંત એક ત્રીજી ઑર્ગેનિક બ્રાન્ડ પણ હતી. આ જોઈને મને થયું આ લેડીઝ ફ્લોર તો આપણને ફાવી જાય તેવો છે! અને પછી એ રૂમની મોટામાં મોટી હાઈલાઈટ જોવા મળી. પડદા ખોલતાંની સાથે જ સામે અદભુત સ્કાયલાઇન જોવા મળી. મારો રૂમ ત્રેવીસમાં માળ પર હતો. તેનો રાતનો ફોટો તો મારા ભંગાર ફોન કેમેરા પર સારો નહોતો આવ્યો. પણ પછીનાં દિવસનો આ ફોટો જુઓ

એ સુંદર રૂમમાં ત્રણ રાત તો આરામથી નીકળી જાય તેમ હતી! હું ફ્રેશ થવા માટે બાથરૂમમાં ગઈ તો ત્યાં એ રાતનું છેલ્લું નોટ-સો-સરપ્રાઈઝ સામે હતું. ઑવર-એન્જીનીયર્ડ ટોયલેટ સીટ જેમાં સીટ વોર્મર ફેસિલિટી હતી. મને થોડું હસવું પણ આવ્યું અને સાથે સાથે એક નવી દુનિયામાં હોવાનો અહેસાસ પણ થયો. આ વિસ્મયની લાગણી મેં જાણે છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષમાં ગુમાવી દીધી હતી અને અચાનક એ મને પાછી મળી હતી.

નાહીને મારી કઈં જ કરવાની કે વિચારવાની હાલત નહોતી. એ રાત્રે મેં હોટેલનાં રેસ્ટ્રોંમાં જ ડિનર કર્યું. તેમની પાસે વેજિટેરિયન ઓપ્શન બહુ ઓછાં હતાં એટલે જે એક સ્ટાર્ટર અને એક મેઈન કૉર્સ વેજ હતાં એ બે મેં મંગાવ્યાં. આટલી નામાંકિત હૉટેલમાં જમવાનું ખરાબ હોવાનાં ચાન્સ તો બહુ ઓછા હોય પણ એ, માઈન્ડ-બ્લોઇંગ પણ નહોતું. જમવાનું પતાવીને મેં એક બે કૉલ કર્યાં અને પછી ઊંઘવા તરફ પ્રયાણ કર્યું.

તૈયારી

ઓસાકા, જાપાન

ગુરુવારે મેં તાબડતોબ મારું કામ આટોપ્યું. શુક્રવારે મેં નવી કંપનીનાં વકીલો પાસેથી મારાં વિઝા સંબંધી કાગળ એકઠાં કર્યાં અને ટ્રાવેલ સંબંધી થોડી ખરીદી કરી. એ આખું અઠવાડિયું ખૂબ પ્લાનિંગ અને દોડાદોડીમાં વીત્યું હતું એટલે નવી જગ્યાએ ટ્રાવેલ કરવાનો ઉત્સાહ જાણે મરી ગયો હતો. એટલે ચારેક વાગ્યા આસપાસ બધું બહારનું કામ પત્યા પછી જરા મૂડમાં આવવા માટે મેં પૅડિક્યોર કરાવ્યું અને પછી ઘરે પહોંચીને થોડું ઘણું પૅકિંગ કર્યું. પૅકિંગમાં જરા વિચારીને કરવું પડે તેમ હતું. મારે ફક્ત એક હૅન્ડ બૅગ લઇ જવી હતી જેથી જપાનમાં અંદર મુસાફરી કરવામાં સરળતા રહે અને મારે બધે બે-ત્રણ બૅગ ખેંચી ખેંચીને ન ફરવું પડે. જાપાનમાં હું કુલ પંદર દિવસ માટે રહેવાની હતી. ઓસાકા ચાર દિવસ અને પછી ટોક્યોમાં ઓછામાં ઓછા પાંચ દિવસ. એટલે ટોક્યોમાં ક્યારેક કપડાં ધોઈ શકાય એ ગણતરીએ મેં સાત દિવસનાં કપડાં લેવાનું નક્કી કર્યું. બે જીન્સ રિપીટ કરવાનાં અને પાંચ-છ જૂદા જૂદા ટી શર્ટ, લૅપટૉપ, ફોન અને નાની બૉટલોમાં થોડો નહાવા ધોવાનો સામાન બસ. એ રાત્રે અમે અમારાં જાપાન-નિવાસી મિત્ર આશુ અને તેની પત્ની સાથે ઓસાકા પછીનાં પ્લાન માટે વાત કરવી શરુ કરી. ત્યારે અમને જાપાન રેલ પાસ વિષે માહિતી મળી.

જાપાન રેલ પાસ (જે-રેલ પાસ) – ટૂરિસ્ટ માટે જાપાનની સરકારે આ પાસની યોજના કરી છે. તમે એક સમયે સાત દિવસ અથવા ચૌદ દિવસ માટે આ પાસ ખરીદી શકો. સાત દિવસ માટે ખરીદો તો લગભગ અઢીસો ડૉલર અને ચૌદ દિવસ માટે લગભગ સાડા ચારસો ડૉલરમાં આ પાસ મળે.એ પાસ સાથે તમે નિર્ધારિત સમય માટે ‘જાપાન રેલ (JR)’ દ્વારા સંચાલિત તમામ લોકલ ટ્રેન અને મોટાં ભાગની બુલેટ ટ્રેન (શિન્કાનસેન)માં કોઈ એક્સ્ટ્રા ચાર્જ વિના મુસાફરી કરી શકો. આ પાસ સાથે તમારે JR અને અમુક બુલેટ ટ્રેન્સની ટિકટ લેવા માટે અટકવું ન પડે. તમે એ બંનેનાં સ્ટેશન્સ પર ફક્ત તમારો પાસ દેખાડીને ફટાફટ આવ-જા કરી શકો. જાપાનમાં અંદર ફરવાનો સૌથી સરળ અને પ્રચલિત રસ્તો તેમની પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ છે એટલે આ પાસ લેવાથી એક ટૂરિસ્ટ તરીકે મને ઘણો લાભ થાય. લાંબા સમય સુધી એવું હતું કે, આ પાસ તમને જાપાન સિવાયનાં દેશોમાં અમુક ટ્રાવેલ એજન્ટ્સ પાસેથી જ મળે. જાપાન પહોંચ્યા પછી એ પાસ મેળવવો એટલે લોઢાનાં ચણા ચાવવા જેવું કામ. ઓનલાઇન અમુક વેબસાઈટ પરથી એ પાસ મળે પણ એ તમારાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનાં એડ્રેસ પર જ પોસ્ટમાં આવે. તેની તત્કાલ ડીલીવરી પણ ઓછામાં ઓછા બે દિવસ પછી જ મળે.

મારા માટે એ પાસ મળી શકે તેનાં તમામ રસ્તા જાણે બંધ થઇ ગયા હતાં. શુક્રવારની રાત પડી ગઈ હતી અને શનિવારે અગિયાર વાગ્યાની તો મારી ફલાઇટ હતી. અમે જોયું તો એક લોકલ ટ્રાવેલ એજન્ટ જે જાપાન રેલ પાસ વેંચતો હતો, તેની ઓફિસ શનિવારે બંધ રહેતી હતી. સેમ મારા માટે પાસ લાવી શકે તેમ નહોતો કારણ કે, જાપાન પહોંચતાં સાથે જ ઍરપોર્ટ પર એ પાસ ઍક્ટિવેટ કરાવવો પડે જેનાં માટે મારાં પાસપૉર્ટની જરૂર પડે, જે તેની પાસે હોય નહીં. વળી શિન્કાનસેનની ઓસાકાથી ટોક્યો સુધીની એક મોંઘી મુસાફરી – જેનાં માટે મને આ પાસ કામ લાગે, એ તો મારે સેમનાં આવ્યાં પહેલાં જ કરવાની હતી. મને થયું મર્યા! મેં મારાં અમુક મિત્રોને આ વિષે વાત કરી. તેમાંનાં એકે મને એક વેબસાઈટ બતાવી જેનાં પરથી હું જાપાન રેલ પાસ ખરીદી શકું અને એ મને જાપાનમાં મારી પસંદગીની હૉટેલ પાર એ પાસની ડિલિવરી આપે. આ રસ્તો અમને સૌથી યોગ્ય લાગ્યો એટલે મેં તેનાં પરથી મારો પાસ લેવાનું શરુ કર્યું. ક્રેડિટ કાર્ડ ડીટેલ નાંખીને ખરીદી પૂર્ણ કર્યા પછી ફાઇનલ પેજ, જેનાં પર મને કન્ફર્મેશન મળવું જોઈએ એ પેજ પર મને 404 Error મળી.

