મોન્ટ્રિયાલ ફોટોઝ – ફાઈનલી!

કેનેડા, ફોટોઝ, મોન્ટ્રિયાલ

એક કહેવત છે કે, ‘Perfect is the enemy of Good’. આ પોસ્ટનાં કેસમાં કંઈક એવું જ થયું. હમણાં હું એક પરીક્ષા અને એક શોની તૈયારી કરી રહી છું. તે બંનેની ડેડલાઈન ઓગસ્ટનો અંત છે અને મને એ બે સિવાયની ત્રીજી બાબત વિચારવાનો બિલકુલ સમય નથી રહ્યો. એ ઉપરાંત મારી દિવસની જોબમાં પણ હમણાં એક ‘all consuming’ પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યો છે. તેનાં કારણે મોન્ટ્રિયાલનાં ફોટોઝનું ક્લીન-અપ અટકી પડ્યું.

લગભગ 400 ફોટોઝ ક્લીન કરતાં અને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવતાં (કારણ કે, ફોન અને કેમેરા ફોટોઝ મિક્સ છે) ઓછામાં ઓછી બે કલાક લાગે અને ‘આવતાં અઠવાડિયે’ સમય મળશે ત્યારે ક્લીન કરીને પોસ્ટ કરીશ એમ વિચારતાં વિચારતાં ત્રણ અઠવાડિયા નીકળી ગયાં અને સમજાયું કે, એ રીતે રાહ જોઇશ તો તો 2 મહિને પણ મારો આરો નહીં આવે અને જ્યાં સુધી એ પોસ્ટ નહીં કરી લઉં ત્યાં સુધી મારાં યોગ્ય ક્રમમાં જ પોસ્ટ કરવાનાં OCDને રાહત નહીં મળે અને કઈં જ નહીં લખી શકાય. એટલે હવે જેમ છે તેમ ને તેમ ફોટોઝ પોસ્ટ કરું છું. સોનામાં સુગંધ – આ વખતે ફક્ત લિન્ક, કોલાજ પણ નહીં. :P સમય મળશે ત્યારે એ આલબમનું ક્લીન-અપ કરીશ. ત્યાં સુધી ‘અસુવિધા કે લિયે ખેદ હૈ’. એક વખત તો આવું પણ ચાલે. ફોટોઝ માટે નીચેની લિન્ક ક્લિક કરો.

https://goo.gl/photos/q2PBoAc2mD6YfjNC6

મોન્ટ્રિયાલ – 2

કેનેડા, મોન્ટ્રિયાલ

બીજા દિવસે અમે આખો દિવસ ઓલ્ડ-ટાઉન મોન્ટ્રિયાલમાં વિતાવવાનું નક્કી કર્યું હતું. કોઈ સારી નાશ્તા માટેની જગ્યા શોધવા લાગ્યાં. મને યેલ્પમાં એક સારી જગ્યા મળી પણ અમને તેની દિશા શોધવામાં થોડી વાર લાગી. સૌરભે કંટાળીને એક જગ્યાએ અંદર જવાનું નક્કી કર્યું અને હું એક ટોપ-રીવ્યુવળી જગ્યાએ જ જવાની જીદ પકડીને બેઠી હતી. પાંચ સેકન્ડ પછી મોં ઉપર કરીને નામ જોયું તો અમે તે જ જગ્યાએ જતાં હતાં. એ સ્થળે મેં અત્યાર સુધીમાં ખાયેલી સારામાં સારી સેવરી પેનકેક ખાધી હતી. મારી મિત્ર ઍનાએ મને મેસેજ કરીને જણાવ્યું હતું કે, અમે બે વાગ્યે મળીશું એટલે અમે અમારી મરજી પ્રમાણે રખડવાનું શરૂ રાખ્યું અને એ ઑલ્ડ ટાઉન પહોંચી જાય ત્યારે અમે જ્યાં હોય ત્યાં તે અમને મળવા આવવાની હતી. ત્યાંથી અમે નોત્રે દામ બેસિલિકા ચાલવા લાગ્યાં.

રસ્તામાં એક સુંદર નાની માર્કેટ હતી ત્યાં લગભગ પોણી કલાક રોકાઈ ગયાં. એક દુકાનમાં હું અમસ્તી ટાઈમપાસ કરતી હતી અને સનગ્લાસિસ ટ્રાય કરતી હતી. તો સૌરભ દોઢ-ડાહ્યો કહે કે, આ શું બકવાસ ટ્રાય કરસ, આની ફેશન બે વરસ પે’લા ગઈ. પછી બીજા આપીને કહે આ લે આ ટ્રાય કર. એ મારાં પર સારાં લાગતા હતાં તો સૌરભે ખરીદી લીધા. મેં તેને કહ્યું, હું સાન ફ્રાન્સીસ્કો જઈને બધાંને કહીશ કે, મારાં ભાઈએ મને મસ્ત સનીઝ લઈ દીધાં. :D પછી અમે એક એંટીક ચીજોની દુકાનમાં નજર ફેરવી. ત્યાંથી મેં બે સુંદર કી-ચેઇન ખરીદ્યાં. એ કી-ચેન પિત્તળની જૂનાં કોઈ તાળાની મોટી ચાવીનાં આકારનાં હતાં અને તેનાં હાથા પર પર સુંદર કોતરણી કરેલી હતી. એ શોપમાં જૂના કૅમેરા, જૂની બેગો વગેરે જોવાનું એટલું બધું હતું કે, ન પૂછો વાત! એ એક શોપમાં અમે લગભગ અડધી પોણી કલાક કાઢી. ત્યાંથી સીધા બેસિલિકા પહોંચ્યા. તેની બનાવટ ગોથિક સ્ટાઇલની હતી. તેનાં વિશે બહુ લખીશ નહીં, તમે ફોટોઝમાં જોઈ શકશો.

એ જગ્યા અમે લગભગ પૂરી જોઈ લીધી હતી ત્યાં મારી મિત્ર ઍના આવી. પછી તેની સાથે અમે નજીકમાં આઈસ-ક્રીમ ખાવા ગયાં. મારાં મિત્રો ડેવિડ અને ફીફી સાથે હું એક વખત એક્સ્પ્લોરેટેરિયમ ગઈ હતી ત્યારે અચાનક ફીફી તેની સાથે વાત કરવા લાગ્યો હતો અને પછી આખી સાંજ એ અમારી સાથે ફરી હતી, એ રીતે અમે મિત્રો બન્યા હતાં. એ સમયે તે ટ્રાવેલ કરી રહી હતી અને એ દિવસ સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં તેનો છેલ્લો દિવસ હતો. એ દિવસે ફરી મળ્યાં ત્યારે હું તેનાં શહેરમાં ટ્રાવેલ કરી રહી હતી. :) તે એક કાફૅમાં કામ કરતી હતી એટલે ચાર વાગ્યે તેને કામ પર જવાનું હતું. તેણે અમને તેનાં કાફૅ પર સાંજે જમવા/ડ્રિંક્સ માટે આવવાનું કહ્યું હતું. ઍના ગઈ પછી અમે એક શોપિંગ ડિસ્ટ્રિક્ટ તરફ ગયાં. ત્યાંથી મેં એક શોર્ટ્સ અને બે પર શૂઝ ખરીદ્યાં. ત્યાર પછી અમે મોન્ટ્રિયાલનાં ચાઇનાટાઉનમાં આંટો માર્યો અને જમવા માટે કોઈ સારી જગ્યા શોધવા લાગ્યાં. છ જ વાગ્યા હતાં પણ સૌરભને કકડીને ભૂખ લાગી હતી. અમને બંનેને ફરી ભારતીય જમવાનું જમવાનું મન થયું હતું એટલે અમે યેલ્પ ખોલીને બેઠાં. ત્યાંથી નજીક બે-ત્રણ રેસ્ટોરાં હતાં પણ જેનાં રીવ્યુ સારાં હતાં એ થોડું દૂર હતું. અમે એ તરફ ચાલવાનું શરૂ તો કર્યું પણ પછી અમને બંનેને થાક લાગ્યો હતો એટલે સૌરભ કહે ભલે બીજી જગ્યાનાં રીવ્યુ એટલા સારા ન હોય તો પણ આપણે ત્યાં જ જઈએ.