મેં ઈ-મેલ ચેક કર્યો તો ત્યાં પણ કોઈ કન્ફર્મેશન નહોતું આવ્યું. એટલે મને થયું મારાં બ્રાઉઝરનાં ઍડ બ્લૉકર અને નોન-ટ્રેકર પ્લગિન ઘણી વખત થોડી બગવાળી વેબસાઈટ પર અમુક માહિતી અને સ્ક્રિપ્ટ્સ સરખી રીતે લોડ નથી કરતાં હોતાં. એટલે મેં મારાં ડીફોલ્ટ બ્રાઉઝરનાં બદલે એક અલગ બ્રાઉઝર પર ટિકિટ ખરીદવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પણ કોઈ ફર્ક ન પડ્યો. પણ એ જ એરર આવી અને કોઈ કન્ફર્મેશન ન આવ્યું. મેં સૌથી પહેલાં મારું ક્રેડિટ કાર્ડ અકાઉન્ટ ચેક કર્યું અને કન્ફર્મ કર્યું કે, મારાં કાર્ડ પાર કોઈ ચાર્જ નથી આવ્યો. મને મારી જ મૂર્ખામી પર થોડો ગુસ્સો આવ્યો કે, ટેકનિકલી આટલી જાણકાર હોવા છતાં એ પાસ મેળવવાની આપાધાપીમાં મેં એ વૅબસાઇટ વિષે ઇન્ટરનેટ પર કોઈ શોધખોળ કર્યાં વિના, ફક્ત એક ભરોસાલાયક મિત્રએ વેબસાઈટ સજેસ્ટ કરી હતી એટલે તેનાં પર ભરોસો કરી લીધો. જે-રેલ પાસનું મિશન મેં ત્યાં જ આટોપ્યું અને જાપાન જઈને જે કઈં થઇ શકે એ કરવું બાકી છોડી દેવું એમ નક્કી કર્યું.

શનિવારે સવારે એરપોર્ટ પહોંચીને હું સિક્યોરિટી ચેકની લાઈનમાં ઊભી હતી. બાકીનાં બધાં કામ પતી ગયા હતાં અને હું બિલકુલ રિલેક્સ્ડ હતી એટલે મગજ થોડું સારું ચાલી રહ્યું હતું. મને વિચાર આવ્યો કે, ફરીથી એક વખત મારું ક્રેડિટ કાર્ડ અકાઉન્ટ ચેક કરી લેવું જોઈએ અને જોવું જોઈએ કે, પેલી વેબસાઈટ પરથી કોઈ ચાર્જ નથી આવ્યો. મેં જોયું તો તેનાં પાર સાડા ચારસો ડૉલરનાં બે પેન્ડિંગ ચાર્જ આવી ગયા હતાં અને બંનેની વિગતોમાં ‘જાપાન રેલ પાસ’ લખેલું હતું. મેં તરત જ બૅન્કમાં ફોન કર્યો અને કસ્ટમર સર્વિસ પરની સ્ત્રીને જણાવ્યું કે, આ બંને ટ્રાન્ઝેક્શન ફ્રોડ છે અને તેનું પ્રોસેસિંગ તરત જ રોકવાની વિનંતી કરી. એ સ્ત્રીએ મને જણાવ્યું કે, આવતા 24થી 48 કલાકમાં એ ટ્રાન્ઝેક્શન મારાં અકાઉન્ટમાંથી ચાલ્યા જવા જોઈએ. મેં તેની સાથે બે-ત્રણ વાર એ વાત કન્ફર્મ કરી કારણ કે, ધારો કે કઈં થાય અને બેન્ક મને ફોન દ્વારા સંપર્ક કરવાનો પ્રયત્ન કરે તો મારો ફોન નંબર તો જાપાનમાં ચાલુ ન હોય. તેણે મને ફરી ફરીને ખાતરી આપી કે, 24થી 48 કલાકમાં મારું કામ થઇ જશે એટલે મને થોડી ધરપત થઇ. ઓસાકાની ફલાઇટમાં બેસતાં સાથે જ મને થોડી નિરાંત થઇ અને મેં મૂવીઝ જોઈને બાર કલાક વિતાવ્યાં. મારાં જાપાનનાં મિત્રોએ મારાં માટે એક બહુ સારુ કામ કર્યું હતું અને મારી હૉટેલને ફોન કરીને તેમની ઍરપોર્ટથી હોટેલ સુધી પહોંચવા માટેની વ્યવસ્થાઓ જાણી લીધી હતી. કાન્સાઈ ઍરપોર્ટથી સવા કલાકની એક ટ્રેન લઈને મારે ઓસાકા સ્ટેશન પહોંચવાનું હતું. ઓસાકા સ્ટેશનની ‘સાકુરા-બાશી’ એક્ઝિટ પર મારી હૉટેલની કૉમ્પ્લિમેન્ટરી શટલ બસ લઈને હોટેલ પહોંચવાનું.

સાંજે સાડા ચાર આસપાસ મારી ફલાઇટ લેન્ડ થઇ. એરપોર્ટ પહોંચીને સૌથી પહેલું કામ મેં જે-રેલ પાસ વિષે તપાસ કરવાનું કર્યું. મને આરામથી જે-રેલ પાસનું કાઉન્ટર મળ્યું જયાં પાસપોર્ટ દેખાડીને હું આરામથી ચૌદ દિવસનો પાસ ખરીદી શકી. ત્યાં જ પાસ એક્ટિવેટ પણ થઇ ગયો અને તેણે મને ઓસાકા સ્ટેશન પહોંચવાનો રસ્તો પણ જણાવ્યો. પાસ કાઉન્ટરથી બહાર નીકળતાં જ બરાબર સામે JR સ્ટેશન હતું જયાંથી મારે ઓસાકાની ટ્રેન લેવાની હતી. જે-રેલ પાસ બતાવીને સહેલાઇથી હું અંદર પહોંચી અને યોગ્ય ટ્રેન પકડીને ઓસાકા તરફ પ્રયાણ કર્યું.

જાપાન

જાપાન

છેલ્લા બે વર્ષથી હું અમેરિકા અને કૅનેડામાં અલગ અલગ સ્થળોએ પૂરજોશમાં ફરી રહી છું. પણ, આ બંનેમાંથી એક પણ દેશનાં એક પણ સ્થળની મુલાકાતનાં અનુભવ ક્યારેય એટલા અલગ નહોતાં કે તેનાં વિષે લખવાનું મન થાય. મોન્ટ્રિયાલની છેલ્લી પોસ્ટ પછી હું લંડન, વાનકુવર, હ્યુસ્ટન (ટેક્સસ), ન્યૂ યોર્ક, ઓરલાન્ડો (ડિઝની વર્લ્ડ અને હેરી પોટર વર્લ્ડ) અને સિયાટલ ફરી. એ ઉપરાંત અમુક રોડ ટ્રિપ્સ પણ કરી. ફક્ત સ્થળો અને બેકગ્રાઉન્ડ બદલાતાં રહેતાં. તેની ફીલ હંમેશા સમાન રહેતી. નાનું શહેર કે ગામ હોય તો થોડું ઘણું જોવા કરવાનું, થોડી નેચરલ બ્યૂટી ને એવું બધું અને મોટું શહેર હોય તો એ જ બધું – કલા કારીગરી, નાઇટલાઇફ અને શહેરનાં જાણીતાં લેન્ડમાર્ક અને અટ્રેક્શન્સ. આ બધી ટ્રિપ લગભગ પાંચ દિવસ કરતાં ઓછાં સમય માટે થતી. જેમ રામ લીલા જોઈને આપણને થયું હતું કે, આનાં કરતાં તો દીપિકા પાદુકોણનો ચણિયા-ચોલી ફોટોશૂટ જોઈ લીધો હોત, તેવી જ લાગણી તમને એ શહેરો પરની પોસ્ટ્સ વાંચીને આવત.