એ જગ્યાનું નામ હવે હું ભૂલી ગઈ છું. એક નાના દરવાજામાંથી ત્યાં ઉપર જવાતું હતું. કોઈનાં ઘરને પાડીને ત્યાં રેસ્ટોરાં બનાવ્યું હોય તેમ લાગતું હતું. અમે અંદર ગયાં ત્યારે કોઈ અન્ય લોકો નહોતાં. ફક્ત તેનાં માલિક પતિ-પત્ની અને તેમની એક દસેક વર્ષની દીકરી. અમારો ઓર્ડર તેમની દીકરીએ લખ્યો. એ લોકો કશ્મીરી હોય તેવું લાગતું હતું. રેસ્ટોરાંમાં અંદર જતાં તરત જ તેમનું રસોડું દેખાતું હતું. જમવાનું એ બહેને બનાવ્યું હતું. મારાં માટે થોડું વહેલું હતું એટલે મને ખાસ કઈં ખાવાની ઈચ્છા નહોતી. મેં સૌરભ સાથે કુલ્ચા શેર કર્યા. તેવા કુલ્ચા મેં આજ સુધી ક્યાંય નથી ખાધાં! સૌરભે કહ્યું હવે અહીં જ જમવાનું પતાવી દે એટલે અમે એક વધુ કુલ્ચા અને સબ્જી મંગાવી. ત્યાંથી અમે એક ઓપન ટૅરેસ બારમાં ગયાં. ત્યાં થયેલી એક વાત મને હજુ પણ નથી ભૂલાઈ. અમે સૌરભનાં સગા નાના ભાઈનાં કોલેજ ઍડ્મિશન અને પૉલિટિક્સની કરિયર ચોઈસ વિશે વાત કરતાં હતાં. સૌરભનું કહેવું હતું “સારું. પરિવારમાં કોઈ તો પૈસા કમાશે” અને મારું કહેવું હતું કે, આજની તારીખે ભારતમાં રાજકારણ એ બહુ જોખમી કરિયર ચોઈસ છે કારણ કે, તેમાં જીવનું જોખમ છે. સૌરભે એ નાની વાત પર મારો મુદ્દો સમજવાને બદલે મારો ઊધડો લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. “તું બધી વાતમાં આટલી ડરે છે શું કામ?” “હું કઈં ડરતી નથી. જો ડરતી હોત તો આજે જ્યાં છું ત્યાં ન હોત.” “રે’વા દે. ડરે જ છે. ડરતી ન હોત તો પે’લા દિવસે બ્રેકઅપ થઈ જશે તો એમ વિચારીને રડતી ન હોત. એને જવા દીધો હોત.”

ત્યાર પછી અમે નદીકિનારે બીજા એક બારમાં જઈને હોટેલ તરફ રવાના થયાં હતાં. એક રાત્રિ માટે અમારે હોટેલ બદલવાની હતી અને નવી હોટેલ શોધવાની હતી. એ હોટેલ એક અપાર્ટમેન્ટ હોટેલ હતી. ત્યાં રિસેપશન પર રાત્રે કોઈ નહોતું. અમે રિસેપશન પર ફોનમાંથી ફોન કર્યો ત્યારે એક માણસ ચાવી લઈને નીચે અમને ચાવી આપવા આવ્યો. એ બિલ્ડીંગમાં લિફ્ટ નહોતી. અમે સામાન ઉપાડીને ઉપર ગયાં. એ-બે બિયર પીધી, થોડી વાર રહીને પિઝા મંગાવ્યો અને પછી ઊંઘી ગયાં. સવારે ચાર વાગ્યા આસપાસ મારી ઊંઘ ઊડી ગઈ. ઊઠીને ગરમી ખૂબ થતી હતી. જોયું તો એર-કન્ડિશનર બંધ હતું. પાવર-સપ્લાય કટ થઈ ગયો હતો અને ઓછામાં ઓછી અડધી કલાક સુધી કટ રહ્યો હતો. નોર્થ અમેરિકામાં પાવર-કટનો અનુભવ કર્યાનો એ પહેલો પ્રસંગ હતો. મારી ફલાઇટ આઠ વાગ્યાની હતી એટલે સવા છ વાગ્યે અમે ઘરેથી નીકળ્યાં. સૌરભ મને એરપોર્ટ ડ્રોપ કરીને સીધો જ ટોરોન્ટો જવા નીકળી ગયો.


સૌરભની ડરવાળી વાત ખોટી હતી પણ તેણે તેનાં કારણરૂપે આપેલી દલીલ સાચી હતી. ડર વિશે મારું માનવું છે કે, ડર લાગવો એ સારી વાત છે. ડર હંમેશા કોઈ કારણથી લાગતો હોય છે. એ લાગણી સામાન્ય રીતે આપણને સુરક્ષિત રાખવા માટે બની છે (સિવાય કે, અજાણપણાનો ડર – fear of the unknown અને અતાર્કિક ડર – illogical fear). એટલે લગભગ દરેક વાતે ડર લાગે ત્યારે મેં મને ડર કયા કારણથી લાગી રહ્યો છે તે સમજીને ડર સામે નમતું મૂકવું કે તેને અવગણીને આગળ વધવું એ નિર્ણય લીધો છે. પણ, બ્રેકઅપ્સનો મને ડર લાગતો હતો. અતાર્કિક રીતે લાગતો હતો. હમણાં સુધી મારું કામકાજ પેલા દબંગનાં ડાયલોગ જેવું હતું. “થપ્પડ સે ડર નહીં લાગતા સાબ, પ્યાર સે લાગતા હૈ” વાળું. મારાં એ ડરનું મૂળ જીવનભર એકલાં રહી જવાનો ડર હતો. સૌરભનાં એ સવાલે મારી એક બહુ અગત્યની મદદ કરી. હું એ ડરનું મૂળ શોધી શકી.