ટ્રાવેલિંગની એક ઘરેડ પડી ગઈ હતી. એ ત્યારે બદલાઈ જ્યારે મેં મારી છેલ્લી જૉબ બદલી જેનાં માટે વિઝા અપ્રૂવ કરાવવા મારે અમેરિકાથી બહાર જવું પડે તેમ હતું. પહેલાં તો મેં જેટલૅગ સહન ન કરવો પડે એ માટે કૅનેડા કે મેક્સિકો જઈને કામ પતાવવાનું નક્કી કર્યું. જ્યારથી આ ટ્રિપની વાત થતી હતી ત્યારથી હું મારાં પાર્ટનર સેમને કહેતી હતી કે, મારી સાથે ચાલ. પણ, તેનું કઈં નક્કી નહોતું. એક વખત તેણે હસતાં હસતાં કહ્યું હતું કે, તું જાપાન જઈશ તો હું તારી સાથે આવીશ.

સમજો કે, આજે સોમવાર છે. પછીનાં અઠવાડિયે લૉન્ગ વીકેન્ડ છે એટલે ગુરૂ – શુક્ર રાજા છે અને બુધવાર આવતાં અઠવાડિયાનો કામનો છેલ્લો દિવસ છે. આજે મારો એક અગત્યનો કાગળ સહી થઈને આવી ગયો છે અને સરકારની એક વેબસાઈટ અનુસાર મને મેક્સિકોમાં આવતાં અઠવાડિયે અપોઈન્ટમેન્ટ મળી શકે તેમ છે. એટલે મેં મારા મેનેજરને કહ્યું છે કે, આવતાં બુધવારે મારાં કામનો છેલ્લો દિવસ હશે. હવે હું ખરેખર અપોઈન્ટમેન્ટ બુક કરવાનું શરુ કરું છું અને આ વેબસાઈટ પ્રમાણે મને મેક્સિકોમાં આવતાં મહિના સુધી કોઈ અપોઈન્ટમેન્ટ મળી શકે તેમ નથી. હું કૅનૅડાની તારીખો જોઉં છું અને મને ત્યાં આવતાં બે મહિના સુધી કઈં મળે તેમ નથી. સિડની પણ ત્રણ અઠવાડિયાની રાહ જોવી પડે તેમ છે. સોમવારની રાત પડે છે અને મને ત્રણમાંથી ક્યાંયે અપોઈન્ટમેન્ટ નથી મળતી. તો હું લંડન અને જાપાનની તારીખો જોઉં છું અને એ બંને જગ્યાએ મને 2-3 દિવસમાં અપોઈન્ટમેન્ટ્સ મળી શકે તેમ છે. મંગળવારે ફરીથી તારીખો જોઉં છું અને હજુ પણ તેમાં કોઈ જ ફેરફાર નથી થતો. હવે ખરેખર જાપાન કે લંડન જવાનું થાય તેવી શક્યતા હતી!

હજુ કંઇ નક્કી નહોતું પણ સેમે એ જાણતાં સાથે જ બુદ્ધિ દોડાવીને એ જ બપોરે જાપાનનાં વિઝા માટે અપ્લાય કરવા માટે કાગળ ભેગાં કર્યાં. ઍમ્બેસી સાડા ચારે બંધ થતી હતી અને તેની પાસે તેનાં મિત્ર આશુનું એડ્રેસ નહોતું જેની વિઝા અપ્લાય કરવા માટે તેને જરૂર હતી. જો એ ઍમ્બેસી બંધ થતાં પહેલાં અપ્લાય કરે તો તેને પાંચ દિવસ પછી તેનો પાસપોર્ટ પાછો મળે. જો ન કરી શકે તો તેને એક દિવસ વધારે રાહ જોવી પડે. મેં તેને એક રસ્તો એ સૂઝાડ્યો કે, કોઈ હોટેલનું ઍડ્રેસ એપ્લિકેશનમાં ભરી દે. પણ, બરાબર ચાર વાગ્યે આશુ ઊઠ્યો અને સેમની વિઝા એપ્લિકેશન મુકાઈ ગઈ! એ સાંજે તેનાં હાઉઝમેટ અને મારાં પણ મિત્ર – અભીએ અમને જણાવ્યું કે, એ પણ આવતાં અઠવાડિયે કામ માટે ટોક્યો જાય તેની પૂરી શક્યતા છે.

મંગળવારે રાત્રે અને બુધવારે દિવસે મને કંઇ જ જોવા કે બુક કરવાનો સમય નહોતો કારણ કે, કામ પર એક જરૂરી પ્રોજેક્ટ બુધવાર સાંજ સુધીમાં પતવાનો હતો એટલે એ ખતમ થયા પછી બુધવારે રાત્રે મેં ફરીથી તારીખો જોઈ અને અંતે ઓસાકા પર જ નમતું મૂક્યું. હવે એ અપોઈન્ટમેન્ટ માટે તમે પૈસા ન ભરો ત્યાં સુધી એ વેબસાઈટ તમને સૌથી પહેલી અવેલેબલ અપોઈન્ટમેન્ટ જ બતાવે, તેનાં પછીનું કૅલેન્ડર ન બતાવે અને એક વખત પૈસા ભર્યા પછી તમારે એ જ શહેરની એ જ એમ્બેસીમાં જવું પડે. મેં પૈસા ભરી દીધાં અને પછી જોયું તો ઓસાકાની આવતાં અઠવાડિયે મંગળવાર કે બુધવારની જ અપોઈન્ટમેન્ટ મળતી હતી. ગુરુ કે શુક્રની મળતી જ નહોતી. સમયનો ફરક વગેરે ઉમેરીને જોઈએ તો મારે બુધવારની અપોઈન્ટમેન્ટ માટે પણ સોમવારે તો નીકળવું જ પડે તેમ હતું. એ માટે મારે શુક્રવારે જ કામ પતાવવું પડે. અને ત્યાં સુધીમાં તો સેમનો પાસપોર્ટ પણ પાછો ન આવે. મને થયું માર્યાં! બુધવારની રાત તો થઈ પણ ગઈ હતી! હવે મારી પાસે બે ઓપ્શન હતાં. બેસ્ટ કેસમાં હું એ જ અઠવાડિયે કામ પતાવીને વીકેન્ડ પર જ નીકળી જાઉં અને પછીનાં અઠવાડિયે વિઝાનું બધું પતાવી દઉં અથવા એક અઠવાડિયા માટે મારી આખી પ્રોસેસ પાછળ ઠેલાય પણ મેનેજરને મેં શરૂઆતમાં જે શેડ્યુલ કહ્યું હતું એ જ શેડયુલ પર બધું પતે અને ત્યાં સુધીમાં સેમનો પાસપોર્ટ પણ પાછો આવી જાય પણ, એમ કરું તો હું નવું કામ શરૂ કરીને જે ક્રિસમસ બ્રેક લેવા ઈચ્છતી હતી એ ન લઈ શકું કારણ કે, નવા કામમાં પૂરતો સમય ન પસાર થયો હોય. મેં સેમને પૂછ્યું તો તેનો મત હતો કે, મારે તેનાં વિશે ન વિચારવું જોઈએ અને વહેલામાં વહેલું નીકળી જવું જોઈએ. રાત્રે બાર વાગ્યે મેં પહેલું કામ કર્યું મારા મેનેજરને મેસેજ કરવાનું. મેં તેને મારી પરિસ્થિતિ જણાવી અને પૂછ્યું કે, કામ પર કાલે કે પરમ દિવસે મારો છેલ્લો દિવસ હોય તો ચાલે? તેણે ધાર્યાં પ્રમાણે ગુરુવારે સવારે મને જણાવ્યું કે, મારે પોતાનાં માટે જે સૌથી સારું હોય એ જ કરવું અને તેનો મતલબ એવો હોય કે મારે આજે જ કામ છોડવું પડે તો તેમાં કોઈ વાંધો નહીં! બસ પછી તો એ જ દિવસે કામ પર બધો ખેલ આટોપીને મારી શનિવારની ટિકિટ પણ બુક થઈ ગઈ.

રાત્રે અમે મળ્યાં ત્યારે અભિએ અમને જણાવ્યું કે, તેનું આવતાં અઠવાડિયે ટોક્યો જવાનું પાક્કું થઈ ગયું. હવે અભી, હું, સેમનો ટોક્યો – નિવાસી મિત્ર આશુ (જે અભી અને મારો પણ મિત્ર બની ગયો હતો) અને તેની પત્ની શ્રી થોડાં તો થોડાં દિવસ પણ મળીને ટોક્યો જલસા કરવાનાં હતાં! મને પહેલેથી ખાતરી હતી કે, સેમ છેલ્લી ઘડીએ મગજ લડાવીને કઈંક ગોઠવી લેશે અને એવું જ થયું. તેણે પણ પોતાનો પ્લાન અંતે બનાવી જ લીધો.

ગુરુવારે મેં ટિકિટ બુક કરી અને શનિવારે હું પ્લેનમાં હતી. શુક્રવાર રાત સુધી મારી હોટેલ પણ બુક નહોતી થઇ. કારણ કે, બધાંનાં ફાઈનલ પ્લાન અમે શુક્રવાર સુધી નક્કી નહોતાં કર્યાં. અંતે નક્કી થયું કે, ઓસાકામાં હું રવિવારથી બુધવારની બપોર સુધી રહેવાની હતી. બુધવારે રાત્રે હું ટોક્યો પહોંચવાની હતી. સેમ ગુરુવારે બપોરે ટોક્યો લૅન્ડ થવાનો હતો અને અભી શુક્રવારે બપોરે. ત્યાર પછીનાં દસ દિવસ અમે થોડો સમય સાથે અને થોડો સમય અમારી રીતે અલગ ટ્રાવેલ કરવાનાં હતાં. આમ બહુ વખત પછી મને ટ્રાવેલિંગમાં એડવેન્ચર વાળી ફીલ આવી! :)

બાકીની વાત રાબેતા મુજબ to be continued …

મોન્ટ્રિયાલ ફોટોઝ – ફાઈનલી!

કેનેડા, ફોટોઝ, મોન્ટ્રિયાલ

એક કહેવત છે કે, ‘Perfect is the enemy of Good’. આ પોસ્ટનાં કેસમાં કંઈક એવું જ થયું. હમણાં હું એક પરીક્ષા અને એક શોની તૈયારી કરી રહી છું. તે બંનેની ડેડલાઈન ઓગસ્ટનો અંત છે અને મને એ બે સિવાયની ત્રીજી બાબત વિચારવાનો બિલકુલ સમય નથી રહ્યો. એ ઉપરાંત મારી દિવસની જોબમાં પણ હમણાં એક ‘all consuming’ પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યો છે. તેનાં કારણે મોન્ટ્રિયાલનાં ફોટોઝનું ક્લીન-અપ અટકી પડ્યું.

લગભગ 400 ફોટોઝ ક્લીન કરતાં અને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવતાં (કારણ કે, ફોન અને કેમેરા ફોટોઝ મિક્સ છે) ઓછામાં ઓછી બે કલાક લાગે અને ‘આવતાં અઠવાડિયે’ સમય મળશે ત્યારે ક્લીન કરીને પોસ્ટ કરીશ એમ વિચારતાં વિચારતાં ત્રણ અઠવાડિયા નીકળી ગયાં અને સમજાયું કે, એ રીતે રાહ જોઇશ તો તો 2 મહિને પણ મારો આરો નહીં આવે અને જ્યાં સુધી એ પોસ્ટ નહીં કરી લઉં ત્યાં સુધી મારાં યોગ્ય ક્રમમાં જ પોસ્ટ કરવાનાં OCDને રાહત નહીં મળે અને કઈં જ નહીં લખી શકાય. એટલે હવે જેમ છે તેમ ને તેમ ફોટોઝ પોસ્ટ કરું છું. સોનામાં સુગંધ – આ વખતે ફક્ત લિન્ક, કોલાજ પણ નહીં. :P સમય મળશે ત્યારે એ આલબમનું ક્લીન-અપ કરીશ. ત્યાં સુધી ‘અસુવિધા કે લિયે ખેદ હૈ’. એક વખત તો આવું પણ ચાલે. ફોટોઝ માટે નીચેની લિન્ક ક્લિક કરો.

https://goo.gl/photos/q2PBoAc2mD6YfjNC6

મોન્ટ્રિયાલ – 2

કેનેડા, મોન્ટ્રિયાલ

બીજા દિવસે અમે આખો દિવસ ઓલ્ડ-ટાઉન મોન્ટ્રિયાલમાં વિતાવવાનું નક્કી કર્યું હતું. કોઈ સારી નાશ્તા માટેની જગ્યા શોધવા લાગ્યાં. મને યેલ્પમાં એક સારી જગ્યા મળી પણ અમને તેની દિશા શોધવામાં થોડી વાર લાગી. સૌરભે કંટાળીને એક જગ્યાએ અંદર જવાનું નક્કી કર્યું અને હું એક ટોપ-રીવ્યુવળી જગ્યાએ જ જવાની જીદ પકડીને બેઠી હતી. પાંચ સેકન્ડ પછી મોં ઉપર કરીને નામ જોયું તો અમે તે જ જગ્યાએ જતાં હતાં. એ સ્થળે મેં અત્યાર સુધીમાં ખાયેલી સારામાં સારી સેવરી પેનકેક ખાધી હતી. મારી મિત્ર ઍનાએ મને મેસેજ કરીને જણાવ્યું હતું કે, અમે બે વાગ્યે મળીશું એટલે અમે અમારી મરજી પ્રમાણે રખડવાનું શરૂ રાખ્યું અને એ ઑલ્ડ ટાઉન પહોંચી જાય ત્યારે અમે જ્યાં હોય ત્યાં તે અમને મળવા આવવાની હતી. ત્યાંથી અમે નોત્રે દામ બેસિલિકા ચાલવા લાગ્યાં.

રસ્તામાં એક સુંદર નાની માર્કેટ હતી ત્યાં લગભગ પોણી કલાક રોકાઈ ગયાં. એક દુકાનમાં હું અમસ્તી ટાઈમપાસ કરતી હતી અને સનગ્લાસિસ ટ્રાય કરતી હતી. તો સૌરભ દોઢ-ડાહ્યો કહે કે, આ શું બકવાસ ટ્રાય કરસ, આની ફેશન બે વરસ પે’લા ગઈ. પછી બીજા આપીને કહે આ લે આ ટ્રાય કર. એ મારાં પર સારાં લાગતા હતાં તો સૌરભે ખરીદી લીધા. મેં તેને કહ્યું, હું સાન ફ્રાન્સીસ્કો જઈને બધાંને કહીશ કે, મારાં ભાઈએ મને મસ્ત સનીઝ લઈ દીધાં. :D પછી અમે એક એંટીક ચીજોની દુકાનમાં નજર ફેરવી. ત્યાંથી મેં બે સુંદર કી-ચેઇન ખરીદ્યાં. એ કી-ચેન પિત્તળની જૂનાં કોઈ તાળાની મોટી ચાવીનાં આકારનાં હતાં અને તેનાં હાથા પર પર સુંદર કોતરણી કરેલી હતી. એ શોપમાં જૂના કૅમેરા, જૂની બેગો વગેરે જોવાનું એટલું બધું હતું કે, ન પૂછો વાત! એ એક શોપમાં અમે લગભગ અડધી પોણી કલાક કાઢી. ત્યાંથી સીધા બેસિલિકા પહોંચ્યા. તેની બનાવટ ગોથિક સ્ટાઇલની હતી. તેનાં વિશે બહુ લખીશ નહીં, તમે ફોટોઝમાં જોઈ શકશો.