બાળપણમાં રાજકોટમાં રહેતી અપરિણિત મોટી ઉંમરની સ્ત્રીઓનાં અનુભવ સાંભળ્યાં હતાં. અમારી સ્કૂલમાં આવાં બે શિક્ષકો હતાં. તેમાંથી એક કહેતાં કે, તેમનો લગ્ન ન કરવાનાં નિર્ણય બાબતે તેમને અફસોસ થતો હતો. તેમની રિક્ષામાં અમારાં કલાસની બીજી અમુક છોકરીઓ જતી એ પણ તેમની સાથે થયેલી કેટલીક વાતો અમને કહેતી જેનો આ જ સાદ હતો. બીજા શિક્ષક સામાજીક અને લાગણીનાં સ્તરે થોડાં રુક્ષ હતાં. મારાં દૂરનાં એક કઝિન ફઈબા જેમણે લગ્ન નહોતાં કયાઁ તેમનું જીવન તેમણે લગ્ન ન કર્યા હોવાને કારણે અમુક રીતે ‘મિઝરેબલ (miserable)’ હોવાનું સાંભળતાં આવ્યા હતાં. એટલે એ રીતે અપરિણીત સ્ત્રીઓનું જીવન કેવું હોય તે વિશેનું એક ચિત્ર મગજમાં વર્ષોથી દોરાયેલું હતું. એ ચિત્ર ભૂંસવાની જરૂર છે કારણ કે, અપરીણિત એકલી રહેતી સ્ત્રીઓનું એ ચિત્ર બહુ જૂનું છે અને અધૂરું પણ. વળી, હું જ્યાં રહું છું અને જે પ્રકારનું જીવન જીવું છું તેનાં માટે તો એ લાગૂ જ નથી પડતું.

આ ઉપરાંત મારું મોટાં ભાગનું બાળપણ લગભગ બધાં જ અન્ય બાળકો કરતાં અલગ થોડું વધુ એકાંતમાં વીત્યું હતું. મારાં માતા-પિતા બહુ વધારે સામાજિક નહોતાં. મમ્મીનાં મિત્રોને ક્યારેક તેમની ઑફિસમાં હું મળતી અને પપ્પાનાં બે જ મિત્રો નજીકનાં કહી શકાય તેવા હતાં. તેમની સાથે ક્યાંય જવાનું થતું નહીં. ફક્ત તેમનાં સ્ટુડીઓ પર મળતાં. બાકીનાં પરિવારને વાર-તહેવારે મળવાનું થતું અને રવિવારે કાકાનાં ઘરે બાને મળવા જવાનું થતું. અમારાં ઘરની શેરીમાં એ સમયે ફક્ત છ ઘર હતાં અને તેવું લગભગ સાત વર્ષ સુધી (મારાં ત્રીજાથી દસમા ધોરણ સુધી) રહ્યું હતું. સોસાયટીમાં પણ વધુ બાળકો નહોતાં એટલે બાળપણનો મોટો ભાગ મારી પાસે રમવા માટે નજીકમાં બહુ મિત્રો નહોતાં. એક હતી જે ત્યારે થોડો ભાવ ખાતી (અને આઠમાં ધોરણ પછી મારી પાક્કી મિત્ર થઈ ગઈ). આમ, એકલાં રહેવાં અને હોવા વિશે મારાં મનમાં બાળપણનો બૅગેજ રહી ગયો હતો. થોડી ઉંમર થયાં પછી આમાં એક વધુ વસ્તુ ઉમેરાઈ હતી. એક કરતાં વધુ રૉમેન્ટિક રિલેશનશિપ્સ (કે જે, હું જયાં રહું છું ત્યાં તો નિયમ છે. અપવાદ નહીં. અને હવેની જનરેશનનાં ભારતીય યુવાનોમાં પણ અપવાદનાં બદલે નિયમ બનતી જાય છે) જે દરેક કેસમાં મારાં કારણે નહીં પણ મારાં પાર્ટનરનાં કારણે ટકી શકી નહોતી એ વિશેનો અપરાધભાવ જે નહોતો હોવો જોઈતો.

રિલેશનશિપ્સ વિશે તાર્કિક રીતે મારાં મતો ભલે હું જ્યાં સાત વર્ષથી રહું છું ત્યાંનાં હતાં પણ, લાગણીની રીતે એ હજુ પણ મારાં રાજકોટનાં ઉછેરનાં રહી ગયાં હતાં. એ કારણે પણ બ્રેકઅપ્સથી હું ડરતી હતી. એક કરતાં વધુ રિલેશનશિપ્સ પછી આપણે ત્યાં લોકો ‘અરેન્જ મેરેજ મટીરિયલ’ નથી રહેતાં. But, you know what? Fuck that! હું તો આમ પણ અરેન્જ મેરેજ મટીરિયલ નથી તો એ વિશે વિચારવાનો અને ડરવાનો તો કોઈ મતલબ જ નથી રહેતો. મને બરાબર લાગશે એ રિલેશનશિપ્સ માટે હું મારો હાથ લંબાવતી રહીશ. કદાચ તેમાંની એક જે રાખવાલાયક હશે તે રહી જશે અને મારી આસપાસની ઘણી બધી સ્ત્રીઓની જેમ મારી પાસે પણ ‘A partner and two kids’વાળું ઘર હશે.