એ જગ્યા અમે લગભગ પૂરી જોઈ લીધી હતી ત્યાં મારી મિત્ર ઍના આવી. પછી તેની સાથે અમે નજીકમાં આઈસ-ક્રીમ ખાવા ગયાં. મારાં મિત્રો ડેવિડ અને ફીફી સાથે હું એક વખત એક્સ્પ્લોરેટેરિયમ ગઈ હતી ત્યારે અચાનક ફીફી તેની સાથે વાત કરવા લાગ્યો હતો અને પછી આખી સાંજ એ અમારી સાથે ફરી હતી, એ રીતે અમે મિત્રો બન્યા હતાં. એ સમયે તે ટ્રાવેલ કરી રહી હતી અને એ દિવસ સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં તેનો છેલ્લો દિવસ હતો. એ દિવસે ફરી મળ્યાં ત્યારે હું તેનાં શહેરમાં ટ્રાવેલ કરી રહી હતી. :) તે એક કાફૅમાં કામ કરતી હતી એટલે ચાર વાગ્યે તેને કામ પર જવાનું હતું. તેણે અમને તેનાં કાફૅ પર સાંજે જમવા/ડ્રિંક્સ માટે આવવાનું કહ્યું હતું. ઍના ગઈ પછી અમે એક શોપિંગ ડિસ્ટ્રિક્ટ તરફ ગયાં. ત્યાંથી મેં એક શોર્ટ્સ અને બે પર શૂઝ ખરીદ્યાં. ત્યાર પછી અમે મોન્ટ્રિયાલનાં ચાઇનાટાઉનમાં આંટો માર્યો અને જમવા માટે કોઈ સારી જગ્યા શોધવા લાગ્યાં. છ જ વાગ્યા હતાં પણ સૌરભને કકડીને ભૂખ લાગી હતી. અમને બંનેને ફરી ભારતીય જમવાનું જમવાનું મન થયું હતું એટલે અમે યેલ્પ ખોલીને બેઠાં. ત્યાંથી નજીક બે-ત્રણ રેસ્ટોરાં હતાં પણ જેનાં રીવ્યુ સારાં હતાં એ થોડું દૂર હતું. અમે એ તરફ ચાલવાનું શરૂ તો કર્યું પણ પછી અમને બંનેને થાક લાગ્યો હતો એટલે સૌરભ કહે ભલે બીજી જગ્યાનાં રીવ્યુ એટલા સારા ન હોય તો પણ આપણે ત્યાં જ જઈએ.

એ જગ્યાનું નામ હવે હું ભૂલી ગઈ છું. એક નાના દરવાજામાંથી ત્યાં ઉપર જવાતું હતું. કોઈનાં ઘરને પાડીને ત્યાં રેસ્ટોરાં બનાવ્યું હોય તેમ લાગતું હતું. અમે અંદર ગયાં ત્યારે કોઈ અન્ય લોકો નહોતાં. ફક્ત તેનાં માલિક પતિ-પત્ની અને તેમની એક દસેક વર્ષની દીકરી. અમારો ઓર્ડર તેમની દીકરીએ લખ્યો. એ લોકો કશ્મીરી હોય તેવું લાગતું હતું. રેસ્ટોરાંમાં અંદર જતાં તરત જ તેમનું રસોડું દેખાતું હતું. જમવાનું એ બહેને બનાવ્યું હતું. મારાં માટે થોડું વહેલું હતું એટલે મને ખાસ કઈં ખાવાની ઈચ્છા નહોતી. મેં સૌરભ સાથે કુલ્ચા શેર કર્યા. તેવા કુલ્ચા મેં આજ સુધી ક્યાંય નથી ખાધાં! સૌરભે કહ્યું હવે અહીં જ જમવાનું પતાવી દે એટલે અમે એક વધુ કુલ્ચા અને સબ્જી મંગાવી. ત્યાંથી અમે એક ઓપન ટૅરેસ બારમાં ગયાં. ત્યાં થયેલી એક વાત મને હજુ પણ નથી ભૂલાઈ. અમે સૌરભનાં સગા નાના ભાઈનાં કોલેજ ઍડ્મિશન અને પૉલિટિક્સની કરિયર ચોઈસ વિશે વાત કરતાં હતાં. સૌરભનું કહેવું હતું “સારું. પરિવારમાં કોઈ તો પૈસા કમાશે” અને મારું કહેવું હતું કે, આજની તારીખે ભારતમાં રાજકારણ એ બહુ જોખમી કરિયર ચોઈસ છે કારણ કે, તેમાં જીવનું જોખમ છે. સૌરભે એ નાની વાત પર મારો મુદ્દો સમજવાને બદલે મારો ઊધડો લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. “તું બધી વાતમાં આટલી ડરે છે શું કામ?” “હું કઈં ડરતી નથી. જો ડરતી હોત તો આજે જ્યાં છું ત્યાં ન હોત.” “રે’વા દે. ડરે જ છે. ડરતી ન હોત તો પે’લા દિવસે બ્રેકઅપ થઈ જશે તો એમ વિચારીને રડતી ન હોત. એને જવા દીધો હોત.”

ત્યાર પછી અમે નદીકિનારે બીજા એક બારમાં જઈને હોટેલ તરફ રવાના થયાં હતાં. એક રાત્રિ માટે અમારે હોટેલ બદલવાની હતી અને નવી હોટેલ શોધવાની હતી. એ હોટેલ એક અપાર્ટમેન્ટ હોટેલ હતી. ત્યાં રિસેપશન પર રાત્રે કોઈ નહોતું. અમે રિસેપશન પર ફોનમાંથી ફોન કર્યો ત્યારે એક માણસ ચાવી લઈને નીચે અમને ચાવી આપવા આવ્યો. એ બિલ્ડીંગમાં લિફ્ટ નહોતી. અમે સામાન ઉપાડીને ઉપર ગયાં. એ-બે બિયર પીધી, થોડી વાર રહીને પિઝા મંગાવ્યો અને પછી ઊંઘી ગયાં. સવારે ચાર વાગ્યા આસપાસ મારી ઊંઘ ઊડી ગઈ. ઊઠીને ગરમી ખૂબ થતી હતી. જોયું તો એર-કન્ડિશનર બંધ હતું. પાવર-સપ્લાય કટ થઈ ગયો હતો અને ઓછામાં ઓછી અડધી કલાક સુધી કટ રહ્યો હતો. નોર્થ અમેરિકામાં પાવર-કટનો અનુભવ કર્યાનો એ પહેલો પ્રસંગ હતો. મારી ફલાઇટ આઠ વાગ્યાની હતી એટલે સવા છ વાગ્યે અમે ઘરેથી નીકળ્યાં. સૌરભ મને એરપોર્ટ ડ્રોપ કરીને સીધો જ ટોરોન્ટો જવા નીકળી ગયો.


સૌરભની ડરવાળી વાત ખોટી હતી પણ તેણે તેનાં કારણરૂપે આપેલી દલીલ સાચી હતી. ડર વિશે મારું માનવું છે કે, ડર લાગવો એ સારી વાત છે. ડર હંમેશા કોઈ કારણથી લાગતો હોય છે. એ લાગણી સામાન્ય રીતે આપણને સુરક્ષિત રાખવા માટે બની છે (સિવાય કે, અજાણપણાનો ડર – fear of the unknown અને અતાર્કિક ડર – illogical fear). એટલે લગભગ દરેક વાતે ડર લાગે ત્યારે મેં મને ડર કયા કારણથી લાગી રહ્યો છે તે સમજીને ડર સામે નમતું મૂકવું કે તેને અવગણીને આગળ વધવું એ નિર્ણય લીધો છે. પણ, બ્રેકઅપ્સનો મને ડર લાગતો હતો. અતાર્કિક રીતે લાગતો હતો. હમણાં સુધી મારું કામકાજ પેલા દબંગનાં ડાયલોગ જેવું હતું. “થપ્પડ સે ડર નહીં લાગતા સાબ, પ્યાર સે લાગતા હૈ” વાળું. મારાં એ ડરનું મૂળ જીવનભર એકલાં રહી જવાનો ડર હતો. સૌરભનાં એ સવાલે મારી એક બહુ અગત્યની મદદ કરી. હું એ ડરનું મૂળ શોધી શકી.

બાળપણમાં રાજકોટમાં રહેતી અપરિણિત મોટી ઉંમરની સ્ત્રીઓનાં અનુભવ સાંભળ્યાં હતાં. અમારી સ્કૂલમાં આવાં બે શિક્ષકો હતાં. તેમાંથી એક કહેતાં કે, તેમનો લગ્ન ન કરવાનાં નિર્ણય બાબતે તેમને અફસોસ થતો હતો. તેમની રિક્ષામાં અમારાં કલાસની બીજી અમુક છોકરીઓ જતી એ પણ તેમની સાથે થયેલી કેટલીક વાતો અમને કહેતી જેનો આ જ સાદ હતો. બીજા શિક્ષક સામાજીક અને લાગણીનાં સ્તરે થોડાં રુક્ષ હતાં. મારાં દૂરનાં એક કઝિન ફઈબા જેમણે લગ્ન નહોતાં કયાઁ તેમનું જીવન તેમણે લગ્ન ન કર્યા હોવાને કારણે અમુક રીતે ‘મિઝરેબલ (miserable)’ હોવાનું સાંભળતાં આવ્યા હતાં. એટલે એ રીતે અપરિણીત સ્ત્રીઓનું જીવન કેવું હોય તે વિશેનું એક ચિત્ર મગજમાં વર્ષોથી દોરાયેલું હતું. એ ચિત્ર ભૂંસવાની જરૂર છે કારણ કે, અપરીણિત એકલી રહેતી સ્ત્રીઓનું એ ચિત્ર બહુ જૂનું છે અને અધૂરું પણ. વળી, હું જ્યાં રહું છું અને જે પ્રકારનું જીવન જીવું છું તેનાં માટે તો એ લાગૂ જ નથી પડતું.

આ ઉપરાંત મારું મોટાં ભાગનું બાળપણ લગભગ બધાં જ અન્ય બાળકો કરતાં અલગ થોડું વધુ એકાંતમાં વીત્યું હતું. મારાં માતા-પિતા બહુ વધારે સામાજિક નહોતાં. મમ્મીનાં મિત્રોને ક્યારેક તેમની ઑફિસમાં હું મળતી અને પપ્પાનાં બે જ મિત્રો નજીકનાં કહી શકાય તેવા હતાં. તેમની સાથે ક્યાંય જવાનું થતું નહીં. ફક્ત તેમનાં સ્ટુડીઓ પર મળતાં. બાકીનાં પરિવારને વાર-તહેવારે મળવાનું થતું અને રવિવારે કાકાનાં ઘરે બાને મળવા જવાનું થતું. અમારાં ઘરની શેરીમાં એ સમયે ફક્ત છ ઘર હતાં અને તેવું લગભગ સાત વર્ષ સુધી (મારાં ત્રીજાથી દસમા ધોરણ સુધી) રહ્યું હતું. સોસાયટીમાં પણ વધુ બાળકો નહોતાં એટલે બાળપણનો મોટો ભાગ મારી પાસે રમવા માટે નજીકમાં બહુ મિત્રો નહોતાં. એક હતી જે ત્યારે થોડો ભાવ ખાતી (અને આઠમાં ધોરણ પછી મારી પાક્કી મિત્ર થઈ ગઈ). આમ, એકલાં રહેવાં અને હોવા વિશે મારાં મનમાં બાળપણનો બૅગેજ રહી ગયો હતો. થોડી ઉંમર થયાં પછી આમાં એક વધુ વસ્તુ ઉમેરાઈ હતી. એક કરતાં વધુ રૉમેન્ટિક રિલેશનશિપ્સ (કે જે, હું જયાં રહું છું ત્યાં તો નિયમ છે. અપવાદ નહીં. અને હવેની જનરેશનનાં ભારતીય યુવાનોમાં પણ અપવાદનાં બદલે નિયમ બનતી જાય છે) જે દરેક કેસમાં મારાં કારણે નહીં પણ મારાં પાર્ટનરનાં કારણે ટકી શકી નહોતી એ વિશેનો અપરાધભાવ જે નહોતો હોવો જોઈતો.

રિલેશનશિપ્સ વિશે તાર્કિક રીતે મારાં મતો ભલે હું જ્યાં સાત વર્ષથી રહું છું ત્યાંનાં હતાં પણ, લાગણીની રીતે એ હજુ પણ મારાં રાજકોટનાં ઉછેરનાં રહી ગયાં હતાં. એ કારણે પણ બ્રેકઅપ્સથી હું ડરતી હતી. એક કરતાં વધુ રિલેશનશિપ્સ પછી આપણે ત્યાં લોકો ‘અરેન્જ મેરેજ મટીરિયલ’ નથી રહેતાં. But, you know what? Fuck that! હું તો આમ પણ અરેન્જ મેરેજ મટીરિયલ નથી તો એ વિશે વિચારવાનો અને ડરવાનો તો કોઈ મતલબ જ નથી રહેતો. મને બરાબર લાગશે એ રિલેશનશિપ્સ માટે હું મારો હાથ લંબાવતી રહીશ. કદાચ તેમાંની એક જે રાખવાલાયક હશે તે રહી જશે અને મારી આસપાસની ઘણી બધી સ્ત્રીઓની જેમ મારી પાસે પણ ‘A partner and two kids’વાળું ઘર હશે.

ત્રીજી અને છેલ્લી વસ્તુ – મારી રોલ-મોડેલ સ્ત્રીઓ. મારી ઘણી બધી રોલ-મોડેલ ક્રિએટિવ સ્ત્રીઓ પ્રેમમાં હેરાન થઈ છે. દાખલા તરીકે અમૃતા પ્રીતમ અને ફ્રીદા કાહલો. હું તેમનાં જીવન વિશે જેટલું વિચારતી તેટલી વખત સવાલ થતો કે, મારી નિયતિ પણ તેવી હશે તો? પણ, હવે સમજાય છે કે, એ સવાલ જ ખોટો હતો. એ બધાંનાં કેસમાં ધ્યાન આપવા જેવી બાબત તેમની નિયતિ હતી જ નહીં. તેમણે તેમની નિયતિ સાથે શું કર્યું એ હતી. એ બંને સ્ત્રીઓની ભૂલ એ હતી કે, તેમણે તેમને દુઃખ આપતાં સંબંધોને જવા ન દીધાં. They didn’t let go of their shitty lovers and/or relationships. Had they let go and looked for fulfilling relationships, love was right there! Right in front of them.

બાકી રહી વાત મારાં એકલાં રહી જવાની – એ સવાલની કે, “What if I don’t find romantic love” : Well, then I don’t. I’d much rather be lonely and be doing what I love doing despite of feeling down sometimes. I’d at least have hope of finding love. I’d at least have a dream of having a loving family, which is much better than being perpetually lonely in a loveless stale relationship/marriage and be hopeless. I have plenty of loving friends and family who cares, who will always care.

આ વાત હવે મને સમજાય છે અને હવે સમજાય છે એટલે જ કદાચ હું આ બ્લોગ નામનાં પબ્લિક પ્લેટફોર્મ પર ‘love’ અને ‘heartbreak’ વિશે ડર્યા વગર લખી શકું છું. હવે ડર નથી લાગતો. પ્રેમથી નહીં, બ્રેકઅપથી નહીં, બ્રેકઅપ પછી આવતાં લાગણીઓનાં ઊભરાથી પણ નહીં અને એ વિશે કોઈ શું કહેશે તેનાંથી પણ નહીં. I’ve come a long way now and with all the other baggages and opinions that I’ve shed along the way, I am ready to shed this one today and continue to live the amazing, wonderful, curious live that I am meant to live. Because, I am strong enough to hold on and bold enough to let go!