ત્રીજી અને છેલ્લી વસ્તુ – મારી રોલ-મોડેલ સ્ત્રીઓ. મારી ઘણી બધી રોલ-મોડેલ ક્રિએટિવ સ્ત્રીઓ પ્રેમમાં હેરાન થઈ છે. દાખલા તરીકે અમૃતા પ્રીતમ અને ફ્રીદા કાહલો. હું તેમનાં જીવન વિશે જેટલું વિચારતી તેટલી વખત સવાલ થતો કે, મારી નિયતિ પણ તેવી હશે તો? પણ, હવે સમજાય છે કે, એ સવાલ જ ખોટો હતો. એ બધાંનાં કેસમાં ધ્યાન આપવા જેવી બાબત તેમની નિયતિ હતી જ નહીં. તેમણે તેમની નિયતિ સાથે શું કર્યું એ હતી. એ બંને સ્ત્રીઓની ભૂલ એ હતી કે, તેમણે તેમને દુઃખ આપતાં સંબંધોને જવા ન દીધાં. They didn’t let go of their shitty lovers and/or relationships. Had they let go and looked for fulfilling relationships, love was right there! Right in front of them.

બાકી રહી વાત મારાં એકલાં રહી જવાની – એ સવાલની કે, “What if I don’t find romantic love” : Well, then I don’t. I’d much rather be lonely and be doing what I love doing despite of feeling down sometimes. I’d at least have hope of finding love. I’d at least have a dream of having a loving family, which is much better than being perpetually lonely in a loveless stale relationship/marriage and be hopeless. I have plenty of loving friends and family who cares, who will always care.

આ વાત હવે મને સમજાય છે અને હવે સમજાય છે એટલે જ કદાચ હું આ બ્લોગ નામનાં પબ્લિક પ્લેટફોર્મ પર ‘love’ અને ‘heartbreak’ વિશે ડર્યા વગર લખી શકું છું. હવે ડર નથી લાગતો. પ્રેમથી નહીં, બ્રેકઅપથી નહીં, બ્રેકઅપ પછી આવતાં લાગણીઓનાં ઊભરાથી પણ નહીં અને એ વિશે કોઈ શું કહેશે તેનાંથી પણ નહીં. I’ve come a long way now and with all the other baggages and opinions that I’ve shed along the way, I am ready to shed this one today and continue to live the amazing, wonderful, curious live that I am meant to live. Because, I am strong enough to hold on and bold enough to let go!

મોન્ટ્રીયાલ – 1

કેનેડા, મોન્ટ્રિયાલ

ગયાં મહિને આ સમયે લોન્ગ વિકેન્ડ આવતો હતો એટલે એ નિમિત્તે રખડવાનું થયું હતું. સૌરભ અને મેં આ વખતે મોન્ટ્રીયાલ મળવાનું નક્કી કર્યું હતું. હું અહીંથી ઊડીને ત્યાં સાડા પાંચ કલાકે પહોંચી હતી અને એ ડ્રાઈવ કરીને. સાંજે લગભગ સાડા છ આસપાસ હું લેન્ડ થઇ હતી અને સૌરભ સીધો જ મને એરપોર્ટ લેવા આવ્યો હતો. તેણે પાંચ કલાક સતત ડ્રાઈવ કર્યું હતું એટલે અમે ડીનર માટે જતાં પહેલાં ટિમ હોર્ટન પર કૉફી પીવા રોકાયાં. અમે બંને ખૂબ થાકેલાં હતાં અને થોડો સમય પછી ભૂખ પણ ખૂબ લાગી હતી એટલે યેલ્પ પર ત્યાંથી નજીક સારું ઇન્ડિયન રેસ્ટોરાં શોધ્યું અને એ તરફ ડ્રાઈવ કરવા લાગ્યાં.

મોન્ટ્રીયાલનાં ફ્રીવેની લગભગ દરેક એક્ઝિટ પર ત્યારે ખોદકામ ચાલી રહ્યું હતું અને ઘણાં બધાં રસ્તા બદલી ગયાં હતાં. એ કારણે જીપીએસને અનુસરવામાં અમને ખૂબ તકલીફ પડી. બીજી મોટી તકલીફ ત્યાંની રોડ-સાઈન્સ. ફ્રીવે સિવાય ક્યાંય પણ સાઈન્સ એક પણ કેપિટલ લેટર્સમાં નહોતી અને સફેદ રંગની પતરી પર હતી જે ત્યાંના વાતાવરણ અને ઘરોનાં રંગ સાથે ભળી જતો હતો. વળી, રોડ-સાઈન્સ ક્યાંક રસ્તાનાં ખૂણે કોઈ દૂરનાં થાંભલા પર હોય અને ક્યાંક બરાબર વચ્ચે ટ્રાફિક લાઈટ્સ પર હોય. એટલે, રસ્તાનાં નામ શોધતાં નાકે દમ આવી જતો. આમ, જે જગ્યાએ અમે વીસ મિનિટમાં પહોંચવાનાં હતાં ત્યાં એક કલાકે પહોંચી રહ્યાં અને મોડું મોડું (મોળું મોળું પણ જો કે! – ઓછાં મીઠાવાળું ;) ) જમવા પામ્યાં. રેસ્ટોરાં ખૂબ સુંદર હતું અને અમે બંને ખૂબ ભૂખ્યા હતાં એટલે આરામથી જમ્યાં.

જમીને શહેર જોવા જવાનો પ્લાન હતો પણ રહી રહીને મને યાદ આવ્યું કે, મારી કેમેરા બેગ મારી પાસે નથી, ફક્ત વોલેટ છે. કેમેરા બેગ મેં કારમાં પણ લીધી હોવાનું મને યાદ નહોતું આવું એટલે મને થોડી ફાળ પડી અને મેં સૌરભને તરત જ કારમાં ચેક કરવા જવાનું કહ્યું. અમે કાર-પાર્કમાં ગયાં અને આખી ગાડી ફેંદી મારી પણ કેમેરા બેગ ક્યાંય ન દેખાઈ. એ બેગનાં સાઈડ-પોકેટમાં મારાં ઘરની ચાવી હતી. અમે ફરી પાછાં એરપોર્ટ તરફ રવાના થયાં. રસ્તામાં મેં એરપોર્ટનાં લોસ્ટ-એન્ડ-ફાઉન્ડ ડીપાર્ટમેન્ટમાં ફોન કરીને પૂછ્યું પણ, તેમને મારાં કહ્યા પ્રમાણેની કોઈ જ બેગ મળી નહોતી. છતાં તેણે એરપોર્ટ પર આવીને ચેક કરવા જણાવ્યું, જે અમે ત્યારે કરી જ રહ્યાં હતાં. એરપોર્ટ પહોંચીને મારે પહેલાં હું ‘અરાઈવલ્સ’નાં વિસ્તારમાં જ્યાં બેસીને સૌરભ માટે રાહ જોઈ રહી હતી ત્યાં જોવા જવું હતું પણ સૌરભને પહેલાં ટિમ હોર્ટનમાં જ જવું હતું એટલે અમે પહેલાં ત્યાં ગયાં.

અમે જ્યાં બેઠાં હતાં ત્યાં જઈને ખુરશી પાસે જોયું તો કંઈ જ નહોતું. ત્યાં બધાં ટેબલ પર અમે નજર કરી લીધી પણ કંઈ મળ્યું નહીં એટલે ત્યાંથી ‘અરાઈવલ્સ’ તરફ જવા લાગ્યાં. બહાર નીકળતાં કૉફી કાઉન્ટરની અંદર સૌરભનું ધ્યાન ગયું અને ત્યાં તેણે એક બેગ જોઈ. એ મારી જ કેમેરા બેગ હતી અને મને અનન્ય હાશકારો થયો! ત્યાંથી પછી અમે સીધા હોટેલ તરફ ગયાં અને ચેક-ઇન કરીને થોડાં ફ્રેશ થયાં. થોડી વાર ગપાટા મારીને પછી અમને શીશા માટે જવાનું સૂજયું. એ બેસ્ટ પ્લાન હતો કારણ કે, ક્લબિંગ જેટલી અમારાં શરીરમાં તાકાત નહોતી એ દિવસે અને ત્યાં ઘોંઘાટમાં વાત ન થઈ શકે. વળી, સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં શીશા માટે મારી પાસે કોઈ કંપની નહોતી એટલે એમ પણ મને મન થઈ ગયું. અમે લગભગ દોઢ વાગ્યા સુધી ત્યાં બેઠાં અને ઘણી પંચાત કરી. અમારાં પરિવારની અને ભવિષ્યનાં પ્લાન્સની ઘણી વાતો કરી અને પછી હોટેલ તરફ પાછાં ફર્યાં.