મોન્ટ્રીયાલ – 1

કેનેડા, મોન્ટ્રિયાલ

ગયાં મહિને આ સમયે લોન્ગ વિકેન્ડ આવતો હતો એટલે એ નિમિત્તે રખડવાનું થયું હતું. સૌરભ અને મેં આ વખતે મોન્ટ્રીયાલ મળવાનું નક્કી કર્યું હતું. હું અહીંથી ઊડીને ત્યાં સાડા પાંચ કલાકે પહોંચી હતી અને એ ડ્રાઈવ કરીને. સાંજે લગભગ સાડા છ આસપાસ હું લેન્ડ થઇ હતી અને સૌરભ સીધો જ મને એરપોર્ટ લેવા આવ્યો હતો. તેણે પાંચ કલાક સતત ડ્રાઈવ કર્યું હતું એટલે અમે ડીનર માટે જતાં પહેલાં ટિમ હોર્ટન પર કૉફી પીવા રોકાયાં. અમે બંને ખૂબ થાકેલાં હતાં અને થોડો સમય પછી ભૂખ પણ ખૂબ લાગી હતી એટલે યેલ્પ પર ત્યાંથી નજીક સારું ઇન્ડિયન રેસ્ટોરાં શોધ્યું અને એ તરફ ડ્રાઈવ કરવા લાગ્યાં.

મોન્ટ્રીયાલનાં ફ્રીવેની લગભગ દરેક એક્ઝિટ પર ત્યારે ખોદકામ ચાલી રહ્યું હતું અને ઘણાં બધાં રસ્તા બદલી ગયાં હતાં. એ કારણે જીપીએસને અનુસરવામાં અમને ખૂબ તકલીફ પડી. બીજી મોટી તકલીફ ત્યાંની રોડ-સાઈન્સ. ફ્રીવે સિવાય ક્યાંય પણ સાઈન્સ એક પણ કેપિટલ લેટર્સમાં નહોતી અને સફેદ રંગની પતરી પર હતી જે ત્યાંના વાતાવરણ અને ઘરોનાં રંગ સાથે ભળી જતો હતો. વળી, રોડ-સાઈન્સ ક્યાંક રસ્તાનાં ખૂણે કોઈ દૂરનાં થાંભલા પર હોય અને ક્યાંક બરાબર વચ્ચે ટ્રાફિક લાઈટ્સ પર હોય. એટલે, રસ્તાનાં નામ શોધતાં નાકે દમ આવી જતો. આમ, જે જગ્યાએ અમે વીસ મિનિટમાં પહોંચવાનાં હતાં ત્યાં એક કલાકે પહોંચી રહ્યાં અને મોડું મોડું (મોળું મોળું પણ જો કે! – ઓછાં મીઠાવાળું ;) ) જમવા પામ્યાં. રેસ્ટોરાં ખૂબ સુંદર હતું અને અમે બંને ખૂબ ભૂખ્યા હતાં એટલે આરામથી જમ્યાં.

જમીને શહેર જોવા જવાનો પ્લાન હતો પણ રહી રહીને મને યાદ આવ્યું કે, મારી કેમેરા બેગ મારી પાસે નથી, ફક્ત વોલેટ છે. કેમેરા બેગ મેં કારમાં પણ લીધી હોવાનું મને યાદ નહોતું આવું એટલે મને થોડી ફાળ પડી અને મેં સૌરભને તરત જ કારમાં ચેક કરવા જવાનું કહ્યું. અમે કાર-પાર્કમાં ગયાં અને આખી ગાડી ફેંદી મારી પણ કેમેરા બેગ ક્યાંય ન દેખાઈ. એ બેગનાં સાઈડ-પોકેટમાં મારાં ઘરની ચાવી હતી. અમે ફરી પાછાં એરપોર્ટ તરફ રવાના થયાં. રસ્તામાં મેં એરપોર્ટનાં લોસ્ટ-એન્ડ-ફાઉન્ડ ડીપાર્ટમેન્ટમાં ફોન કરીને પૂછ્યું પણ, તેમને મારાં કહ્યા પ્રમાણેની કોઈ જ બેગ મળી નહોતી. છતાં તેણે એરપોર્ટ પર આવીને ચેક કરવા જણાવ્યું, જે અમે ત્યારે કરી જ રહ્યાં હતાં. એરપોર્ટ પહોંચીને મારે પહેલાં હું ‘અરાઈવલ્સ’નાં વિસ્તારમાં જ્યાં બેસીને સૌરભ માટે રાહ જોઈ રહી હતી ત્યાં જોવા જવું હતું પણ સૌરભને પહેલાં ટિમ હોર્ટનમાં જ જવું હતું એટલે અમે પહેલાં ત્યાં ગયાં.

અમે જ્યાં બેઠાં હતાં ત્યાં જઈને ખુરશી પાસે જોયું તો કંઈ જ નહોતું. ત્યાં બધાં ટેબલ પર અમે નજર કરી લીધી પણ કંઈ મળ્યું નહીં એટલે ત્યાંથી ‘અરાઈવલ્સ’ તરફ જવા લાગ્યાં. બહાર નીકળતાં કૉફી કાઉન્ટરની અંદર સૌરભનું ધ્યાન ગયું અને ત્યાં તેણે એક બેગ જોઈ. એ મારી જ કેમેરા બેગ હતી અને મને અનન્ય હાશકારો થયો! ત્યાંથી પછી અમે સીધા હોટેલ તરફ ગયાં અને ચેક-ઇન કરીને થોડાં ફ્રેશ થયાં. થોડી વાર ગપાટા મારીને પછી અમને શીશા માટે જવાનું સૂજયું. એ બેસ્ટ પ્લાન હતો કારણ કે, ક્લબિંગ જેટલી અમારાં શરીરમાં તાકાત નહોતી એ દિવસે અને ત્યાં ઘોંઘાટમાં વાત ન થઈ શકે. વળી, સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં શીશા માટે મારી પાસે કોઈ કંપની નહોતી એટલે એમ પણ મને મન થઈ ગયું. અમે લગભગ દોઢ વાગ્યા સુધી ત્યાં બેઠાં અને ઘણી પંચાત કરી. અમારાં પરિવારની અને ભવિષ્યનાં પ્લાન્સની ઘણી વાતો કરી અને પછી હોટેલ તરફ પાછાં ફર્યાં.

એ રાત્રે પાછાં ફરતાં મેં નોર્થ અમેરિકામાં પહેલી વખત ગાડી ચલાવી! એ અનુભવ ઘણો યાદગાર રહ્યો. હોટેલ પહોંચીને પહેલી રાત્રે મને ખાસ ઊંઘ ન આવી. પણ, લગભગ ચારેક વાગ્યે આંખ લાગી ગઈ અને સાડા દસ સુધી તો આમ પણ સૌરભ ઊઠ્યો નહોતો એટલે સારું પડ્યું. પછી તૈયાર થઈને અમે પહેલાં પેટ્રોલ ભરાવવા અને પછી નાસ્તો કરવા ગયાં અને તેમાં પણ પહેલા જેવું જ થયું. વિચિત્ર ફ્રી-વે એક્ઝિટસ અને જીપીએસનાં અમેળને કારણે ખૂબ ચક્કર ફર્યાં. મેકડોનલ્ડસમાં નાસ્તો/લન્ચ કર્યાં પછી મોન્ટ રોયાલ ચર્ચ તરફ જવા રવાના થયાં. ત્યાં સુધીમાં જીપીએસ અને મોન્ટ્રીયાલનાં રસ્તા – બંનેથી ટેવાઈ ગયાં હતાં એટલે એ ચર્ચ સુધી પહોંચતાં બહુ વાર ન લાગી.