એ રાત્રે પાછાં ફરતાં મેં નોર્થ અમેરિકામાં પહેલી વખત ગાડી ચલાવી! એ અનુભવ ઘણો યાદગાર રહ્યો. હોટેલ પહોંચીને પહેલી રાત્રે મને ખાસ ઊંઘ ન આવી. પણ, લગભગ ચારેક વાગ્યે આંખ લાગી ગઈ અને સાડા દસ સુધી તો આમ પણ સૌરભ ઊઠ્યો નહોતો એટલે સારું પડ્યું. પછી તૈયાર થઈને અમે પહેલાં પેટ્રોલ ભરાવવા અને પછી નાસ્તો કરવા ગયાં અને તેમાં પણ પહેલા જેવું જ થયું. વિચિત્ર ફ્રી-વે એક્ઝિટસ અને જીપીએસનાં અમેળને કારણે ખૂબ ચક્કર ફર્યાં. મેકડોનલ્ડસમાં નાસ્તો/લન્ચ કર્યાં પછી મોન્ટ રોયાલ ચર્ચ તરફ જવા રવાના થયાં. ત્યાં સુધીમાં જીપીએસ અને મોન્ટ્રીયાલનાં રસ્તા – બંનેથી ટેવાઈ ગયાં હતાં એટલે એ ચર્ચ સુધી પહોંચતાં બહુ વાર ન લાગી.

એ ચર્ચ ખૂબ સુંદર હતું! તે એક ટેકરી પર સારી એવી ઊંચાઈ પર આવેલું હતું અને એ પર્વતોનાં હરિયાળા બેકગ્રાઉન્ડમાં ચર્ચનો આછો રાખોડી અને વાદળી રંગ એકદમ પિક્ચર પરફેક્ટ લાગતો હતો. એ ચર્ચમાં અને તેની પાસેનાં સુંદર હરિયાળા બગીચામાં અમે લગભગ ત્રણેક કલાક ફર્યાં. ત્યાંથી ચારેક વાગ્યે નીકળવા માટે તૈયાર થયાં. ત્યાંથી સૌરભ મને એક નાના વૃક્ષોનાં બગીચા જેવી દેખાતી જગ્યાએ લઈ ગયો. ત્યાં એક સીડી હતી જેનાં પરથી ઘણાં માણસો ચડ-ઉતર કરી રહ્યા હતાં. મને એમ હતું કે પાંચેક મિનિટમાં કોઈ ચર્ચ સુધી પહોંચી જઈશું. પણ, પંદર મિનિટેય અમે હજુ ચાલી જ રહ્યા હતાં. ધીમે ધીમે અમને મોન્ટ્રિયાલની ક્ષિતિજ દેખાવા લાગી. અમે ખાસ્સા ઉપર આવી ગયા હતાં. પાંચેક મિનિટ પછી અમે ઉપર પહોંચ્યા અને ત્યાં કોઈ ચર્ચ નહોતું. એ કોઈ મહેલની અગાશી જેવી દેખાતી ખુલ્લી જગ્યા હતી. ત્યાં ઊભા રહીને ઘણાં માણસો શહેરની સુંદર ક્ષિતિજ જોઈ રહ્યા હતાં. એક પબ્લિક-પિઆનો ત્યાં પડ્યો હતો અને લોકો એક પછી એક જૂદી જૂદી સરગમ વગાડી રહ્યા હતાં. ખૂબ સુંદર વાતાવરણ બંધાયું હતું. એ જગ્યામાં ઉપર એક મોટી હૉલ જેવી ખુલ્લી જગ્યા હતી જેનું નામ હતું ‘માઉન્ટ રોયાલ શાલે (Mount Royal Chalet)’. ત્યાં એક નાનો આઈસ-ક્રીમ સ્ટૉલ હતો. શાલે જોઈને આવ્યા પછી અમે દાદરા પર બેસીને શહેરનો નજારો માણતાં આઈસ-ક્રીમ ખાધો હતો. થોડી વારમાં એ આઈસ-ક્રીમ વેંચવાવાળા યુવાનની ગર્લફ્રેન્ડ આવી. સ્ટૉલ પાસે વધુ આઈસ્ક્રીમની એક પેટી પડી હતી. એ છોકરી તેનાં પર બેસી ગઈ અને આઈસ્ક્રીમવાળાએ તેને ઘાસનો બનાવેલો એક બુકે આપ્યો. દૂરથી એમ લાગતું હતું કે, એ બુકે હાથથી બનાવ્યો હોય. સૌરભ તરત બોલી ગયો કે, “જોયું દી? રોમાન્સ માટે પૈસા હોવા જરૂરી નથી.” “બિલકુલ જરૂરી નથી. In fact મારાં અનુભવે કહું તો પૈસા રોમાન્સને મારી નાંખતાં હોય છે.”

ત્યાં અમે છ વાગ્યા સુધી બેઠાં પછી અમને બંનેને ખૂબ ભૂખ લાગી હતી. સૌરભને અચાનક ઈડલી અને ડોસા ખાવાનું મન થયું એટલે અમે યેલ્પમાં સારું રેસ્ટોરાં જોવા લાગ્યાં. ‘તંજઇ’ નામની એક જગ્યાનાં રિવ્યૂ સારાં હતાં અને એ ફક્ત પંદર મિનિટની દૂરી પર હતી એટલે અમે એ તરફ પ્રયાણ કર્યું. સૌરભનો ફોન ત્યાં સુધીમાં મરી ચૂક્યો હતો અને મારું ઇન્ટરનેટ રોમિંગ પર હોવાને કારણે 2G પર ચાલતું હતું એટલે જીપીએસ-નૅવિગેશન વાપરી શકાય તેમ નહોતું, ફક્ત રસ્તો (driving directions) જ જોઈ શકાતો હતો. પણ છતાંયે એક પછી એક કયા રસ્તા પર વળવાનું છે તેનાં પર ધ્યાન આપીને અમે મુકામે પહોંચ્યા. ત્યાં પહોંચતાં જ અમારું દિલ ખુશ થઈ ગયું. ત્યાં પ્રવેશ પાસે નામ સાથે જૂદી-જૂદી દાળ અને મસાલાનાં નમૂના રાખ્યા હતાં. દીવાલ પર અમુક ભારતીય સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનાં પોસ્ટર લગાવેલાં હતાં. એક પોસ્ટર બિરજુ મહારાજનાં કાર્યક્રમનું હતું. એ જોઈને મને મનમાં થોડો અફસોસ થયો કે, કાશ હું એક અઠવાડિયા પછી આવી હોત તો એ કાર્યક્રમ જોઈ શકત. અંદરનો માહોલ (ખાસ તો બેઠકનાં કારણે) 90નાં દશકાની ‘કેન્ટીન’ જેવો લાગતો હતો. ભારતની બહાર મેં જેટલાં સ્થળોએ સાઉથ-ઇન્ડિયન ભોજન કર્યું છે તેમાં સૌથી ઉત્તમ જમવાનું આ જગ્યાનું હતું. અમે થોડો વધુ ઓર્ડર કરી દીધો હતો એટલે એક ઉત્તપમ પેક કરાવવો પડ્યો. પણ, એ વિશે અમે ખુશ જ હતાં કારણ કે, એ અમે રાત્રે મોડેથી ખાઈ શકવાનાં હતાં. ત્યાંથી અમે ઓલ્ડ-ટાઉન મોન્ટ્રિયાલ તરફ પ્રયાણ કર્યું.

પ્રયાણ તો કર્યું પણ મારો ફોન હવે બૅટરી-સેવર મોડ પર ચાલતો હતો અને ઓલ્ડ-ટાઉન સુધી પહોંચીને પણ અમારે જ્યાંથી વળવાનું હતું એ વળાંક અમને મળ્યો ન હતો. અમે કોઈ જૂદાં જ રસ્તા પર હતાં અને જીપીએસ અમારું લોકેશન અપડેટ કરતાં ખૂબ સમય લગાડી રહ્યું હતું. પછી એક જગ્યાએ અમે ઈન્ટ્યુશનથી વળાંક લઈ જ લીધો અને ત્યાં સૌરભને એક પરિચિત હોટેલ દેખાઈ. ત્યાંથી ક્યાં જવાનું એ તેને યાદ હતું એટલે અમે અમારાં મુકામે પહોંચ્યા ખરાં. પાછા હોટેલ સુધી જઈ શકીએ તેટલી બૅટરી પણ મારાં ફોનમાં બાકી હતી એટલે અમને નિરાંત થઈ. ત્યાંનાં ખુલ્લા રેસ્ટોરાં, માકાનોનાં બાંધકામ વગેરે ખૂબ કળાત્મક હતાં. ત્યાંની નાનકડી રોડ-સાઈડ માર્કેટ હસ્તકળાની ચીજોથી ભરપૂર હતી. રાત્રે સાડા દસ આસપાસ બિયરનું એક સિક્સ-પેક લઈને અમે હોટેલ તરફ પાછાં ફર્યા. એ દિવસે મારી મોન્ટ્રિયાલની એક મિત્રને મેસેજ કર્યો હતો જો પછીનાં દિવસે તેને સમય હોય તો તેને મળવા માટે. તેનો જવાબ આવ્યો હતો અને અમે પછીનાં દિવસે બપોરે ઓલ્ડ-ટાઉનમાં મળવાનું નક્કી કર્યું હતું.