એ ચર્ચ ખૂબ સુંદર હતું! તે એક ટેકરી પર સારી એવી ઊંચાઈ પર આવેલું હતું અને એ પર્વતોનાં હરિયાળા બેકગ્રાઉન્ડમાં ચર્ચનો આછો રાખોડી અને વાદળી રંગ એકદમ પિક્ચર પરફેક્ટ લાગતો હતો. એ ચર્ચમાં અને તેની પાસેનાં સુંદર હરિયાળા બગીચામાં અમે લગભગ ત્રણેક કલાક ફર્યાં. ત્યાંથી ચારેક વાગ્યે નીકળવા માટે તૈયાર થયાં. ત્યાંથી સૌરભ મને એક નાના વૃક્ષોનાં બગીચા જેવી દેખાતી જગ્યાએ લઈ ગયો. ત્યાં એક સીડી હતી જેનાં પરથી ઘણાં માણસો ચડ-ઉતર કરી રહ્યા હતાં. મને એમ હતું કે પાંચેક મિનિટમાં કોઈ ચર્ચ સુધી પહોંચી જઈશું. પણ, પંદર મિનિટેય અમે હજુ ચાલી જ રહ્યા હતાં. ધીમે ધીમે અમને મોન્ટ્રિયાલની ક્ષિતિજ દેખાવા લાગી. અમે ખાસ્સા ઉપર આવી ગયા હતાં. પાંચેક મિનિટ પછી અમે ઉપર પહોંચ્યા અને ત્યાં કોઈ ચર્ચ નહોતું. એ કોઈ મહેલની અગાશી જેવી દેખાતી ખુલ્લી જગ્યા હતી. ત્યાં ઊભા રહીને ઘણાં માણસો શહેરની સુંદર ક્ષિતિજ જોઈ રહ્યા હતાં. એક પબ્લિક-પિઆનો ત્યાં પડ્યો હતો અને લોકો એક પછી એક જૂદી જૂદી સરગમ વગાડી રહ્યા હતાં. ખૂબ સુંદર વાતાવરણ બંધાયું હતું. એ જગ્યામાં ઉપર એક મોટી હૉલ જેવી ખુલ્લી જગ્યા હતી જેનું નામ હતું ‘માઉન્ટ રોયાલ શાલે (Mount Royal Chalet)’. ત્યાં એક નાનો આઈસ-ક્રીમ સ્ટૉલ હતો. શાલે જોઈને આવ્યા પછી અમે દાદરા પર બેસીને શહેરનો નજારો માણતાં આઈસ-ક્રીમ ખાધો હતો. થોડી વારમાં એ આઈસ-ક્રીમ વેંચવાવાળા યુવાનની ગર્લફ્રેન્ડ આવી. સ્ટૉલ પાસે વધુ આઈસ્ક્રીમની એક પેટી પડી હતી. એ છોકરી તેનાં પર બેસી ગઈ અને આઈસ્ક્રીમવાળાએ તેને ઘાસનો બનાવેલો એક બુકે આપ્યો. દૂરથી એમ લાગતું હતું કે, એ બુકે હાથથી બનાવ્યો હોય. સૌરભ તરત બોલી ગયો કે, “જોયું દી? રોમાન્સ માટે પૈસા હોવા જરૂરી નથી.” “બિલકુલ જરૂરી નથી. In fact મારાં અનુભવે કહું તો પૈસા રોમાન્સને મારી નાંખતાં હોય છે.”

ત્યાં અમે છ વાગ્યા સુધી બેઠાં પછી અમને બંનેને ખૂબ ભૂખ લાગી હતી. સૌરભને અચાનક ઈડલી અને ડોસા ખાવાનું મન થયું એટલે અમે યેલ્પમાં સારું રેસ્ટોરાં જોવા લાગ્યાં. ‘તંજઇ’ નામની એક જગ્યાનાં રિવ્યૂ સારાં હતાં અને એ ફક્ત પંદર મિનિટની દૂરી પર હતી એટલે અમે એ તરફ પ્રયાણ કર્યું. સૌરભનો ફોન ત્યાં સુધીમાં મરી ચૂક્યો હતો અને મારું ઇન્ટરનેટ રોમિંગ પર હોવાને કારણે 2G પર ચાલતું હતું એટલે જીપીએસ-નૅવિગેશન વાપરી શકાય તેમ નહોતું, ફક્ત રસ્તો (driving directions) જ જોઈ શકાતો હતો. પણ છતાંયે એક પછી એક કયા રસ્તા પર વળવાનું છે તેનાં પર ધ્યાન આપીને અમે મુકામે પહોંચ્યા. ત્યાં પહોંચતાં જ અમારું દિલ ખુશ થઈ ગયું. ત્યાં પ્રવેશ પાસે નામ સાથે જૂદી-જૂદી દાળ અને મસાલાનાં નમૂના રાખ્યા હતાં. દીવાલ પર અમુક ભારતીય સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનાં પોસ્ટર લગાવેલાં હતાં. એક પોસ્ટર બિરજુ મહારાજનાં કાર્યક્રમનું હતું. એ જોઈને મને મનમાં થોડો અફસોસ થયો કે, કાશ હું એક અઠવાડિયા પછી આવી હોત તો એ કાર્યક્રમ જોઈ શકત. અંદરનો માહોલ (ખાસ તો બેઠકનાં કારણે) 90નાં દશકાની ‘કેન્ટીન’ જેવો લાગતો હતો. ભારતની બહાર મેં જેટલાં સ્થળોએ સાઉથ-ઇન્ડિયન ભોજન કર્યું છે તેમાં સૌથી ઉત્તમ જમવાનું આ જગ્યાનું હતું. અમે થોડો વધુ ઓર્ડર કરી દીધો હતો એટલે એક ઉત્તપમ પેક કરાવવો પડ્યો. પણ, એ વિશે અમે ખુશ જ હતાં કારણ કે, એ અમે રાત્રે મોડેથી ખાઈ શકવાનાં હતાં. ત્યાંથી અમે ઓલ્ડ-ટાઉન મોન્ટ્રિયાલ તરફ પ્રયાણ કર્યું.

પ્રયાણ તો કર્યું પણ મારો ફોન હવે બૅટરી-સેવર મોડ પર ચાલતો હતો અને ઓલ્ડ-ટાઉન સુધી પહોંચીને પણ અમારે જ્યાંથી વળવાનું હતું એ વળાંક અમને મળ્યો ન હતો. અમે કોઈ જૂદાં જ રસ્તા પર હતાં અને જીપીએસ અમારું લોકેશન અપડેટ કરતાં ખૂબ સમય લગાડી રહ્યું હતું. પછી એક જગ્યાએ અમે ઈન્ટ્યુશનથી વળાંક લઈ જ લીધો અને ત્યાં સૌરભને એક પરિચિત હોટેલ દેખાઈ. ત્યાંથી ક્યાં જવાનું એ તેને યાદ હતું એટલે અમે અમારાં મુકામે પહોંચ્યા ખરાં. પાછા હોટેલ સુધી જઈ શકીએ તેટલી બૅટરી પણ મારાં ફોનમાં બાકી હતી એટલે અમને નિરાંત થઈ. ત્યાંનાં ખુલ્લા રેસ્ટોરાં, માકાનોનાં બાંધકામ વગેરે ખૂબ કળાત્મક હતાં. ત્યાંની નાનકડી રોડ-સાઈડ માર્કેટ હસ્તકળાની ચીજોથી ભરપૂર હતી. રાત્રે સાડા દસ આસપાસ બિયરનું એક સિક્સ-પેક લઈને અમે હોટેલ તરફ પાછાં ફર્યા. એ દિવસે મારી મોન્ટ્રિયાલની એક મિત્રને મેસેજ કર્યો હતો જો પછીનાં દિવસે તેને સમય હોય તો તેને મળવા માટે. તેનો જવાબ આવ્યો હતો અને અમે પછીનાં દિવસે બપોરે ઓલ્ડ-ટાઉનમાં મળવાનું નક્કી કર્યું હતું.